Như Thanh Niên vừa đề cập nhiều chuyên gia tâm lý lên tiếng cảnh báo về thực trạng các nền tảng mạng xã hội sử dụng thuật toán để đẩy mạnh khả năng lan truyền những video ngắn đúng sở thích cá nhân, từ đó tạo ra tâm lý gây nghiện và ảnh hưởng tiêu cực đến tư tưởng, hành động của người dùng.
Thói quen xem video ngắn có thể dẫn đến những cạm bẫy lừa đảo trực tuyến và lộ lọt thông tin cá nhân
ẢNH: QUANG THUẦN
Có lẽ không ai nghĩ rằng mình đang là nạn nhân của nạn "nghiện" lướt video ngắn nhưng nếu tự nhìn nhận lại, nhiều người chắc hẳn phải giật mình khi thấy mất quá nhiều thời gian dán mắt vào màn hình điện thoại. Chưa hết, những tập phim ngắn tưởng miễn phí có thể là mồi câu kéo người xem vào ứng dụng trả tiền, mua xu hoặc đăng ký thuê bao tự gia hạn. Nếu thiếu cảnh giác, vài phút tò mò có thể đổi bằng tiền, dữ liệu cá nhân và hàng giờ bị cuốn vào màn hình.
Nhiều chuyên gia an ninh mạng cũng lên tiếng cảnh báo "cơn nghiện" video ngắn không chỉ tác động đến khả năng tập trung và thói quen sử dụng điện thoại mà còn có thể làm gia tăng một dạng rủi ro khác: lừa đảo trực tuyến và lộ lọt thông tin cá nhân.
Hiện Bộ VH-TT-DL đang lấy ý kiến về dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 147/2024/NĐ-CP về quản lý, cung cấp, sử dụng dịch vụ internet và thông tin trên mạng với nội dung quan trọng là hạn chế trẻ em dưới 16 tuổi tham gia mạng xã hội nhằm ngăn chặn ảnh hưởng từ các nội dung xấu độc tới thế hệ trẻ.
Từ "tổng tài" tới phim AI
Bình luận về những thông tin cảnh báo "cơn nghiện video ngắn", bạn đọc (BĐ) Thang Manh kể: "Tôi có đứa cháu từ ngày xem mấy cái video ngắn này là chả thèm quan tâm gì hết, cứ cắm đầu vào điện thoại thôi". Tương tự, BĐ Minh Le cho biết: "Ban đầu chỉ tưởng là thói quen giải trí bình thường, nhưng đến nay người nhà tôi ai cũng quen lướt xem phim "tổng tài", rồi giờ lại sa đà vào các phim AI tràn ngập trên Facebook, TikTok…".
BĐ Mr.Duong cho rằng cần thiết phải lên tiếng về hiện tượng này chứ không thể chỉ xem đó là thói quen cá nhân: "Ngồi trong phòng chờ khám bệnh, phòng chờ máy bay... không chỉ giới trẻ, mà cả người lớn tuổi cũng xem những video ngắn này. Họ xem và mở loa lớn rồi cười ằng ặc... thật là khó chịu cho người ngồi bên".
Ủng hộ hạn chế độ tuổi tham gia mạng xã hội
Phân tích về nguyên nhân khiến video ngắn "hấp dẫn không thể rời mắt", BĐ Trường Lưu nêu: "Chi phí tạo các video này rất rẻ. Ai cũng thấy vô bổ, thậm chí là phi lý nhưng nghĩ là vô hại, nên click vào xem vì nó hài hước, đánh trúng tâm lý muốn biết cái kết. Một người có thể tạo ra hàng trăm video giật gân hoặc giả mạo trong thời gian ngắn, rồi từ đó bật chức năng kiếm tiền, khiến không gian mạng bị "rác" thông tin bủa vây" .
Nói về cơ chế gây nghiện của video clip ngắn, TS-BS Nguyễn Minh Tuấn Việt, Trung tâm Sinh học thần kinh F.M Kirby (Đại học y Harvard), chia sẻ: "Video ngắn không hoàn toàn có hại, vấn đề nằm ở việc xem liên tục trong thời gian dài và khó chủ động dừng lại. Một phân tích gộp (Meta analysis) tổng hợp 71 nghiên cứu với gần 100.000 người cho thấy sử dụng video ngắn nhiều có liên quan đến khả năng nhận thức kém hơn, rõ nhất ở sự chú ý và khả năng kiểm soát hành vi".
Về đề xuất "hạn chế trẻ em dưới 16 tuổi tham gia mạng xã hội" BĐ Trịnh Cường nêu ý kiến: "Điều cần thiết là người xem luôn tỉnh táo, chọn lọc. Mọi thứ luôn vừa phải, không quá độ, quá mức. Nhưng để có sự tỉnh táo này thì đúng là độ tuổi dưới 16 khó đạt được. Đồng tình, ủng hộ đề xuất của Bộ VH-TT-DL".
Nếu có thời gian rảnh thì nên xem những gì có ích cho bản thân. Trước đây, mình cũng nghĩ "chỉ lướt tí xíu" nhưng gặp phim "cuốn" thì lại mất mấy ngày để xem, nên sau này thấy cũng bỏ qua luôn chứ không dám nán lại xem xíu nào.
Hưng Phan
Từ trẻ nhỏ tới độ tuổi trung niên và người lớn tuổi, nếu chủ quan thì ai cũng có thể bị cuốn vào "vòng lặp video ngắn".
Tuấn An