Như Tiền Phong đưa tin, TAND TP Hà Nội đã tuyên án 65 bị cáo trong vụ án xảy ra tại Viện Pháp y tâm thần Trung ương. Trong đó, cựu Viện trưởng Viện Pháp y tâm thần Trung ương Trần Văn Trường bị phạt 20 năm tù tội “Nhận hối lộ”. Cùng tội, người tiền nhiệm của ông Trường là bị cáo Ngô Văn Vinh lĩnh 7 năm 6 tháng tù; bà Đặng Thị Hòa (vợ ông Trường) lĩnh 8 năm tù.
Hai bị cáo Nguyễn Thị Mai Anh (lao động tự do, có 7 tiền án, tiền sự) bị phạt 30 năm tù cho 3 tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản; Môi giới hối lộ; Đưa hối lộ”. Lê Văn Đông (chồng Mai Anh) bị phạt 19 năm tù cho 2 tội “Tàng trữ trái phép chất ma túy; Tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy”.
Các bị cáo còn lại lĩnh mức án thấp nhất từ 12 tháng tù nhưng cho hưởng án treo đến 16 năm tù.
Vụ án khởi phát từ Nguyễn Thị Mai Anh nhiều lần bị khởi tố, “nữ quái” này tìm cách “chạy” kết luận giám định tâm thần sau đó được đi điều trị bắt buộc tại Viện Pháp y tâm thần Trung ương. Ở đây, Mai Anh dần trở thành “mắt xích” chi phối toàn bộ từ “chạy” giám định tâm thần cho các đối tượng phạm tội khác; đưa hối lộ cho bác sĩ của Viện để được ở phòng riêng, được đưa con nhỏ và giúp việc vào sống chung...
Mở rộng điều tra, cơ quan tố tụng xác định các bác sĩ Viện Pháp y tâm thần đều nhận tiền của Mai Anh hoặc đối tượng khác để làm sai lệch kết quả giám định, tạo điều kiện cho người phạm tội “né tránh” sự trừng phạt của pháp luật.
Hội đồng xét xử (HĐXX) đánh giá, hành vi phạm tội của các bị cáo là đặc biệt nghiêm trọng, xâm phạm đến hoạt động đúng đắn của cơ quan nhà nước, xâm phạm hoạt động tố tụng; gây ảnh hưởng đến trật tự, an toàn xã hội, bất bình dư luận...
Lỗ hổng và kiến nghị của Tòa cấp sơ thẩm
Quá trình giải quyết vụ án, HĐXX nhận thấy còn một số nội dung phát sinh cần được kiến nghị.
Cụ thể, HĐXX cho rằng hiện chưa có chế tài xem xét trách nhiệm về công tác giám định tâm thần của cơ quan giám định tâm thần; cơ quan tiến hành tố tụng phụ thuộc vào kết quả giám định; không có Hội đồng giám định, Hội đồng ở cấp cao hơn để trưng cầu giám định, hoặc không có cơ quan có thẩm quyền quyết định hủy bỏ kết luận giám định đối với các đối tượng trước đó đã được cơ quan giám định ban hành nhưng có cơ sở về việc đánh giá không khách quan.
Đồng thời, việc thành lập Hội đồng giám định chỉ tập trung vào các giám định viên của một đơn vị nên công tác giám định còn bị ảnh hưởng bởi chế tài quản lý, cơ chế chịu trách nhiệm ràng buộc nhau, trong khi quan điểm đánh giá của giám định viên phải chịu trách nhiệm độc lập.
Bên cạnh đó, việc quản lý bị can, bị cáo đang được áp dụng biện pháp bắt buộc chữa bệnh tâm thần còn lỏng lẻo, không có quy định rõ ràng về trách nhiệm, dễ tạo điều kiện cho bị can, bị cáo bỏ trốn.
Vì vậy, HĐXX kiến nghị Bộ Y tế cần có quy định thành lập Hội đồng giám định, có các thành viên tham gia không cùng một đơn vị, cơ sở y tế để bảo đảm việc giám định được khách quan, không bị phụ thuộc và ảnh hưởng vào công tác lãnh đạo, chỉ đạo chuyên môn.
Bộ Y tế cần quy định việc giám định pháp y tâm thần theo hướng đối với các đối tượng giám định tâm thần bỏ điều trị, bỏ trốn hoặc vắng mặt do nguyên nhân khách quan được chỉ định đến các cơ sở y tế khác điều trị, giám định lại trên cơ sở thu thập hồ sơ, chứng cứ trong quá trình điều trị, chữa bệnh bắt buộc để kết luận về khả năng nhận thức, điều khiển hành vi.
HĐXX sơ thẩm cũng đề nghị Bộ Công an đưa cơ sở giám định tâm thần chữa bệnh bắt buộc vào danh mục các đơn vị mục tiêu cần bảo vệ để tăng cường lực lượng cảnh sát vũ trang bảo vệ 24/24 giờ, bảo đảm an ninh, an toàn.
Ngoài ra, HĐXX còn kiến nghị Cơ quan CSĐT Công an TP Hà Nội điều tra, làm rõ hành vi của bị cáo Trần Quốc An (nguyên là điều dưỡng của Viện Pháp y Tâm thần Trung ương) đã giúp sức cho bị cáo Lê Văn Đông trong việc sử dụng trái phép chất ma túy tại bãi biển Sầm Sơn, Thanh Hóa.