65 bị cáo bị xét xử về 9 tội danh: “Tàng trữ trái phép chất ma túy”; “Tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy”; “Môi giới hối lộ”; “Đưa hối lộ”; “Nhận hối lộ”; “Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ”; “Làm sai lệch hồ sơ vụ án”; “Đánh bạc”; “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”.
Trong vụ án này, có 48 bị cáo từng là bác sĩ, điều dưỡng viên, nhân viên của Viện Pháp y tâm thần Trung ương và một số bệnh viện tâm thần khác, 3 bị cáo là cựu điều tra viên và 1 bị cáo là cựu kiểm sát viên.
Trọng tâm của vụ án là việc làm sai lệch hồ sơ vụ án, biến tội phạm nguy hiểm thành những "bệnh nhân" tâm thần. Viện Kiểm sát xác định, các bị cáo phạm tội nguy hiểm trong các vụ án ma túy, giết người, lừa đảo đã chi hàng trăm triệu đến hàng tỷ đồng để "chạy" kết luận tâm thần, vào viện "điều trị" và vẫn được trừ vào thời gian thi hành án tù.
Con đường “biến” tội phạm nguy hiểm thành những "bệnh nhân" tâm thần
Sai phạm khủng khiếp này bị “vỡ lở” vào tối 7/6/2025, tại bãi biển Sầm Sơn (Thanh Hóa) Công an Hà Nội và Công an tỉnh Thanh Hóa, bắt quả tang Lê Văn Đông tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy, trong số người đang bay lắc có bị cáo Trần Quốc An (điều dưỡng của Viện Pháp y tâm thần Trung ương) tham gia hút cần sa, uống "nước vui" do Đông cung cấp và còn cất giấu ma túy trong túi quần.
Khám xét khẩn cấp buồng bệnh của Đông và Nguyễn Thị Mai Anh, người sống chung như vợ chồng với Đông, cảnh sát thu giữ nhiều loại ma túy. Khám xét nhà Trần Quốc An, lực lượng chức năng cũng phát hiện An tàng trữ ma túy.
Theo cáo trạng, bà “trùm” Nguyễn Thị Mai Anh thuộc diện áp dụng biện pháp bắt buộc chữa bệnh từ năm 2016 và 2020 nhưng bị cáo nhiều lần trốn viện để tiếp tục thực hiện hành vi phạm tội.
Để làm được như vậy, Mai Anh và Lê Văn Đông - người sống chung như vợ chồng 18 năm - đã hối lộ tiền mặt hoặc tài trợ các chuyến du lịch, nghỉ dưỡng cho lãnh đạo, bác sĩ và nhân viên y tế để được sinh hoạt tự do tại Viện.
Viện Kiểm sát cáo buộc Mai Anh duy trì một "khoản phụ cấp" thứ hai hằng tháng cho hàng chục bác sĩ, điều dưỡng là bị cáo trong vụ án. Tùy chức vụ tại Viện, số tiền dao động 1-10 triệu đồng mỗi người.
Với điều dưỡng, Mai Anh đều đặn đưa 1-5 triệu đồng/ tháng cho từng người. Với cấp quản lý khoa, mức "phụ cấp" tăng lên 5-10 triệu đồng/tháng, cao hơn nhiều phụ cấp chính thức Nhà nước trả cho điều dưỡng trực 24/24 giờ vào ngày làm việc theo Nghị định 192/2026, là 325.000 đồng/người/phiên trực. Điều dưỡng Trần Đại Quân bị xác định nhận 5 triệu đồng/tháng trong 48 lần, tổng cộng 240 triệu đồng.
Các nhân viên y tế khác cũng thừa nhận nhiều lần cùng gia đình tham gia những chuyến nghỉ dưỡng tại khách sạn 5 sao do vợ chồng Mai Anh tổ chức và chi trả toàn bộ vé máy bay, ăn ở, không chỉ cho họ mà cả người thân.
Các điểm đến được Mai Anh lựa chọn gồm Four Points Sheraton Đà Nẵng, Sandy Beach Đà Nẵng Resort, Avana Retreat Mai Châu (Hòa Bình), Nha Trang, Côn Đảo, Phú Quốc, Quy Nhơn, Sầm Sơn...
Nhờ vậy, quá trình điều trị Mai Anh được bố trí buồng riêng có điều hòa, tủ lạnh, đưa hai con nhỏ và người giúp việc vào ở cùng. Đông cũng được tự do ra vào, ăn ở và sinh hoạt tại đây.
Một số nhân viên bảo vệ cũng nhận tiền để mở cổng, giúp Mai Anh trốn viện 37 lần, Đông 11 lần.
Với những khoản chi hậu hĩnh, các lãnh đạo và bác sĩ Viện Pháp y tâm thần Trung ương đã không nao núng “biến tội phạm thành bệnh nhân tâm thần” thông qua việc làm sai lệch hồ sơ vụ án khi giám định pháp y.
Lợi dụng quy định thời gian chữa bệnh bắt buộc được trừ vào thời hạn chấp hành án phạt tù, các bị can, bị cáo phạm tội nguy hiểm trong các vụ án ma túy, giết người, lừa đảo đã chi hàng trăm triệu đến hàng tỷ đồng để "chạy" kết luận tâm thần, cựu Viện trưởng Trần Văn Trường đã trực tiếp nhận hối lộ 4,68 tỷ đồng từ hành vi "chạy giấy tâm thần".
Ngoài khoản tiền liên quan việc làm sai lệch kết luận giám định, cáo trạng xác định ông Trường còn nhận hơn 3,34 tỷ đồng để can thiệp công tác tuyển dụng, điều chuyển nhân sự và tạo điều kiện trái quy định cho người chữa bệnh bắt buộc.
Các bị cáo là cán bộ Viện cố ý ghi thêm, chỉnh sửa các triệu chứng lâm sàng giả như "ảo thanh đàm thoại", "khí sắc trầm", "bi quan chán nản" vào hồ sơ bệnh án để kết luận các đối tượng "mất khả năng nhận thức và điều khiển hành vi". Nhóm cán bộ sẽ được chia phần tiền hối lộ ít hơn, thông thường mỗi thành viên tổ giám định nhận từ vài triệu đến vài chục triệu đồng mỗi vụ.
Bà "trùm" Mai Anh được xác định chính là người “chạy bệnh án tâm thần” cho đồng phạm nhiều nhất. Thậm chí còn can thiệp vào công việc nội bộ của Viện Pháp y tâm thần Trung ương để cho cán bộ, nhân viên có quan hệ thân thiết với mình được bổ sung vào quy hoạch lãnh đạo khoa, phòng, được tham gia các khóa đào tạo nghiệp vụ, được luân chuyển vị trí công tác thuận lợi cho việc giúp sức bị cáo này.
Bị cáo Nguyễn Thị Thu Hoài (Phó Trưởng phòng Tổ chức cán bộ của Viện Pháp y tâm thần Trung ương) là "đầu mối" nhận 3,46 tỷ đồng của 7 trường hợp, sau đó chuyển 3 tỷ đồng cho cựu Viện trưởng Trần Văn Trường để quyết định tuyển dụng, bổ nhiệm trái quy định.
Khám xét nơi ở của Viện trưởng Trường, cơ quan điều tra thu giữ thùng chứa 4,5 tỷ đồng tiền mặt, 5 sổ tiết kiệm trị giá 3,4 tỷ đồng, 6 sổ tiết kiệm trị giá hơn 55.000 USD cùng 8 giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.
Toàn vụ án, tổng số tiền ông Trần Văn Trường phải chịu trách nhiệm về tội nhận hối lộ lên tới hơn 8 tỷ đồng, trong đó, ông hưởng lợi riêng 6,8 tỷ đồng.
Bị cáo Nguyễn Thị Mai Anh bị xác định đưa hối lộ hơn 1,5 tỷ đồng; môi giới hối lộ hơn 5,9 tỷ đồng (hưởng lợi 3,3 tỷ đồng); lừa đảo chiếm đoạt khoảng 3,7 tỷ đồng.
Viện Kiểm sát đề nghị các mức án nghiêm khắc
Tại tòa, đại diện Viện Kiểm sát đã đề nghị mức án 20 năm tù về tội "Nhận hối lộ" đối với bị cáo Trần Văn Trường, cựu Viện trưởng Viện Pháp y tâm thần Trung ương. Theo đánh giá của Viện Kiểm sát, bị cáo này là người tham gia nhiều nhất, nhận số tiền nhiều nhất nên cần phải chịu mức án cao nhất. Viện Kiểm sát cũng có đủ căn cứ để xác định bị cáo Trường đã nhận hối lộ tổng số tiền hơn 8 tỷ đồng.
Trước Hội đồng xét xử, bị cáo Trần Văn Trường, cựu Viện trưởng Viện Pháp y tâm thần Trung ương thừa nhận toàn bộ hành vi nhận hối lộ hơn 8 tỷ đồng (sau khi chia cho cấp dưới còn hưởng lợi hơn 6 tỷ đồng) từ Mai Anh.
Bị cáo Nguyễn Thị Mai Anh, người có 7 tiền án, bị Viện Kiểm sát đề nghị mức án 15-16 năm về tội "Đưa hối lộ"; 5-6 năm về tội "Môi giới hối lộ" và 17-18 năm về tội "Lừa đảo chiếm đoạt tài sản", tổng hợp hình phạt là 30 năm tù.
Chồng của Mai Anh là Lê Văn Đông, bị cáo có 13 tiền án, bị đề nghị mức án 9-10 năm tù cho tội "Tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy" và 8-9 năm tù cho tội "Tàng trữ trái phép chất ma túy". Tổng hợp hình phạt là 17-19 năm tù.
Bị cáo Lâm Văn Thành, cựu Phó Viện trưởng Pháp y tâm thần Trung ương bị đề nghị mức án 10-11 năm tù với tội "Nhận hối lộ".
Bị cáo Dương Văn Lương, cựu Phó Viện trưởng Pháp y tâm thần Trung ương bị đề nghị 9-10 năm tù với tội "Nhận hối lộ".
Bị cáo Lê Văn Thưởng, cựu cán bộ Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy Công an Hà Nội, bị Viện Kiểm sát đề nghị 8-10 năm cho 2 tội danh "Đưa hối lộ" và "Làm sai lệch hồ sơ vụ án".
Thưởng bị cáo buộc cầm 250 triệu đồng "chạy" giấy tâm thần cho một bị can được vào điều trị tại Viện dù không bị tâm thần. Bị can này sau đó tiếp tục trốn viện để mua bán ma túy ở mức độ nghiêm trọng hơn.
Hai người còn lại, cựu cán bộ phòng cảnh sát thi hành án và hỗ trợ tư pháp Công an Hà Nội Đỗ Văn Tuấn bị đề nghị 4-5 năm tù vì "Nhận hối lộ" cựu điều tra viên Công an Hà Nội Phạm Minh Tuấn bị đề nghị 10-12 năm tù cho 2 tội "Lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ" và "Môi giới hối lộ".
Các bị cáo là nhân viên, cán bộ Viện Pháp y tâm thần Trung ương bị đề nghị các mức án từ 2-3 năm tù nhưng cho hưởng án treo đến 18 năm tù.
Xét hỏi các bị cáo tại phiên tòa, chủ tọa phiên tòa phải thốt lên “các bị cáo quá liều”. Với hành vi phạm tội của các bị cáo, những can phạm lại được mở cửa ra ngoài phạm tội, biến những người “rất thông minh” trở thành những người tâm thần mất năng lực hành vi dân sự.
Đối đáp với các quan điểm bào chữa của luật sư và ý kiến của các bị cáo về trách nhiệm trong vụ án.Trong quá trình giải quyết vụ án, từ cáo trạng đến phần luận tội, Viện kiểm sát đã phân hóa trách nhiệm của từng bị cáo, bảo đảm nguyên tắc nghiêm trị đối với những người chủ mưu, cầm đầu; đồng thời xem xét giảm nhẹ, khoan hồng đối với những bị cáo có vai trò thứ yếu. Trong vụ án có nhiều Hội đồng giám định bị xác định kết luận sai. Vì vậy về trách nhiệm hình sự, những người thực hiện hành vi phạm tội phải chịu trách nhiệm tương ứng với hành vi và vai trò của mình.
Chiều mai, 7/10, Hội đồng xét xử sẽ công bố bản án sơ thẩm đối với 65 bị cáo.
HƯƠNG NGUYÊN