
Những mặt tiền khung gỗ nhiều thế kỷ vẫn làm nên nhịp điệu thị giác riêng của phố cổ Vannes - Ảnh: TRẦN THỊ KIM OANH
Một tuần ở Vannes không chỉ cho tôi cảm giác đã "chinh phục" thêm một điểm đến, mà còn nghe những câu chuyện lịch sử của nơi bước chân ta đang chạm tới.
Từ thành phố Beauvais, chúng tôi lái xe hơn 5 giờ đồng hồ thẳng tiến về phía tây để đến Vannes. Xuyên qua một Paris ồn ã, cảnh vật ngoài cửa kính dần mở ra bằng những đồng cỏ và bầu trời thấp của vùng Bretagne.
Vannes là thủ phủ của tỉnh Morbihan, nằm ở cửa ngõ vịnh Morbihan. Thành phố đã có hơn 2.000 năm lịch sử; dấu tích đô thị cổ và lớp thành lũy trung đại vẫn hiện diện trong đời sống thường nhật.
Những ngôi nhà biết kể chuyện

"Vannes et sa femme" nép ở góc nhà, một chi tiết nhỏ nhưng được xem như biểu tượng thân thuộc của thành phố - Ảnh: TRẦN THỊ KIM OANH
Ngắm thành phố vào buổi sáng sớm, bạn sẽ được thấy nắng xiên qua các phố Saint-Salomon và des Halles, làm nổi những khung gỗ đỏ, nâu, vàng trên nền vữa sáng.
Vannes hiện còn khoảng 170 ngôi nhà khung gỗ; phần lớn tập trung quanh nhà thờ Saint-Pierre. Đứng sát mặt tiền của những ngôi nhà cổ, tôi mới thấy chúng không hề "ngay ngắn" theo chuẩn mực hiện đại: tầng trên nhô ra, cột gỗ hơi cong, cửa sổ mỗi căn một nhịp, tạo nên một kiến trúc biết hát. Chính những "sai lệch" ấy, điều đặc biệt đó đã tạo nên vẻ sống động, như thể cả dãy phố đang nghiêng vào nhau để trò chuyện vậy!
Ở góc phố Bienheureux-Pierre-René-Rogue, hai tượng bán thân bằng đá ló ra khỏi mặt tường. Người Vannes gọi đó là "Vannes et sa femme" (Vannes và vợ ông).
Không ai cần dựng hàng rào hay bảng chỉ dẫn thật lớn; đôi vợ chồng đã ngồi đó hàng thế kỷ, lặng lẽ nhìn người qua phố. Tôi ngước lên chụp ảnh và bất giác mỉm cười: di sản ở đây có cả sự hài hước, đậm hơi thở đời thường.
Khi quảng trường trở thành sân khấu

Nghệ thuật thăng bằng và tiếng accordéon trước cổng nhà thờ Saint-Pierre - Ảnh: TRẦN THỊ KIM OANH
Những ngày trong tuần, tôi nhận ra Vannes không chỉ đẹp trong trạng thái tĩnh. Có những ngày, ngay trước cổng nhà thờ Saint-Pierre, hai nghệ sĩ xiếc đường phố biểu diễn thăng bằng trong tiếng đàn accordéon.
Cánh cửa đỏ mở phía sau họ, vòm đá chạm khắc trang nghiêm phía trên, còn phía trước là một vòng tròn khán giả tự phát đang lắc lư, hò reo và phấn khích với từng động tác điêu luyện theo nghệ sĩ. Ngỡ như cũ và mới không cạnh tranh tại đây; chúng cùng chia sẻ một khoảng nắng.
Đặc biệt, vào cuối tuần, bạn sẽ được mãn nhãn với màn trình diễn âm nhạc đường phố đậm chất vùng Bretagne này. Một dàn nhạc, đủ mọi lứa tuổi mặc áo thủy thủ sọc xanh tập hợp dưới hàng cây trên bến cảng Port de Vannes. Kèn túi cất lên, trống đáp lại, âm thanh gợi ngay căn tính Bretagne hướng ra Đại Tây Dương, phóng khoáng, tự do.
Điều ở lại trong tôi không chỉ là kỹ thuật của người biểu diễn, mà là cách cư dân đón nhận họ. Người đi chợ dừng chân, trẻ con ngồi xuống hè phố, người lớn tuổi kiên nhẫn chờ hết bản nhạc rồi mới bước tiếp. Sự tôn trọng dành cho nghệ sĩ đường phố cũng là một thước đo mềm của văn hóa đô thị, một nét thật quyến rũ.
Phiên chợ thứ Bảy: thành phố được kể bằng mùi vị!

Quầy phô mai địa phương - nơi cuộc mua bán thường bắt đầu bằng một lát mời nếm - Ảnh: TRẦN THỊ KIM OANH
Dành buổi sáng thứ Bảy cho khu chợ ở Place des Lices và các phố lân cận chính là điểm nhấn trước khi tôi nói lời tạm biệt thành phố. Đây là phiên chợ ngoài trời họp vào sáng thứ Tư và thứ Bảy hằng tuần. Từ sớm, những mái bạt đã nối nhau thành một dòng màu sắc, người mua đi chậm giữa quầy rau củ, cá, thịt nguội, bánh mì, phô mai và đồ thủ công. Ở một góc, sách cũ được xếp trong thùng; người phụ nữ đội mũ trắng cúi đọc từng bìa sách giữa nắng xanh trong…
Nếu phố cổ cho thấy bộ khung của Vannes, phiên chợ cho thấy mạch máu của thành phố. Người bán cắt một lát phô mai để khách nếm, giải thích ngắn gọn rồi chờ, không thúc giục. Những củ hành tím và tỏi được bó thành chùm; quầy mật ong bày cả sáp ong, phấn hoa và câu chuyện của người nuôi ong.
Hãy cho phép mình nếm bữa trưa của giản dị theo kiểu Bretagne: galette bằng bột kiều mạch, mép bánh giòn, phần giữa mềm và thơm; sau đó là crêpe ngọt với bơ mặn. Ở vùng vịnh này, hải sản và hàu là lời mời khó từ chối; còn cidre - rượu táo nhẹ - hợp với galette một cách tự nhiên.
Điều đáng nhớ nhất không nằm ở món ăn cầu kỳ, mà ở cảm giác nguyên liệu vẫn còn mang địa chỉ của hương đất hương vườn và vùng nước quanh Morbihan.
Con người của những khoảng dừng
Một tuần, không quá dài nhưng với những cuộc gặp gỡ phần nhiều rất ngắn: một cái gật đầu khi nhường lối trên phố hẹp, lời chào "bonjour" trước khi hỏi giá, bàn tay chỉ giúp đường khi tôi phát âm sai tên phố... cũng đủ để gọi lên những cảm xúc gắn bó, giao thoa với vùng đất này.
Người Vannes không ồn ào bộc lộ sự thân thiện. Họ giữ một khoảng cách vừa đủ, nhưng sẵn lòng giúp khi được hỏi.
Tôi cũng thích cách thành phố dành chỗ cho nhiều thế hệ. Ở chợ có người cao tuổi lựa rau, cha mẹ trẻ đẩy xe nôi, thiếu niên phụ bán hàng. Quảng trường là nơi nghệ sĩ biểu diễn, trẻ em chạy chơi và du khách ngồi nghỉ. Một đô thị đáng sống, có lẽ, không phải nơi mọi thứ đều mới, mà là nơi những người rất khác nhau vẫn tìm được phần không gian của mình.
Gợi ý cho một tuần ở Vannes
Dành ít nhất hai buổi đi bộ trong ville close và khu Saint-Patern; nên quay lại cùng một tuyến vào những thời điểm khác nhau trong ngày.
Xếp lịch chợ Place des Lices vào sáng thứ Tư hoặc thứ Bảy; đến sớm để thong thả trò chuyện và nếm thử sản vật.
Thử galette kiều mạch, crêpe bơ mặn, hải sản vùng vịnh và cidre; hỏi giá và nguồn gốc trước khi gọi.
Giày đế mềm hữu ích trên đường lát đá. Thời tiết Bretagne đổi nhanh, nên mang áo khoác mỏng chống mưa ngay cả mùa hè.
Từ Vannes có thể dành một ngày khám phá vịnh Morbihan; kiểm tra lịch tàu và thời tiết tại thời điểm đi.
Trong lớp sa thạch sáng màu của Frauenkirche, những viên đá cũ sẫm màu vẫn được đặt lại như một phần của công trình kiến trúc nơi đây. Giữa phố cổ Dresden tấp nập dấu chân du khách, dấu vết ấy như kể câu chuyện về một thành phố từng bị chiến tranh tàn phá rồi kiên nhẫn hồi sinh.