Nhiều nơi ở TP.HCM có tình trạng ngập sâu khi mưa lớn - Ảnh: CHÂU TUẤN
Chiều 15-9, tại TP.HCM diễn ra hội thảo về chống ngập và thoát nước trong phát triển đô thị, giải pháp về thu gom và xử lý nước thải đô thị. Đại diện Sở Xây dựng, các chuyên gia, đơn vị liên quan tại TP.HCM, Hà Lan cùng tham dự.
TP.HCM đang có hệ thống công trình chống ngập khổng lồ
Ông Lê Ngọc Linh, Phó giám đốc Sở Xây dựng TP.HCM - Ảnh: CHÂU TUẤN
Ông Lê Ngọc Linh, Phó giám đốc Sở Xây dựng TP.HCM, cho biết sau sáp nhập với Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu, thành phố có diện tích 6.778km², địa hình và chế độ thủy văn tương đối khác nhau, hệ thống hạ tầng thoát nước và các công trình chống ngập khổng lồ.
TP.HCM đang chịu tác động của thời tiết cực đoan, triều cường, nước biển dâng, sụt lún đất. Các quy hoạch trước đây không còn phù hợp, hệ thống kênh rạch, cửa xả, trạm bơm chưa đồng bộ, dẫn đến việc kiểm soát không gian dành cho thoát nước còn hạn chế.
Trong giai đoạn 2026-2030, theo kế hoạch, thành phố dự kiến triển khai hoàn thành 87 dự án với tổng nguồn vốn đầu tư là 140.000 tỉ đồng, hướng đến giải quyết cơ bản 50 vị trí ngập.
"Việc kết hợp giữa công trình thoát nước truyền thống với hạ tầng xanh, hồ điều tiết, không gian trữ nước và các giải pháp dựa vào thiên nhiên, ứng dụng dữ liệu số trong dự báo, cảnh báo để nâng cao hiệu quả vận hành", ông Linh nói.
Phó giám đốc Sở Xây dựng TP.HCM cho biết thêm theo lộ trình đến năm 2030, mục tiêu thu gom nước thải đô thị đạt từ 80% trở lên và xử lý nước thải đạt quy chuẩn từ 40% đến 45%. Đến nay, tỉ lệ thu gom, xử lý nước thải còn khiêm tốn.
"Chúng tôi mong muốn các chuyên gia, nhà khoa học, doanh nghiệp tiếp tục nêu ra các mô hình, giải pháp (dù là thí điểm) để sở tiếp thu, nghiên cứu và phát triển", ông Linh chia sẻ.
Hạ tầng chỉ là một phần giải pháp
Bà Raissa Marteaux - Tổng lãnh sự Vương quốc Hà Lan tại TP.HCM - Ảnh: LÊ PHAN
Bà Raissa Marteaux - Tổng lãnh sự Vương quốc Hà Lan tại TP.HCM - cho biết: "Nguồn nước mang lại nhiều lợi ích, nhưng cũng kèm theo rắc rối. Hà Lan đã chuyển tinh thần từ chống sang sống chung (thích ứng, tích trữ, xử lý nước ngập - PV).
Đối với TP.HCM, tôi nghĩ rằng cần có một chiến lược về khả năng chống lũ lụt và xử lý nước thải. Trong đó có liên quan mật thiết đến việc mưa lớn và triều cường.
Câu hỏi đặt ra không chỉ làm thế nào để xây dựng các cơ sở hạ tầng, mà làm sao để xử lý, sử dụng hiệu quả nguồn nước. Cơ sở hạ tầng chỉ là một phần của câu trả lời. Quan trọng là tư duy tạo dòng chảy, tạo thêm không gian cho kênh, rạch, sông, tìm cách tích trữ trước khi để nó thành vấn đề rắc rối", Tổng lãnh sự Vương quốc Hà Lan nhấn mạnh.
Bà Raissa Marteaux cho biết thêm nếu muốn TP.HCM có khả năng chống chịu tốt hơn với lũ lụt, ngập nước, chính quyền thành phố cần có sự giúp đỡ, hỗ trợ của các nhà quy hoạch, doanh nghiệp.
"Tôi hy vọng hội thảo hôm nay không chỉ là một buổi thuyết trình, mà là một cuộc đối thoại, chia sẻ kinh nghiệm về việc xử lý nước thải, chống ngập, sử dụng nguồn nước một cách hiệu quả", bà Raissa Marteaux nói.
Chuyên gia Omgeving cho rằng TP.HCM cần có cái nhìn dài hạn về bài toán ngập. Ông chia sẻ kinh nghiệm từ các dự án tại Hà Lan, Úc và Singapore, trong đó có mô hình ABC Waters của Singapore với cách tiếp cận toàn diện trong quản lý nước mưa, thay vì chỉ mở rộng hệ thống thoát nước.
Theo chuyên gia, cách tiếp cận "nguồn - đường dẫn - thu" giúp xác định giải pháp phù hợp với dòng chảy bề mặt, tăng khả năng ứng phó khi mưa lớn vượt thiết kế. Riêng tại khu vực Thủ Đức, chuyên gia đề xuất áp dụng nguyên tắc "trì hoãn, lưu trữ và thoát nước", vừa hiệu quả vừa tiết kiệm chi phí.
Ngập nước tại TP.HCM đang rất đáng lo ngại, nhất là sau những con mưa lớn, kéo dài - Ảnh: LÊ PHAN
Liệu TP.HCM có phải đắp đê chống ngập?
Theo PGS.TS Nguyễn Phú Quỳnh - Phó viện trưởng Viện Khoa học thủy lợi miền Nam (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), trước thực trạng biến đổi khí hậu và sụt lún ở TP.HCM, để quy hoạch tầm nhìn dài hạn đến 2050 - 2100, ban tổ chức cần có thêm những dự báo về mực nước biển dâng, trạm Phú An - trạm Nhà Bè thế nào, độ lún đất cụ thể đến giai đoạn đó thế nào để có tích hợp quy hoạch.
"Từ các số liệu dự báo tích hợp, chúng ta tìm cách giải quyết phù hợp, cụ thể. Ví dụ, dọc sông Sài Gòn cao độ hầu hết dưới + 2, với mức lún 2cm/năm thì 50 năm nữa thành một mét. Như vậy không lẽ chúng ta đắp hai con đê ở hai bờ sông Sài Gòn?
Nếu theo phương án đã trình bày là trì hoãn, lưu trữ và thoát nước như đã nói thì chúng ta phải đắp đê. Lúc đó TP.HCM sẽ không còn view sông nữa, gần như bờ đê ở sông Hồng", PGS.TS Quỳnh chia sẻ.
PGS.TS Nguyễn Phú Quỳnh - Phó viện trưởng Viện Khoa học thủy lợi miền Nam - Ảnh: CHÂU TUẤN
Mưa lớn kết hợp triều cường, người dân một số nơi khó nhọc trên đường về nhàChiều 13-9, mưa lớn xuất hiện đúng thời điểm triều cường khiến một số tuyến đường thấp ở TP.HCM ngập cục bộ. Tại đường Trần Xuân Soạn, nước có lúc dâng gần nửa bánh xe, gây khó khăn cho người dân đi lại.