Người biểu tình tập trung trước trụ sở Tòa án Hiến pháp Ba Lan ở Warsaw - Ảnh: AFP
Theo Hãng tin Reuters, ngày 30-10, Tổng thống Ba Lan Karol Nawrocki đã quyết định trở về nước khi đang trên đường công du đến Senegal, sau khi một đồng minh thuộc phe cánh hữu của ông bị đình chỉ chức vụ Chánh án Tòa án Hiến pháp.
Động thái này càng đẩy căng thẳng trong cuộc tranh giành quyền kiểm soát hệ thống tư pháp giữa ông Nawrocki và chính phủ của Thủ tướng Donald Tusk lên cao.
"Vào thời điểm này, Tổng thống phải có mặt tại Ba Lan. Tôi quyết định rút ngắn chuyến bay tới Senegal để trở về nước", ông Nawrocki chia sẻ trên mạng xã hội X.
Trước đó cùng ngày, Tòa án Hiến pháp thông báo thẩm phán có thâm niên lâu nhất, bà Anna Korwin-Piotrowska, đã đình chỉ công tác của Chánh án Bogdan Swieczkowski và tạm thời điều hành cơ quan này.
Tối 30-10, hàng trăm người biểu tình đã tập trung trước trụ sở Tòa án Hiến pháp dưới sự giám sát chặt chẽ của cảnh sát, phản đối quyết định đình chỉ ông Swieczkowski mà họ cho là sai trái.
"Một thẩm phán chưa từng tuyên thệ trước Tổng thống Nawrocki đã tự tuyên bố mình là người đứng đầu Tòa án Hiến pháp và đình chỉ người lãnh đạo cơ quan này, trong khi cảnh sát phong tỏa tòa nhà", cựu Bộ trưởng Tư pháp Zbigniew Ziobro, thành viên Đảng Pháp luật và Công lý (PiS), viết trên X.
Tranh chấp chính trị kéo dài quanh Tòa án Hiến pháp đã khiến cơ quan này gần như tê liệt. Chính phủ ủng hộ Liên minh châu Âu (EU) của Thủ tướng Donald Tusk và Tổng thống Karol Nawrocki thuộc phe dân tộc chủ nghĩa đều từ chối công nhận các nhân sự do phía bên kia bổ nhiệm.
Trên mạng xã hội X, Thủ tướng Tusk khẳng định chính phủ của ông đang nỗ lực khôi phục thượng tôn pháp luật.
"Tiến trình này rất khó khăn, đôi khi đau đớn và đòi hỏi những hành động quyết liệt. Không có con đường nào khác", ông Tusk viết.
Tổng thống Nawrocki chen qua đám đông để vào Tòa án Hiến pháp - Ảnh: X/@DD Geopolitics
Tranh chấp kéo dài hơn 10 năm
Cuộc tranh chấp bắt nguồn từ năm 2015, khi Đảng Pháp luật và Công lý (PiS) tìm cách bổ nhiệm thẩm phán vào những vị trí mà chính quyền trước đó đã phân người đảm nhiệm.
Các thẩm phán do đảng này đề cử sau đó chiếm đa số tại Tòa án Hiến pháp. Điều này khiến giới phê bình trong và ngoài nước cho rằng cơ quan này không còn đáp ứng các tiêu chuẩn về tính độc lập và khách quan của một cơ quan tư pháp theo quy định pháp luật.
Sau khi liên minh của ông Tusk lên nắm quyền vào năm 2023, chính phủ mới cam kết khôi phục nền pháp quyền và cải tổ hệ thống tòa án. Tuy nhiên Tổng thống Nawrocki - người ủng hộ PiS kể từ khi đắc cử năm 2025 - liên tục cản trở những nỗ lực này.
Đầu năm nay, ông Nawrocki từ chối tổ chức lễ tuyên thệ cho ba trong số sáu thẩm phán do Quốc hội đề cử. Trong khi đó ông Swieczkowski, từng là Thứ trưởng Bộ Tư pháp dưới thời chính phủ do PiS lãnh đạo, cũng không bố trí công việc cho các thẩm phán do phe đa số hiện nay tại Quốc hội bầu ra.
Vì sao quan hệ Ba Lan - Ukraine dễ căng như dây đàn?Những bộ hài cốt được tìm thấy bên một cánh đồng hoa hướng dương ở Ukraine lại gợi nhắc một quá khứ chưa khép lại giữa Ba Lan và Ukraine.