Tổng thống Israel chọn đối thủ của ông Netanyahu để giao thành lập chính phủ mới

Nguồn ảnh: Thanh Niên

Đối thủ của Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu là cựu Tổng tham mưu trưởng quân đội Gadi Eisenkot được Tổng thống Israel Isaac Herzog giao nhiệm vụ và có 28 ngày để thành lập chính phủ mới.

Hãng Reuters ngày 8.11 đưa tin Tổng thống Israel Isaac Herzog đã chọn ông Gadi Eisenkot, đối thủ mạnh nhất của Thủ tướng Benjamin Netanyahu, để giao nhiệm vụ thành lập chính phủ mới, sau cuộc bầu cử rơi vào bế tắc khiến cả hai bên đều không có lộ trình rõ ràng để nắm quyền.

Ông Netanyahu, nhà lãnh đạo tại vị lâu nhất của Israel, đang nỗ lực duy trì quyền lực sau khi liên minh tôn giáo - dân tộc chủ nghĩa của ông mất thế đa số trong cuộc bầu cử ngày 27.10, dù vẫn là khối lớn nhất tại quốc hội.

Ông Eisenkot đã từ chối liên minh với các đảng phái Ả Rập, dù sự ủng hộ từ họ có thể giúp ông giành được đa số ghế trong quốc hội. Tuy nhiên, các nhà lãnh đạo Ả Rập vẫn đề cử ông Eisenkot là người đầu tiên đứng ra thành lập chính phủ, qua đó trao cho ông số lượng ủng hộ lớn nhất.

"Tổng thống Herzog đã mời ông Eisenkot đến phủ tổng thống. Tại đây, ông ấy sẽ được giao nhiệm vụ thành lập chính phủ vào ngày mai", người phát ngôn của Tổng thống Herzog cho biết hôm 7.11.

Trên X, ông Eisenkot cho rằng "đã đến lúc thành lập một chính phủ khẩn cấp quốc gia", đồng thời tuyên bố sẽ nỗ lực hết sức để đảm bảo rằng xứng đáng với trọng trách này.

Sau khi Eisenkot được đề cử, dự kiến sẽ có những tuần đàm phán kéo dài. Ông có 28 ngày để nỗ lực thành lập chính phủ, với khả năng được gia hạn thêm 14 ngày.

Các lộ trình tiềm năng để ông nắm quyền bao gồm thành lập một chính phủ thiểu số với sự ủng hộ từ các đảng của người Ả Rập đối với những vấn đề then chốt, liên minh với các đảng Do Thái giáo cực hữu mà trước đây ông cùng các đồng minh từng tránh xa hoặc xây dựng một chính phủ đoàn kết với ông Netanyahu.

Các nhà phân tích cho rằng cả 3 phương án này đều khó có khả năng trở thành hiện thực. Theo quy trình, nếu ông Eisenkot thất bại, một ứng viên khác có thể thử đứng ra thành lập chính phủ. Nếu ứng cử viên đó cũng thất bại, quốc hội có thể đề cử một người khác.

Quy trình này có thời hạn khoảng 100 ngày. Nếu không ai thành công, một cuộc bầu cử khác sẽ được tổ chức.

Đảng Likud của ông Netanyahu giành được số ghế nhiều nhất trong số các đảng riêng lẻ với 27 ghế tại Quốc hội Israel gồm 120 ghế. Tuy nhiên, liên minh tôn giáo - dân tộc chủ nghĩa của ông chỉ đạt tổng cộng 53 ghế, chưa đủ để chiếm thế đa số 61 ghế.

Đảng Yashar của ông Eisenkot trở thành đảng lớn thứ hai với 21 ghế, trong khi liên minh của ông, gồm 4 đảng do người Do Thái lãnh đạo, chỉ giành được 48 ghế. Hai đảng đại diện cho cộng đồng thiểu số người Ả Rập tại Israel giành được số ghế chưa từng có là 19 ghế.

Quyết định của Tổng thống Isaac Herzog khi trao quyền thành lập chính phủ cho cựu Tổng tham mưu trưởng Gadi Eisenkot đã đẩy chính trường Israel vào bước ngoặt then chốt. Động thái này diễn ra sau cuộc bầu cử ngày 27.10 bế tắc, nơi liên minh cầm quyền của Thủ tướng Benjamin Netanyahu mất thế đa số khi chỉ đạt 53 trên 120 ghế Quốc hội. Nhờ sự đề cử bất ngờ từ các đảng đại diện cộng đồng Ả Rập, ông Eisenkot tạm thời nắm giữ ưu thế về số phiếu tiến cử để nhận nhiệm vụ trước. Tuy nhiên, con đường lập nội các của Chủ tịch đảng Yashar đối diện vô vàn rào cản thực tế. Khối 4 đảng Do Thái của ông Eisenkot chỉ nắm giữ 48 ghế, trong khi chính trị gia này từng công khai từ chối liên minh chính thức với các đảng Ả Rập vốn đang sở hữu 19 ghế. Các kịch bản khả dĩ như thỏa hiệp với phe Do Thái cực hữu hoặc lập chính phủ đại đoàn kết với đảng Likud của ông Netanyahu đều bị giới quan sát đánh giá là khó khả thi. Chính trị gia Eisenkot hiện có 28 ngày cùng khả năng gia hạn thêm 14 ngày để tiến hành các cuộc đàm phán đầy cam go. Nếu nỗ lực này thất bại, quyền chỉ định sẽ lần lượt chuyển sang ứng viên khác hoặc Quốc hội tự bỏ phiếu tìm giải pháp trong thời hạn tối đa 100 ngày. Trong trường hợp không bên nào đạt được thế đa số 61 ghế tối thiểu, Israel sẽ buộc phải tổ chức một cuộc tổng tuyển cử mới để phá vỡ thế bế tắc kéo dài.