Định hướng được nêu trong nghị quyết về khu thương mại tự do và khu logistics tích hợp, được HĐND TP HCM thông qua tại kỳ họp chuyên đề ngày 30/10. Mạng lưới trung tâm logistics sẽ kết nối khu công nghiệp, vùng sản xuất với cảng biển, sân bay và thị trường, nhằm giảm chi phí vận chuyển, tổ chức lại dòng hàng hóa.
Theo định hướng 10 khu vực được thành phố xác định để hình thành mạng lưới trung tâm logistics hạt nhân gồm Cát Lái, Long Bình, Linh Trung, Khu Công nghệ cao, Tân Kiên, Hiệp Phước, Củ Chi, Hóc Môn, Bình Khánh và khu vực Cảng hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất.
Các địa điểm phân bố ở nhiều khu vực, gắn với những đầu mối sản xuất, giao thương và vận tải của thành phố.
Khu công nghiệp Tân Bình, gần khu vực sân bay Tân Sơn Nhất hiện được nhiều doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực logistics thuê làm kho bãi, lưu trữ, phân loại hàng hoá, tháng 5/2026. Ảnh: Lê Bình
Mạng lưới này hướng tới kết nối hàng hóa từ các khu công nghiệp, khu vực sản xuất đến cảng biển, sân bay và các tuyến vận tải liên vùng. Qua đó, hàng hóa có thể được tập kết, phân loại, lưu kho, xử lý và trung chuyển tại những đầu mối phù hợp, hạn chế vận chuyển lòng vòng hoặc đưa xe tải nặng đi sâu vào khu vực đô thị.
Theo chính quyền thành phố TP HCM, sau sáp nhập, địa phương tập trung khoảng 60-70% số doanh nghiệp logistics cả nước, với hơn 15.300 doanh nghiệp hoạt động trong các lĩnh vực logistics, vận tải, kho bãi, kho ngoại quan, cảng biển và dịch vụ liên quan.
Tuy nhiên, hệ thống logistics hiện còn nhiều hạn chế về chi phí, tổ chức không gian và kết nối hạ tầng. Kho bãi phân tán, quy mô nhỏ, thiếu trung tâm phân phối và đầu mối logistics lớn. Vận tải hàng hóa phụ thuộc nhiều vào đường bộ, trong khi kết nối giữa đường bộ, đường thủy nội địa, đường sắt, cảng biển và hàng không chưa đồng bộ.
Chi phí logistics của Việt Nam hiện khoảng 16-17% GDP; chi phí vận tải có thể chiếm 50-70% tổng chi phí logistics tùy ngành hàng và phương thức vận tải. Với một số ngành như thủy sản, nông sản, chi phí logistics có thể chiếm 20-25% giá vốn, ảnh hưởng đến sức cạnh tranh hàng hóa.
Áp lực vận chuyển dự kiến tăng khi thành phố có 105 khu chế xuất, khu công nghiệp theo quy hoạch, tổng diện tích khoảng 50.288 ha. Cùng với đó, cụm cảng Cái Mép - Thị Vải, cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ, sân bay Tân Sơn Nhất và sân bay Long Thành được dự báo tiếp tục làm tăng lưu lượng hàng hóa, nhu cầu vận tải liên vùng và quốc tế.
Do đó, thành phố hình thành các đầu mối đủ lớn, tích hợp nhiều chức năng để tổ chức lại dòng hàng, khai thác hiệu quả hạ tầng giao thông và giảm áp lực vận tải hàng hóa nặng qua khu đô thị. Mạng lưới cũng hướng đến ứng dụng công nghệ, quản trị số, tự động hóa và phát triển logistics xanh.
TP HCM sẽ có hai mô hình khu logistics tích hợp là nằm trong khu thương mại tự do và hoạt động độc lập bên ngoài khu này. Tuỳ vào đặc điểm sẽ có thời gian thành lập khác nhau, song không quá 30 ngày tính từ lúc lấy ý kiến ban, ngành đến khi cấp phép.
Các dự án đầu tư xây dựng hạ tầng khu logistics tích hợp được miễn tiền thuê đất và hỗ trợ lãi suất vay vốn từ ngân sách thành phố tối đa 7 năm.
Cùng với phát triển mạng lưới trung tâm logistics tại 10 đầu mối trọng điểm, thành phố hình thành khu thương mại tự do quy mô hơn 4.165 ha gắn với cảng biển Cái Mép Hạ. Mô hình này tích hợp nhiều chức năng, gồm logistics, công nghiệp, thương mại - dịch vụ, đào tạo, nghiên cứu và phát triển (R&D), công nghệ số tập trung, trung tâm dữ liệu và khu phi thuế quan.
Theo chính quyền thành phố, hai mô hình có vai trò bổ trợ nhau, trong khi khu thương mại tự do tạo không gian thu hút đầu tư, sản xuất, thương mại, xuất nhập khẩu và dịch vụ giá trị gia tăng; khu logistics tích hợp cung cấp hạ tầng để tập kết, lưu trữ, xử lý, phân phối và trung chuyển hàng hóa.
Lê Tuyết