TP.HCM nhìn lại 40 năm đổi mới, tìm động lực phát triển mới

Hội thảo nhìn lại 40 năm đổi mới của TP.HCM, đồng thời bàn những hướng đi mới để thành phố tiếp tục phát triển.

Hành trình 40 năm đổi mới

Phát biểu khai mạc hội thảo, ông Trần Văn Khuyên - phó trưởng Ban Tuyên giáo Thành ủy TP.HCM - cho biết qua 40 năm đổi mới, TP.HCM tiếp tục khẳng định vai trò đầu tàu kinh tế, văn hóa, khoa học - công nghệ của khu vực phía Nam và cả nước.

Dù đối mặt nhiều khó khăn, thành phố vẫn đạt nhiều kết quả quan trọng trên các lĩnh vực. Trong 9 tháng đầu năm 2026, GRDP tăng 9,06%, đóng góp 23,4% GDP cả nước...

• 

  Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: TP.HCM tiếp tục đổi mới tư duy tự chủ, nâng cao năng lực thực thiĐỌC NGAY

Ban tổ chức mong muốn các nhà khoa học, nhà nghiên cứu đóng góp ý kiến, góp phần đúc kết kinh nghiệm 40 năm đổi mới, bổ sung cơ sở lý luận và thực tiễn cho quá trình xây dựng, bảo vệ và phát triển thành phố trong giai đoạn mới.

Phát biểu tại hội thảo, GS.TS Ngô Thị Phương Lan, Hiệu trưởng Trường đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia TP.HCM), cho rằng khoa học xã hội và nhân văn cần khẳng định vai trò, đóng góp thiết thực vào quá trình phát triển đất nước trong bối cảnh tập trung nguồn lực cho công nghệ và chuyển đổi số.

"TP.HCM có vai trò rất quan trọng trong việc đóng góp những cơ sở thực tiễn để hình thành chính sách đổi mới. Những kết quả thực tiễn của thành phố đã góp phần tháo gỡ cơ chế quản lý kinh tế tập trung, giải quyết khó khăn trong sản xuất và đời sống", GS.TS Lan nói.

Hội thảo nhận gần 170 tham luận từ gần 40 cơ sở, trong đó 119 bài được chọn đưa vào kỷ yếu, tập trung vào bốn nhóm vấn đề lý luận và thể chế; kinh tế; văn hóa - xã hội; đối ngoại, quốc phòng và an ninh.

TP.HCM góp phần kiến tạo đường lối đổi mới

Trình bày tham luận, tiến sĩ Lê Hữu Phước, nguyên Phó hiệu trưởng Trường đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia TP.HCM), nhấn mạnh vai trò tiên phong của thành phố trong quá trình tìm tòi, thử nghiệm những cách làm mới, góp phần mở đường cho công cuộc đổi mới đất nước.

Theo tiến sĩ Phước, sau năm 1975, cơ chế quản lý kinh tế tập trung bộc lộ nhiều hạn chế, khiến sản xuất và đời sống gặp khó khăn. Trước thực tế đó, TP.HCM đã chủ động tìm hướng tháo gỡ. Từ năm 1979, nhiều đơn vị sản xuất, kinh doanh mạnh dạn "phá rào", tổ chức lại sản xuất, cải tiến cách làm để tăng năng suất, hiệu quả và thu nhập cho người lao động.

Một dấu mốc quan trọng là Hội nghị Đà Lạt tháng 7-1983, nơi lãnh đạo Trung ương gặp gỡ những người đứng đầu các đơn vị đã mạnh dạn tiên phong tìm hướng đi mới. Sự kiện này góp phần tạo bước ngoặt trong nhận thức về đổi mới kinh tế, từ đó đóng góp vào quá trình hình thành đường lối Đổi mới tại Đại hội Đảng lần thứ VI năm 1986.

Tiến sĩ Phước khẳng định TP.HCM xứng đáng là địa phương đi đầu, tìm tòi, đột phá, sáng tạo vì cả nước và cùng cả nước.

Tại hội thảo, tiến sĩ Nguyễn Thành Phong - nguyên Chủ tịch UBND TP.HCM - phân tích quá trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng của TP.HCM qua 40 năm đổi mới, từ giai đoạn giải phóng nguồn lực, mở rộng đầu tư đến chuyển dần sang tăng trưởng dựa trên năng suất và đổi mới sáng tạo.

Theo ông, GRDP thành phố tăng bình quân 12,62% giai đoạn 1991-1995, nhưng giảm còn 7,5% giai đoạn 2011-2015, 6,41% giai đoạn 2016-2020 và 5,5% giai đoạn 2021-2025.

Tiến sĩ Phong cho rằng các động lực tăng trưởng truyền thống đang dần bộc lộ giới hạn, trong khi khoa học công nghệ, nguồn nhân lực chất lượng cao và đổi mới sáng tạo chưa tạo được sức lan tỏa đủ mạnh.

"Chuyển đổi mô hình tăng trưởng của TP.HCM không chỉ là câu chuyện phát triển một đô thị mà còn là một phần quan trọng trong hành trình đổi mới mô hình phát triển của quốc gia", tiến sĩ Phong nhấn mạnh.

Tiến sĩ Phong đề xuất thành phố tập trung tháo gỡ các rào cản về thể chế, hạ tầng, kết nối vùng và chất lượng nguồn nhân lực để nâng cao năng suất, hiệu quả sử dụng nguồn lực...

Tiếp diễn hội thảo, các đại biểu tiếp tục có những báo cáo tham luận tại các tiểu ban (chia thành 3 hội trường). Qua đó nhìn lại hành trình đổi mới của thành phố trong 40 năm qua và hiến kế phát triển thực tiễn.

Ủy viên Trung ương Đảng, Phó bí thư thường trực Thành ủy TP.HCM Lê Quốc Phong nhấn mạnh tại lễ kỷ niệm 50 năm Hội Trí thức yêu nước và 40 năm Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật TP.HCM.