Việc thông báo khởi công thay vì người dân phải xin giấy phép xây dựng tại phường Tân Hưng và Bến Cát giúp rút ngắn quy trình hành chính, giảm thời gian chuẩn bị xây nhà - Ảnh: TIẾN LONG
Là một trong những địa phương "bắt nhịp" nhanh với quy định pháp luật, phường Tân Hưng, Bến Cát đã tiếp nhận thông báo xây dựng của người dân thay vì cấp phép xây dựng, vừa giảm thời gian, chi phí cho người dân, vừa đặt ra yêu cầu quản lý chặt chẽ quá trình xây dựng tại cơ sở.
Bớt thủ tục, thêm thuận lợi cho người dân
Sáng sớm 14-10, 4 cán bộ Phòng Kinh tế, Hạ tầng thuộc UBND phường Tân Hưng có mặt tại công trình nhà ở riêng lẻ của bà Nguyễn Khánh Vân, số 31 đường 53, khu TQĐ, để kiểm tra tình hình xây dựng.
Công trình có thông báo khởi công ngày 15-5 do UBND phường Tân Hưng cấp, diện tích tầng 1 là 87m², tổng diện tích sàn xây dựng 261m², quy mô ba tầng.
Cùng ngày, lực lượng chức năng kiểm tra công trình nhà ở riêng lẻ của bà Hoàng Thị Minh Lan, số 88 đường 30, khu TQĐ. Công trình có diện tích tầng 1 là 109m², tổng diện tích sàn xây dựng 311m², với thông báo khởi công ngày 3-7-2026.
Cán bộ quản lý sẽ tăng cường hậu kiểm để đảm bảo công trình xây dựng đúng quy định - Ảnh: TIẾN LONG
Đây là hai trong những công trình thuộc trường hợp được UBND phường Tân Hưng miễn giấy phép xây dựng theo quy định, thực hiện thủ tục thông báo khởi công thay cho việc xin cấp giấy phép.
Theo thống kê, từ ngày 1-7-2025 đến nay, phường Tân Hưng đã cấp 248 giấy phép xây dựng và tiếp nhận 120 thông báo khởi công. Thay đổi này, với người đang chuẩn bị xây nhà, đó là khoảng thời gian và công sức có thể tiết kiệm được.
Sở Xây dựng TP.HCM đề xuất mở rộng miễn giấy phép xây nhà ở riêng lẻ, giảm thủ tục, tăng hậu kiểm
TP.HCM: Nhiều nhà ở riêng lẻ được miễn giấy phép xây dựng dù thiếu hướng dẫn, không được quản lý
Sẽ miễn giấy phép công trình tạm, trạm sạc: 'Cú hích' hạ tầng và giao thông xanh ở TP.HCM
Bà Minh Lan chia sẻ trước đây, trước khi xây nhà bà phải liên hệ thuê đơn vị đo vẽ, thiết kế, hoàn thiện giấy tờ nộp vào xin giấy phép xây dựng. Quá trình này mất cả tháng, nếu bản vẽ cần sửa đổi nhiều khi mất vài ba tháng.
"Nay chỉ cần thông báo khởi công, gia đình tiết kiệm được nhiều thời gian, trước khi xây dựng chỉ cần thiết kế xây dựng công trình rất thuận lợi", bà Lan chia sẻ.
Theo thống kê, hiện trên địa bàn phường Tân Hưng có 9 dự án (bao gồm 36 đồ án có quyết định phê duyệt quy hoạch chi tiết tỉ lệ 1/500) được miễn giấy phép xây dựng. Phần diện tích này bằng 2/3 diện tích tự nhiên trên địa bàn phường.
Ở những khu vực này, quy hoạch không chỉ xác định chức năng sử dụng đất mà còn làm rõ các chỉ tiêu về kiến trúc, quy mô công trình, khoảng lùi và những yêu cầu quản lý xây dựng.
Một số dự án đã có mẫu nhà được duyệt, tạo cơ sở để cơ quan chức năng hướng dẫn người dân thực hiện thủ tục.
Người dân được hướng dẫn tận tình các thủ tục đất đai, xây dựng - Ảnh: ÁI NHÂN
Từ việc nhỏ ở phường đến mục tiêu tăng trưởng hai con số
Chủ tịch UBND phường Tân Hưng Nguyễn Đức Trí cho biết với thủ tục cấp giấy phép xây dựng thông thường, riêng thời gian giải quyết hồ sơ khoảng bảy ngày. Nếu tính cả thời gian liên hệ đơn vị đo vẽ, lập bản vẽ thiết kế và hoàn thiện hồ sơ, quá trình chuẩn bị có thể kéo dài khoảng một tháng.
Với công trình thuộc diện được miễn giấy phép, người dân không phải thực hiện thủ tục cấp phép theo cách thông thường, mà chuyển sang thông báo khởi công theo quy định. Điều này giúp rút ngắn một khâu hành chính, nhất là ở những khu vực đã có quy hoạch chi tiết 1/500, mẫu nhà được duyệt và các chỉ tiêu kiến trúc cụ thể.
"Nhà nằm trong khu vực đã có quy hoạch chi tiết tỉ lệ 1/500, có mẫu nhà được duyệt thì không cần cấp lại giấy phép xây dựng cho từng căn. Người dân thực hiện thông báo khởi công theo mẫu nhà đã được duyệt", ông Trí giải thích.
Theo ông Trí, điểm cốt lõi của cơ chế này là không phải công trình nào cũng cần thêm một giấy phép riêng nếu các yêu cầu quản lý đã được xác định rõ trong quy hoạch được duyệt. Khi đã có căn cứ về quy mô, kiến trúc, khoảng lùi và những chỉ tiêu liên quan, cơ quan chức năng có thể hướng dẫn người dân thực hiện đúng quy định thông qua thủ tục phù hợp.
Tuy nhiên miễn giấy phép không đồng nghĩa với việc người dân muốn xây dựng thế nào cũng được. Công trình vẫn phải tuân thủ quy hoạch, thiết kế và các yêu cầu pháp luật có liên quan. Trong quá trình thi công, chính quyền địa phương tiếp tục kiểm tra; khi công trình hoàn thành, việc kiểm tra, hậu kiểm vẫn được thực hiện theo quy định.
Người dân làm thủ tục tại phường Bến Cát - Ảnh: BC
Tại phường Bến Cát, câu chuyện tinh gọn thủ tục xây dựng cũng được đặt ra trong bối cảnh địa phương đang phát triển, tốc độ đô thị hóa nhanh, số lượng công trình xây dựng trên địa bàn khá lớn.
Ông Nguyễn Văn Nguyên, Trưởng Phòng Hạ tầng phường Bến Cát, cho biết từ ngày 1-7-2025 đến 30-6-2026, phường Bến Cát đã cấp 355 giấy phép xây dựng, với tổng diện tích sàn 84.939m².
Còn từ ngày 1-7-2026, thời điểm Luật Xây dựng năm 2025 có hiệu lực, đến nay phường tiếp tục cấp 77 giấy phép, với tổng diện tích sàn hơn 14.015m².
Theo ông Nguyên, đối với nhà ở riêng lẻ thuộc dự án có quy hoạch chi tiết tỉ lệ 1/500 hoặc quy hoạch tổng mặt bằng được phê duyệt, thuộc diện miễn giấy phép xây dựng, người dân, chủ đầu tư thực hiện thông báo khởi công đến UBND phường.
Trên cơ sở đó, chính quyền địa phương theo dõi, kiểm tra quá trình thi công, bảo đảm công trình tuân thủ quy hoạch, thiết kế được duyệt; đồng thời thực hiện hậu kiểm theo quy định.
Với những công trình nhà ở nằm ngoài các dự án, khu đô thị và không thuộc diện được miễn giấy phép, chủ đầu tư vẫn phải thực hiện nghiêm túc thủ tục xin cấp phép xây dựng.
“Nhìn chung, công tác cấp phép xây dựng, hậu kiểm công trình miễn giấy phép trên địa bàn phường được thực hiện nghiêm túc, nền nếp và trật tự xây dựng được bảo đảm…”, ông Nguyên thông tin.
Địa phương chủ động, thủ tục sẽ nhanh chóng, thúc đẩy tăng trưởng
Theo Sở Xây dựng TP.HCM, ngay sau khi Luật Xây dựng và Nghị định 217/2026 có hiệu lực vào ngày 1-7, Sở Xây dựng cũng có văn bản hướng dẫn thống nhất cho các UBND xã, phường và đặc khu Côn Đảo thống nhất triển khai công tác cấp giấy phép xây dựng và quản lý trật tự xây dựng đối với nhà ở riêng lẻ.
Đến nay, các địa phương triển khai tốt công tác quản lý cấp phép, trật tự xây dựng đối với công trình có cấp phép và công trình miễn giấy phép. Bên cạnh đó cũng còn một số địa phương lúng túng trong triển khai quy định, chậm tiếp nhận, giải quyết cấp phép cho người dân.
"Câu chuyện miễn giấy phép xây dựng tại Tân Hưng, Bến Cát không chỉ là việc thay một thủ tục bằng một thông báo. Trong bối cảnh TP.HCM đặt mục tiêu tăng trưởng hai con số, khi mỗi phường chủ động triển khai nhuần nhuyễn quy định pháp luật, tạo thuận lợi về thủ tục xây dựng cho người dân, doanh nghiệp thì mục tiêu tăng trưởng của thành phố sẽ có thêm động lực từ chính ở cơ sở...", một lãnh đạo Sở Xây dựng chia sẻ.
Sở Xây dựng TP.HCM đề xuất mở rộng miễn giấy phép xây nhà ở riêng lẻ, giảm thủ tục, tăng hậu kiểmTriển khai Luật Phát triển đô thị, Sở Xây dựng đã trình UBND TP.HCM dự thảo quyết định quy định mở rộng diện miễn giấy phép xây dựng đối với nhà ở riêng lẻ cho người dân so với quy định hiện hành, chuyển mạnh sang hậu kiểm.