TP.HCM tìm cách tháo gỡ 6 điểm nghẽn giáo dục, chuyển từ quản lý sang quản trị phát triển

Ngày 10-10, tại xã Hồ Tràm, Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM tổ chức Hội nghị Hiệu trưởng các trường THPT, giám đốc các trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên năm 2026.

TP.HCM tháo gỡ 6 nhóm điểm nghẽn giáo dục

Tại hội nghị, ông Nguyễn Tấn Phát - Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM - cho biết ngành giáo dục hiện đối mặt với 6 nhóm điểm nghẽn lớn.

Cụ thể, điều kiện trường lớp chưa theo kịp quy mô dân số; việc huy động và quản lý nguồn lực xã hội hóa còn bất cập; chuyển đổi số và năng lực ngoại ngữ chưa đồng bộ; áp lực chỗ học và phân luồng; vướng mắc về biên chế, tuyển dụng; cùng các nguy cơ về an toàn trường học và tổ chức bán trú.

Theo báo cáo, sau quá trình rà soát, sắp xếp, toàn TP hiện có 2.841 cơ sở giáo dục, gồm 1.486 cơ sở công lập và 1.355 cơ sở ngoài công lập.

• TP.HCM rà soát đội ngũ, có thể điều phối giáo viên giỏi hỗ trợ trường khó khăn

• Tăng hơn 96.000 học sinh, phụ huynh TP.HCM đặt nhiều câu hỏi trước thềm năm học 2026-2027

Riêng khối giáo dục phổ thông và giáo dục thường xuyên có 1.251 cơ sở, với khoảng 2,6 triệu học sinh.

Chiến dịch "150 ngày đêm" đã đưa vào khai thác 1.027 phòng học mới, bảo đảm trên 90% học sinh THPT học 2 buổi/ngày. 

Về chuyển đổi số, 100% học sinh đã được cập nhật trên cơ sở dữ liệu ngành và hơn 93% đã xác thực với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.

Tuy nhiên, lãnh đạo Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM cho biết vẫn còn chênh lệch về cơ sở vật chất, đội ngũ nhà giáo và năng lực thực hiện giữa các địa phương; thiếu biên chế, giáo viên môn đặc thù và áp lực tăng dân số cơ học tại các khu vực đô thị hóa nhanh.

Ông Phạm Minh Thiện, Hiệu trưởng Trường THCS - THPT Văn Lang, đề xuất tập huấn chuyên sâu về trí tuệ nhân tạo (AI) cho từng nhóm đối tượng, xây dựng kho học liệu số và hướng dẫn triển khai 12 tiết học AI cốt lõi từ lớp 1 đến lớp 12.

Trong khi đó, đại diện lãnh đạo Trường trung học Thực hành Đại học Sư phạm kiến nghị sớm ban hành bộ tiêu chí, khung chương trình dùng chung đối với các môn học theo nhu cầu người học; xây dựng kho học liệu song ngữ và bồi dưỡng giáo viên dạy môn khoa học bằng tiếng Anh.

Chuyển từ "quản lý giáo dục" sang "quản trị phát triển giáo dục"

Phát biểu chỉ đạo tại hội nghị, ông Nguyễn Phước Lộc - Ủy viên Trung ương Đảng, Phó bí thư Thành ủy TP.HCM, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam TP.HCM - nhấn mạnh yêu cầu chuyển đổi mạnh mẽ tư duy từ "quản lý giáo dục" sang "quản trị phát triển giáo dục", đề cao trách nhiệm toàn diện của người đứng đầu và lấy sự tiến bộ, hạnh phúc của người học làm thước đo cao nhất.

Theo ông Lộc, hiệu trưởng các trường THPT và giám đốc các trung tâm giáo dục thường xuyên, giáo dục nghề nghiệp không chỉ quản lý chuyên môn đơn thuần mà phải chịu trách nhiệm toàn diện về chất lượng giáo dục, đội ngũ nhân sự, tài chính, tài sản, môi trường sư phạm và quyền lợi hợp pháp của người học.

Việc quản trị phải dựa trên dữ liệu và hiệu quả thực tế, phân công công việc theo phương châm "rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ nguồn lực, rõ tiến độ và rõ kết quả".

Các cơ sở giáo dục cần ứng dụng công nghệ để cắt giảm tối đa thủ tục hồ sơ, hội họp hình thức và các cuộc thi không cần thiết. Người đứng đầu phải giữ nghiêm kỷ cương, kỷ luật, chủ động phòng ngừa và xử lý nghiêm minh các biểu hiện tiêu cực như lạm thu, vận động tài trợ thiếu minh bạch, vi phạm đạo đức nhà giáo hay xâm phạm quyền lợi học sinh.

Về an toàn trường học, Phó bí thư Thành ủy TP.HCM yêu cầu tăng cường phòng ngừa bạo lực, xâm hại học đường; chú trọng tư vấn tâm lý, giáo dục kỹ năng sống, kỹ năng tự bảo vệ. 

Với trường tổ chức bán trú, người đứng đầu phải kiểm soát nghiêm ngặt nguồn gốc thực phẩm, quy trình chế biến, chất lượng dinh dưỡng, công khai minh bạch bữa ăn thực tế để phụ huynh tham gia giám sát.

Về chất lượng giáo dục, ông Lộc chỉ rõ chất lượng không chỉ đo bằng tỉ lệ tốt nghiệp hay điểm số thành tích mà phải thể hiện ở kiến thức, kỹ năng, bản lĩnh và năng lực thực sự của học sinh. Việc kiểm tra, đánh giá phải bảo đảm khách quan, công bằng, phản ánh đúng sự tiến bộ của người học và không để bất kỳ học sinh yếu thế nào bị bỏ lại phía sau.

Đối với giáo dục thường xuyên và giáo dục nghề nghiệp, ông Lộc yêu cầu đổi mới chương trình, phương thức đào tạo gắn với doanh nghiệp và nhu cầu thực tế của thị trường lao động.

Sự thành công của phân luồng không nằm ở số lượng bằng cấp được cấp phát mà phải thể hiện qua khả năng học sinh tìm được việc làm phù hợp, nâng cao thu nhập và tham gia vững vàng vào thị trường lao động.

Ông Hồ Tấn Minh, Chánh Văn phòng Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM, thông tin về việc thí điểm sắp xếp lại cơ sở giáo dục trên địa bàn thành phố.