TP.HCM và 30 ngày thần tốc ban hành 25 nghị quyết đưa Luật Phát triển đô thị vào cuộc sống

Từ một đạo luật được Quốc hội thông qua ngày 24-8 đến nay có 25 nghị quyết được cụ thể hóa trước thời điểm có hiệu lực 1-10, TP.HCM đã chọn cách không chờ luật "đến ngày" mới triển khai. 

Luật có hiệu lực từ ngày 1-10-2026. Tuy nhiên, ngay trong ngày luật được thông qua, Ban Thường vụ Thành ủy TP.HCM ban hành Chỉ thị 22 về lãnh đạo, chỉ đạo tổ chức triển khai và chỉ hai ngày sau, ngày 26-8, Thành ủy TP.HCM tổ chức Hội nghị quán triệt, triển khai thi hành luật.

Tại hội nghị này, một mốc thời gian đặc biệt được xác lập đó là 30 ngày đêm để hoàn thành khối lượng văn bản triển khai, bảo đảm hệ thống văn bản hướng dẫn có thể vận hành đồng thời với luật từ ngày 1-10.

Đây chính là điểm khác biệt của hành trình lần này: luật chưa có hiệu lực nhưng bộ máy thực thi đã bắt đầu vận hành.

Từ "trao quyền" đến "chạy đua" để quyền thành cơ chế

Tại hội nghị triển khai luật, Bí thư Thành ủy TP.HCM Trần Lưu Quang nhìn Luật Phát triển đô thị không đơn thuần ở những chính sách cụ thể, mà ở sự thay đổi tư duy phát triển. 

"Đô thị không còn là một bước trung gian chỉ để quản lý, mà phải là một chủ thể để tạo ra sự phát triển", ông nói tại hội nghị ngày 26-8.

Theo Bí thư Thành ủy, luật trao trực tiếp khoảng 240 nội dung cho HĐND, UBND và Chủ tịch UBND; cùng với đó là không gian để TP.HCM chủ động hơn trong phân cấp, phân quyền, thí điểm chính sách và tổ chức các mô hình phát triển mới.

• Bí thư Trần Lưu Quang: Luật Phát triển đô thị là cơ hội thực sự lớn, TP.HCM phải biến điều đó thành kết quả

• Phó chủ tịch HĐND TP.HCM: Ban hành nghị quyết cụ thể hóa Luật Phát triển đô thị trước ngày 1-10

Nhưng quyền chỉ có ý nghĩa khi được sử dụng. "Câu nói chờ hướng dẫn của Trung ương đã trở thành quá khứ. Với những gì Luật Phát triển đô thị đã trao quyền, thành phố phải chủ động tổ chức thực hiện", ông Trần Lưu Quang nhấn mạnh.

Tinh thần đó được cụ thể hóa ngay bằng yêu cầu: những nội dung được phân cấp, phân quyền phải chuyển thành hành động cụ thể, sản phẩm cụ thể và trách nhiệm cụ thể. Nơi quyết định thành bại của luật, theo Bí thư Thành ủy, chính là 168 xã, phường, đặc khu - nơi chính sách cuối cùng phải đến được với người dân và doanh nghiệp.

Cũng tại hội nghị, phát động chiến dịch "30 ngày đêm", quyết tâm hoàn thành toàn bộ văn bản triển khai thi hành luật, để các văn bản hướng dẫn có hiệu lực đồng thời với luật từ ngày 1-10, Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được xác định đây không đơn thuần là việc thực thi một đạo luật, mà là một nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng nhằm cụ thể hóa các chủ trương phát triển TP.HCM trong giai đoạn mới.

Cuộc chạy đua vì thế không chỉ chạy đua về thời gian, mà còn là chạy đua để tránh một khoảng trống thường gặp sau khi luật được ban hành: luật đã có nhưng cơ chế thực hiện chưa sẵn sàng.

Ngày 27-8, tại kỳ họp thứ tư, HĐND TP.HCM tiếp tục đặt thêm một viên gạch quan trọng khi thông qua nghị quyết quy định một số nội dung về xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật để tổ chức thi hành Luật Phát triển đô thị. 

Nghị quyết được xem là "khung" để thành phố chủ động cụ thể hóa những cơ chế, chính sách và thẩm quyền mới được luật giao.

Phó chủ tịch HĐND TP.HCM Huỳnh Thanh Nhân cho biết việc chuẩn bị không bắt đầu từ ngày luật được thông qua. Trước đó nhiều tháng, Thường trực HĐND và các ban của HĐND đã phối hợp các sở, ngành chuẩn bị nội dung để cụ thể hóa luật. 

"TP.HCM không chờ luật có hiệu lực mới bắt đầu triển khai mà chuẩn bị từ sớm, từ xa", ông Nhân nói thêm.

38 ngày, từ đạo luật đến 25 nghị quyết ban hành thực thi

Ngày 17-9, Chính phủ tiếp tục đặt một mốc quan trọng khi Thủ tướng ban hành Quyết định 1796/QĐ-TTg về Kế hoạch triển khai thi hành Luật Phát triển đô thị.

Ở TP.HCM, guồng máy cụ thể hóa cũng được đẩy nhanh. Ngày 22-9, tại kỳ họp thứ năm, HĐND TP.HCM thông qua 38 nghị quyết, trong đó có 24 nghị quyết triển khai Luật Phát triển đô thị. Các nghị quyết trải rộng từ nông nghiệp - môi trường, khoa học - công nghệ, quy hoạch - kiến trúc, xây dựng đến y tế, giáo dục và ngân sách.

Đáng chú ý, các chính sách được thông qua không chỉ nằm trên giấy. Đó là những nội dung liên quan trực tiếp tới không gian ngầm, phát triển theo mô hình TOD, thúc đẩy các dự án trọng điểm, hạ tầng, đổi mới sáng tạo, năng lượng và nhiều lĩnh vực khác - những vấn đề mà tốc độ ra quyết định có thể tác động trực tiếp tới tốc độ phát triển đô thị.

Chủ tịch HĐND TP.HCM Võ Văn Minh nhấn mạnh việc xây dựng các nghị quyết cụ thể hóa luật phải được thực hiện khẩn trương nhưng đồng thời phải lắng nghe chuyên gia, người dân và doanh nghiệp để hoàn thiện chính sách. Ông xem Luật Phát triển đô thị là một dấu mốc quan trọng để khơi thông nguồn lực phát triển cho thành phố.

Đến đây, "30 ngày đêm" không còn là một khẩu hiệu về tiến độ. Nó đã trở thành một cách tổ chức công việc: luật trao quyền - Thành ủy định hướng - UBND tổ chức thực hiện - HĐND cụ thể hóa bằng nghị quyết - các sở, ngành và địa phương đưa chính sách xuống thực tiễn.

Và cuộc chạy đua ấy chưa dừng lại ở ngày 22-9. Theo ông Minh, từ nay đến cuối năm, thành phố sẽ tiếp tục tổ chức thêm các kỳ họp để xem xét, thông qua những nghị quyết tiếp theo nhằm cụ thể hóa Luật Phát triển đô thị.

Đúng ngày 1-10-2026, Luật Phát triển đô thị chính thức có hiệu lực. Từ nút bấm của 465 đại biểu Quốc hội đến hàng loạt quyết định, chỉ thị, nghị quyết được chuẩn bị trong 38 ngày, TP.HCM đang cho thấy một cách tiếp cận khác đối với việc thi hành luật, không để thời gian giữa "luật được ban hành" và "luật đi vào cuộc sống" trở thành khoảng trống.

Suy cho cùng, giá trị của một đạo luật không chỉ được đo bằng số điều khoản được thông qua, mà còn bằng tốc độ những quy định ấy trở thành quyết định, thành công việc, thành công trình, thành dịch vụ và những thay đổi mà người dân, doanh nghiệp có thể cảm nhận được.

Như Bí thư Thành ủy Trần Lưu Quang đặt vấn đề: "Hạ tầng là đường băng, nguồn vốn là nguyên liệu, thể chế quyết định TP.HCM có thể cất cánh. Nhưng điều quan trọng nhất là ai sẽ là người biến tất cả những cái đó thành kết quả".

Bí thư Trần Lưu Quang nhìn nhận Luật Phát triển đô thị là một cơ hội thực sự lớn của TP.HCM, đồng thời đặt vấn đề làm sao biến tất cả những điều đó thành kết quả.