TP.HCM và các địa phương được ‘góp vốn’ làm dự án chung nhờ Luật Phát triển đô thị

Muốn liên kết vùng đi vào thực chất, cần cơ chế để các địa phương cùng đầu tư cho những công trình vượt khỏi ranh giới hành chính. Đây cũng là hướng được Nghị quyết 27-NQ/TW đặt ra và được cụ thể hóa trong Luật Phát triển đô thị.

Từ yêu cầu phát triển vùng

Nghị quyết 27 (ban hành ngày 28-8-2026) xác định phát triển vùng là phương thức tổ chức tăng trưởng, sắp xếp không gian phát triển và phân bổ nguồn lực. Đối với TP.HCM, nghị quyết xác định Đông Nam Bộ là vùng động lực tăng trưởng lớn nhất cả nước, TP giữ vai trò đầu tàu, dẫn dắt và hướng đến mô hình siêu đô thị đa cực.

• Dám làm vì lợi ích chung, cán bộ TP.HCM có ‘hàng rào’ bảo vệ từ Luật Phát triển đô thị

Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM cho rằng liên kết vùng thời gian qua chưa tương xứng với tiềm năng, do tư duy phát triển và tổ chức thực hiện ở một số nơi vẫn chịu ảnh hưởng bởi ranh giới hành chính.

Trong khi đó các công trình giao thông, logistics, môi trường, nguồn nước ngày càng cần cách làm liên vùng. Nghị quyết 98 từng cho phép TP.HCM thí điểm dùng ngân sách hỗ trợ các tỉnh lân cận làm dự án giao thông liên vùng, như hỗ trợ Tây Ninh giải phóng mặt bằng cao tốc TP.HCM - Mộc Bài. Tuy nhiên đây vẫn là cơ chế đặc thù có thời hạn, và Luật Phát triển đô thị đã mở rộng cơ chế này.

Trong Điều 33 của Luật Phát triển đô thị, HĐND TP.HCM được quyết định dùng ngân sách thành phố làm dự án đầu tư, công trình ngoài địa bàn, phục vụ kết nối giao thông, chống ngập và phát triển chung của vùng.

Trong Điều 41 cũng cho phép dùng ngân sách đầu tư vào dự án trên địa phương khác trong vùng để giải quyết các vấn đề về giao thông, môi trường, cấp nước, thoát nước và hạ tầng chung.

Đồng thời quy định thành lập Quỹ Phát triển vùng đô thị đặc biệt, hình thành từ ngân sách Trung ương, ngân sách các địa phương trong vùng và các nguồn hợp pháp khác, ưu tiên cho dự án và các vấn đề có tính chất vùng.

Để liên kết đi vào thực tế

Theo Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM, cách làm sắp tới cần dựa trên thế mạnh từng địa phương, tăng phối hợp và kết nối để cùng phát triển. Các địa phương cần phân chia rõ việc nào nên làm chung, đầu tư hạ tầng kết nối và xây dựng chuỗi cung ứng liên tỉnh.

Với giao thông, logistics, môi trường, thay vì triển khai từng dự án riêng lẻ, cần tính đến sự kết nối của cả hệ thống để công trình ở nơi này hỗ trợ nơi khác.

Việc chia sẻ dữ liệu về quy hoạch cũng cần được đẩy mạnh, giúp các địa phương dự báo tốt hơn, phối hợp chính sách và phân bổ nguồn lực phù hợp.

Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM cho biết một cơ chế liên kết vùng hiệu quả không chỉ nằm ở việc hình thành cơ chế phối hợp, mà phải tạo ra chuyển biến cụ thể, vượt qua ranh giới hành chính để giải quyết các vấn đề chung, đồng thời có cách huy động, phân bổ nguồn lực cho các dự án liên vùng.

Đến năm 2030, mục tiêu là đưa liên kết vùng từ chủ trương thành kết quả cụ thể, với hạ tầng giao thông, cảng biển, logistics được kết nối đồng bộ, giảm chi phí vận chuyển, mở rộng chuỗi cung ứng và phát triển giữa các địa phương...

UBND TP.HCM đang dự thảo quy định quản lý không gian ngầm theo hướng ưu tiên kết nối các công trình ngầm với hệ thống nhà ga metro, bãi đỗ xe và đầu mối giao thông công cộng.