TPHCM đề xuất miễn tiền sử dụng không gian ngầm ở độ sâu đến 15m

Tại kỳ họp Hội đồng nhân dân TPHCM lần thứ 5, khóa XI, nhiệm kỳ 2026-2031, thành phố đưa ra đề xuất mới về quản lý, khai thác và sử dụng không gian ngầm trên địa bàn. Nội dung đáng chú ý nhất là người sử dụng đất có thể khai thác phần lòng đất trong ranh giới thửa đất đến độ sâu tối đa 15m mà không phải nộp tiền sử dụng không gian ngầm. Đề xuất được Phó Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Mạnh Cường trình bày trong dự thảo nghị quyết, theo thông tin Dân Trí đăng tải. Tuy nhiên, mốc 15m không đồng nghĩa mọi công trình đều mặc nhiên được phép xây dựng xuống độ sâu này tại bất kỳ vị trí nào. Đây chỉ là giới hạn liên quan nghĩa vụ tài chính, còn việc xây dựng vẫn phải căn cứ quy hoạch, yêu cầu kỹ thuật, điều kiện địa chất và các quy định an toàn hiện hành. Nếu quy hoạch tại một khu vực chỉ cho phép công trình xây dựng nông hơn 15m, phạm vi được miễn tiền cũng dừng lại đúng độ sâu quy hoạch cho phép. Thành phố tiếp tục yêu cầu tuân thủ nghiêm các khu vực cấm xây dựng, khu vực hạn chế xây dựng cùng phạm vi bảo vệ của những công trình, dự án liên quan. Với phần không gian nằm sâu hơn 15m, chủ sở hữu phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính, đồng thời chứng minh công trình phù hợp quy hoạch và có giải pháp kỹ thuật an toàn. Công trình cũng không được chồng lấn dự án khác, xâm phạm hành lang bảo vệ hoặc gây ảnh hưởng đến hệ thống hạ tầng đang tồn tại. Theo dự thảo, tiền sử dụng không gian ngầm sẽ được tính dựa trên diện tích sàn, đơn giá thuê đất hằng năm, khoảng độ sâu, chính sách miễn giảm và thời hạn nộp tiền. Cách tiếp cận này nhằm phân biệt rõ phần không gian được miễn với phần không gian phải thực hiện nghĩa vụ tài chính theo từng tầng độ sâu. Thành phố không áp dụng một mức thu đồng nhất, bởi chi phí đầu tư và vận hành công trình thường thay đổi đáng kể khi công trình nằm sâu hơn dưới mặt đất. Cụ thể, phần không gian có độ sâu trên 15m đến 30m sẽ áp dụng hệ số thu 0,3 theo phương án được trình. Phần nằm trên 30m đến 50m áp dụng hệ số 0,15, trong khi phần sâu trên 50m có hệ số 0. Các hệ số này tạo ra mức thu giảm dần theo độ sâu, qua đó hạn chế áp lực tài chính đối với những hạng mục nằm rất sâu dưới lòng đất. UBND TPHCM cho rằng phương án trên phản ánh sát hơn thực tế chi phí, đồng thời có thể khuyến khích khai thác không gian ngầm một cách hợp lý. Thành phố dự kiến rà soát các hệ số ba năm một lần hoặc sớm hơn nếu xuất hiện biến động lớn ảnh hưởng đến chính sách. Thẩm quyền điều chỉnh các hệ số được đề xuất thuộc Hội đồng nhân dân TPHCM, thay vì để thay đổi tự phát trong quá trình thực hiện. Một điểm mới khác là các dự án bãi đỗ xe ngầm độc lập có thể bố trí thêm diện tích thương mại, dịch vụ nhằm hỗ trợ thu hồi vốn đầu tư. Tỷ lệ diện tích thương mại, dịch vụ tối đa được đề xuất là 45% tổng diện tích sàn tại khu vực trung tâm và vùng phát triển đô thị theo mô hình TOD. Ở những khu vực còn lại, tỷ lệ này tối đa 40%, giúp dự án có thêm nguồn thu nhưng vẫn giữ trọng tâm là chức năng đỗ xe ngầm. Đối với lối đi ngầm công cộng không kinh doanh thương mại, Nhà nước sẽ miễn tiền thuê đất và tiền sử dụng không gian ngầm cho phần diện tích trực tiếp phục vụ cộng đồng. Nếu lối đi kết hợp hoạt động thương mại, phần diện tích phục vụ công cộng vẫn được miễn, còn khu vực kinh doanh phải nộp tiền theo quy định. Những đề xuất này đang được xem xét trong dự thảo nghị quyết, hướng tới khai thác hiệu quả không gian dưới lòng đất nhưng vẫn kiểm soát chặt quy hoạch, an toàn và lợi ích cộng đồng.