Hội thảo khoa học quốc tế “Ngôn ngữ học và Việt Nam học trong kỷ nguyên mới: Thách thức và cơ hội” vừa diễn ra, do Khoa Ngôn ngữ học và Việt Nam học, Trường đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn Hà Nội tổ chức.
Trí tuệ nhân tạo (AI) trong giáo dục ngôn ngữ, giảng dạy tiếng Việt và dịch thuật là nhóm chủ đề nổi bật tại Hội thảo. Các nghiên cứu không chỉ xem xét khả năng ứng dụng công nghệ mà còn đặt câu hỏi về hiệu quả và những giới hạn khi đưa AI vào thực tiễn.
Trong giáo dục, AI có thể hỗ trợ người học thực hành giao tiếp, nhận diện lỗi sử dụng ngôn ngữ và tiếp cận học liệu… Với việc dạy tiếng Việt cho người nước ngoài, AI có thể hỗ trợ nhận diện những lỗi chịu ảnh hưởng từ tiếng mẹ đẻ, như cách sắp xếp từ, sử dụng từ Hán Việt hay phân biệt thanh điệu.
Trong dịch thuật văn học, thách thức của AI nằm ở việc chuyển tải sắc thái, hàm ý và phong cách tác giả. AI có thể hỗ trợ chuẩn bị bản dịch phục vụ giới thiệu tác phẩm, quảng bá bản quyền, song chưa thể thay thế khâu thẩm định của con người, nhất là với văn bản có yêu cầu cao về độ chính xác và giá trị nghệ thuật.
Một vấn đề khác là tác động của AI đến sự đa dạng ngôn ngữ. Nghiên cứu về sinh viên dân tộc thiểu số sử dụng AI tạo sinh để tìm kiếm học liệu cũng đồng thời đặt ra quan ngại về sự phụ thuộc vào gợi ý của công nghệ và nguy cơ giảm sử dụng tiếng mẹ đẻ trong học tập.
Hội thảo khoa học quốc tế "Ngôn ngữ học và Việt Nam học trong kỷ nguyên mới: Thách thức và cơ hội" do Khoa Ngôn ngữ học và Việt Nam học, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn Hà Nội tổ chức, đã nêu bật vai trò của trí tuệ nhân tạo (AI) trong giáo dục và dịch thuật. Các tham luận tập trung đánh giá tiềm năng ứng dụng thực tiễn, đồng thời phân tích những giới hạn cố hữu của công nghệ số.
Trong công tác giảng dạy ngôn ngữ, AI đóng vai trò như một công cụ hỗ trợ người học thực hành giao tiếp, nhận diện lỗi sai và tiếp cận nguồn học liệu phong phú. Đặc biệt, đối với người nước ngoài học tiếng Việt, công nghệ này giúp phát hiện các lỗi chịu ảnh hưởng từ tiếng mẹ đẻ như trật tự từ, cách dùng từ Hán Việt hoặc phân biệt thanh điệu.
Tuy nhiên, lĩnh vực dịch thuật văn học vẫn đặt ra rào cản lớn khi AI chưa thể chuyển tải trọn vẹn sắc thái biểu cảm, hàm ý sâu xa và phong cách riêng của từng tác giả. Hệ thống công nghệ chỉ dừng lại ở bước chuẩn bị bản dịch thô phục vụ quảng bá bản quyền, hoàn toàn không thể thay thế năng lực thẩm định chuyên môn của con người trước các văn bản đòi hỏi giá trị nghệ thuật cao.
Mặt khác, việc ứng dụng AI tạo sinh trong nhóm sinh viên dân tộc thiểu số khi tìm kiếm tư liệu đang dấy lên mối lo ngại về tính đa dạng ngôn ngữ. Nguy cơ người học suy giảm tần suất sử dụng tiếng mẹ đẻ và hình thành tâm lý phụ thuộc hoàn toàn vào máy móc là thách thức cấp thiết cần được kiểm soát chặt chẽ.
