Tranh lụa vẽ 5 phụ nữ Việt Nam lập kỷ lục đấu giá gần 3,7 triệu USD

Bức tranh 5 phụ nữ lập kỷ lục đấu giá 

Bức Conversation d'élégantes au jardin (tạm dịch: Cuộc trò chuyện của những quý cô trong vườn) được Vũ Cao Đàm sáng tác năm 1939 bằng mực và màu gouache trên lụa, có kích thước 85,6x114,5cm.

Tại phiên Modern & Contemporary Evening Auction của Sotheby's Hong Kong (Trung Quốc), tác phẩm được bán với giá khoảng 3,69 triệu USD cộng cả phí sau 14 lượt trả giá. Mức giá này cao hơn đáng kể so với mức ước tính cao nhất của nhà đấu giá và thiết lập kỷ lục mới cho Vũ Cao Đàm.

Theo HENI, kết quả trên giúp kỷ lục đấu giá của Vũ Cao Đàm tăng khoảng 250% so với kỷ lục trước đó. Tác phẩm đồng thời trở thành tác phẩm nghệ thuật Việt Nam có giá đấu công khai cao nhất được ghi nhận.

Mức giá này vượt qua kỷ lục trước đó của Portrait de Mademoiselle Phuong (Chân dung cô Phương) do Mai Trung Thứ sáng tác năm 1937, từng được bán với giá khoảng 3,1 triệu USD.

Sotheby's nhận định Conversation d'élégantes au jardin là một trong những tác phẩm lụa quy mô lớn và đáng chú ý của Vũ Cao Đàm, đặc biệt bởi bố cục gồm nhiều nhân vật. Thay vì tập trung vào một hoặc hai hình tượng, họa sĩ xây dựng cả một nhóm phụ nữ trong cùng không gian, tạo nên một cảnh sinh hoạt có chiều sâu.

Năm phụ nữ ngồi giữa khu vườn, mỗi người có một dáng ngồi, cử chỉ và vị trí riêng. Những nhân vật được thể hiện với đường nét mềm mại, thanh thoát, trong khi bố cục theo chiều ngang giúp tạo cảm giác thoáng và cân bằng. Đây cũng là một ví dụ tiêu biểu cho giai đoạn Vũ Cao Đàm sử dụng lụa như phương tiện để kết hợp kỹ thuật hội họa phương Đông với tư duy tạo hình phương Tây.

Tác phẩm gắn với câu chuyện gia đình

Điểm đặc biệt của Conversation d'élégantes au jardin không chỉ nằm ở giá trị nghệ thuật và kích thước mà còn ở lịch sử của tác phẩm. Theo thông tin từ Sotheby's, tranh từng thuộc bộ sưu tập của Philip Ng tại Singapore. Tác phẩm được đưa ra đấu giá tại Sotheby's Hong Kong ngày 8/4/2008, sau đó được chủ sở hữu hiện tại mua lại.

Tác phẩm cũng từng được trưng bày tại Agence économique de l'Indochine ở Paris (Pháp) vào năm 1939, đúng thời điểm Vũ Cao Đàm hoàn thành tranh.

Năm 2000, tác phẩm xuất hiện trong triển lãm Visions and Enchantment: Southeast Asian Paintings tại Singapore Art Museum (Singapore) và sau đó được giới thiệu trong chuyên khảo Vu Cao Dam của Yannick Vu.

Theo Sotheby's, bố cục năm nhân vật có thể gợi liên tưởng tới một bức ảnh gia đình của Vũ Cao Đàm, trong đó có em gái ông, bà Vũ Thị Thức. Gia đình, đặc biệt hình ảnh người phụ nữ, là nguồn cảm hứng đáng chú ý trong sáng tác của họa sĩ.

Michel Vu, con trai Vũ Cao Đàm, từng nhìn nhận tác phẩm như một hình ảnh lý tưởng về hạnh phúc, ví không gian trong tranh với vườn địa đàng. Cách diễn giải này giúp tác phẩm không chỉ được nhìn như một cảnh sinh hoạt mà còn mang ý nghĩa về vẻ đẹp, sự hòa hợp và đời sống gia đình.

Vũ Cao Đàm - Dấu ấn danh họa Việt Nam giữa hai nền nghệ thuật Đông và Tây

Vũ Cao Đàm (1908-2000) là một trong những nghệ sĩ tiêu biểu của thế hệ đầu tiên trưởng thành từ Trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương và sau đó tạo dựng sự nghiệp lâu dài tại Pháp. Cùng với Lê Phổ và Mai Trung Thứ, ông thường được nhắc đến như một trong những gương mặt góp phần đưa mỹ thuật hiện đại Việt Nam đến với công chúng quốc tế.

Sinh tại Hà Nội trong một gia đình có truyền thống học vấn, Vũ Cao Đàm theo học Trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương từ năm 1926 đến 1931, chuyên ngành điêu khắc. Ông tốt nghiệp đứng đầu khóa và nhận học bổng sang Pháp tiếp tục học tập. Năm 1931, ông đến Paris (Pháp) và sau đó gắn bó với nước Pháp cho đến cuối đời.

Điêu khắc là điểm khởi đầu đặc biệt trong sự nghiệp của Vũ Cao Đàm. Trong những năm đầu, ông nổi tiếng với các tác phẩm tượng và chân dung bằng đồng, đất sét. Việc được đào tạo bài bản về hình khối giúp ông hình thành một ngôn ngữ tạo hình riêng, khiến nhân vật thường có đường nét cô đọng, mềm mại nhưng vẫn giữ được sự chắc chắn của một nhà điêu khắc.

Tuy nhiên, lụa mới là chất liệu đưa tên tuổi Vũ Cao Đàm trở nên đặc biệt trên thị trường nghệ thuật quốc tế. Từ giữa thập niên 1930, do khó khăn trong việc duy trì cuộc sống chỉ bằng các đơn đặt hàng điêu khắc, ông bắt đầu chuyển sang vẽ trên lụa. Đến những năm 1950, lụa trở thành một trong những phương tiện biểu đạt chủ đạo của ông.

Tranh lụa của Vũ Cao Đàm thường xoay quanh con người, tình yêu, gia đình, thiếu nữ, trẻ em, thi nhân và những khung cảnh mang tinh thần Việt Nam. Nhân vật được thể hiện bằng những đường nét thanh thoát, kéo dài, tạo cảm giác nhẹ nhàng và giàu chất thơ. Đây cũng là điểm khiến tranh của ông có thể nhận diện khá rõ giữa dòng tranh Việt Nam hiện đại.

Điểm đáng chú ý trong nghệ thuật Vũ Cao Đàm là sự dung hòa giữa truyền thống Việt Nam và mỹ thuật phương Tây. Ông không đơn thuần đưa hình ảnh Việt Nam sang châu Âu mà tiếp nhận những ảnh hưởng mới rồi biến đổi chúng thành ngôn ngữ riêng.

Trong quá trình sống tại Paris, ông có cơ hội tiếp xúc với nhiều tác phẩm của Renoir, Van Gogh, Bonnard, Matisse cũng như các nhà điêu khắc như Rodin và Despiau. Những ảnh hưởng đó dần xuất hiện trong cách ông xử lý hình thể, màu sắc và không gian.

Sau khi chuyển đến miền Nam nước Pháp vào đầu thập niên 1950, phong cách của ông tiếp tục thay đổi. Nếu tranh lụa thời kỳ trước thiên về đường nét và những gam màu nhẹ, các sáng tác giai đoạn sau trở nên giàu màu sắc, bay bổng và có tính mộng tưởng hơn.

Một dấu ấn khác trong sáng tác của ông là khả năng giữ lại bản sắc Việt trong một ngôn ngữ nghệ thuật hiện đại. Các nhân vật mặc trang phục truyền thống, những câu chuyện lấy cảm hứng từ văn hóa và văn học Việt Nam xuất hiện bên cạnh kỹ thuật và tư duy tạo hình mà ông tiếp thu tại châu Âu.

Ngày nay, tác phẩm của Vũ Cao Đàm xuất hiện trong các bảo tàng, bộ sưu tập tư nhân và những phiên đấu giá quốc tế. Việc tranh của ông liên tục đạt những mức giá cao cho thấy sức hút lâu dài của dòng mỹ thuật Việt Nam hiện đại trên thị trường quốc tế.

Trước phiên đấu giá kỷ lục này, tác phẩm có giá cao nhất của Vũ Cao Đàm là Jeune femme agenouillée tenant son collier (Thiếu nữ quỳ gối cầm vòng cổ), đạt 420.900 USD tại Christie's Hong Kong tháng 3/2025.