Trẻ dưới 15 tuổi có thể được hiến mô cứu anh, chị, em ruột?

Chiều 29/9, các đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách thảo luận dự thảo Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác sửa đổi, với đề xuất liên quan trẻ vị thành niên. Trọng tâm là liệu người chưa đủ 15 tuổi có thể hiến mô tái sinh khi còn sống để cứu anh, chị hoặc em ruột, nếu người thân mắc bệnh nguy hiểm. Dự thảo hiện đề xuất cho phép người từ đủ 15 tuổi đến dưới 18 tuổi hiến mô tái sinh cho thành viên gia đình, khi không có người hiến trưởng thành phù hợp. Việc hiến theo dự thảo cần có tư vấn và sự đồng ý của người đại diện theo pháp luật, cũng như của người hiến chưa thành niên, trừ trường hợp hiến máu và các thành phần máu. Đại biểu Trương Hồ Hải, đoàn An Giang, nhận định khái niệm “thành viên gia đình” trong dự thảo quá rộng và kiến nghị giới hạn đối tượng được nhận mô vào anh, chị, em ruột. Ông cho rằng quy định cần phân định rõ quan hệ được áp dụng, nhằm tránh mở rộng việc hiến mô của trẻ em sang những người thân khác trong gia đình. Để minh họa, ông nêu trường hợp một bệnh nhi 6 tuổi mắc ung thư máu cấp tính, có người chị ruột 10 tuổi là người duy nhất tương thích để hiến. Theo đại biểu, tủy, tế bào hoặc mô có khả năng tái tạo có thể được lấy mà không gây tổn hại vĩnh viễn cho người chị, đồng thời tạo cơ hội điều trị cho em. Tuy nhiên, nếu luật chỉ cho phép người từ đủ 15 tuổi hiến, bệnh nhi có thể mất cơ hội chữa trị dù trong gia đình đã có nguồn hiến phù hợp. Đại biểu Trương Hồ Hải cho biết Mỹ và các nước châu Âu vẫn cho phép trẻ em hiến mô, tế bào gốc cho anh, chị, em ruột, với những điều kiện bảo vệ cụ thể. Theo thông tin ông nêu, việc hiến tại các quốc gia này phải trải qua đánh giá y khoa và tâm lý độc lập, đồng thời cần sự đồng ý của đại diện hợp pháp. Từ đó, ông đề nghị cho phép trẻ dưới 15 tuổi hiến mô tái sinh khi còn sống, nhưng chỉ để điều trị cho anh, chị, em ruột và có cha mẹ hoặc người giám hộ đồng ý. Đề xuất này cũng đi kèm yêu cầu xây dựng quy trình đánh giá tâm lý, y khoa độc lập, nhằm đặt lợi ích tối cao của trẻ em lên hàng đầu khi xem xét việc hiến. Đại biểu Trần Thị Hoa Ry, Phó Chủ tịch Hội đồng Dân tộc của Quốc hội, nhấn mạnh chính sách cần được cân nhắc thận trọng vì người chưa thành niên cần được pháp luật bảo vệ đặc biệt. Theo bà, mối quan hệ gia đình có thể khiến hành động hiến mang ý nghĩa nhân đạo, nhưng cũng có thể tạo áp lực tình cảm và tâm lý cho người hiến. Bà Trần Thị Hoa Ry lưu ý rằng chỉ dựa vào sự đồng ý của người đại diện theo pháp luật là chưa đủ để bảo đảm quyền lợi của trẻ. Điều cần xác định là chính người hiến có nguyện vọng riêng, hiểu việc mình sắp thực hiện và tự nguyện đưa ra quyết định hay không. Vì vậy, bà đề nghị dự thảo luật nêu rõ ba điều kiện bảo vệ người chưa thành niên trước khi cho phép lấy mô. Điều kiện thứ nhất là phải có sự đồng ý trực tiếp, tự nguyện của người hiến chưa thành niên, đồng thời người này được quyền thay đổi quyết định trước khi mô được lấy. Điều kiện thứ hai là cung cấp đầy đủ thông tin, tư vấn phù hợp độ tuổi, giúp trẻ hiểu lợi ích, nguy cơ và những hậu quả có thể xảy ra. Điều kiện thứ ba là thiết lập cơ chế đánh giá, giám sát độc lập, để xác định việc hiến không xuất phát từ ép buộc, áp lực hay xung đột lợi ích trong gia đình. Theo đại biểu Trần Thị Hoa Ry, cơ chế độc lập có ý nghĩa quan trọng vì quyết định hiến mô diễn ra trong quan hệ gia đình, nơi tình cảm có thể ảnh hưởng đến lựa chọn của trẻ. Bà nhấn mạnh rằng ngay cả khi mục đích là cứu chữa người thân, lợi ích và sự an toàn của người hiến chưa thành niên vẫn phải được ưu tiên. Những ý kiến tại phiên thảo luận đặt ra yêu cầu cân bằng giữa cơ hội điều trị cho người bệnh và việc bảo vệ quyền, ý chí tự nguyện của trẻ.