Trẻ em dễ thu mình nếu bị bắt nạt học đường

Nguồn ảnh: Dân Trí

(Dân trí) - Theo các chuyên gia, trẻ bị bắt nạt học đường có thể sợ hãi, thu mình và có xu hướng muốn bỏ học.

Tại “Hội thảo quốc tế về sức khỏe tâm thần của phụ nữ và trẻ em” do Học viện Phụ nữ phối hợp tổ chức chiều 30/10, PGS.TS Nguyễn Thị Hằng Phương (khoa Tâm lý - Giáo dục – Công tác Xã hội, Trường Đại học Sư phạm, Đại học Đà Nẵng), cho biết học sinh có thể bị bắt nạt “lạnh” (dùng thái độ lườm nguýt); bắt nạt “nóng” (dùng bạo lực); bắt nạt trực tiếp và gián tiếp thông qua người khác.

Trẻ em dễ thu mình nếu bị bắt nạt học đường - 1 — PGS.TS Nguyễn Thị Hằng Phương (Ảnh: Mỹ Hà).

Trong tất cả hình thức trên, bà cho biết, bạo lực tinh thần là phổ biến nhất như: Gọi tên bạn bằng các biệt danh xấu, trêu ghẹo bạn bằng tên cha mẹ, cướp các vật dụng yêu thích của bạn...

Đối tượng bắt nạt học đường thông thường là các học sinh cũng từng bị bắt nạt hoặc có ảnh hưởng tâm lý từ gia đình.

Những đối tượng này nhiều khi cũng là nạn nhân bị người khác bắt nạt nên có xu hướng trút giận lên người khác.

Cũng theo chuyên gia này, khi bị bắt nạt, học sinh bị ảnh hưởng trên 4 phương diện: Cơ thể, suy nghĩ, cảm xúc và hành vi.

Học sinh bị bắt nạt thường thấy cơ thể mệt mỏi, lo lắng, thiếu tương tác với người xung quanh và xu hướng muốn bỏ học. Một số học sinh bị ảnh hưởng tinh thần, mất ngủ, đau dạ dày, suy sụp, thức khuya dậy trễ nhưng các em lựa chọn im lặng vì sợ không ai tin mình bị bắt nạt.

Chuyên gia này cũng cho hay, những đứa trẻ bắt nạt thường chịu ảnh hưởng từ cách đối xử của cha mẹ với con cái. Một số học sinh bắt nạt do bạn bè thao túng và ảnh hưởng của mạng xã hội, bởi game trực tuyến…

Mặc dù việc bắt nạt học đường thường bắt nguồn từ những trẻ bị áp lực tâm lý trong gia đình nhưng theo nghiên cứu của nhóm TS Phạm Thanh Bình và Nguyễn Phương Hiền, Khoa Khoa học cơ bản, Học viện Phụ nữ Việt Nam, vẫn có bức tường vô hình khi trẻ em muốn can thiệp về tâm lý.

Một số học sinh ngại bị người khác nhìn nhận tiêu cực nếu biết mình tìm kiếm nhà tư vấn tâm lý. Một số em sợ dữ liệu cá nhân hoặc nội dung tham vấn bị lộ trên môi trường số.

Vậy nên trước hết, theo chuyên gia Nguyễn Thị Hằng Phương, gia đình cần là nơi nương tựa cho cả trẻ em bắt nạt hay bị bắt nạt.

"Hạnh phúc của một gia đình chính là món quà cho mỗi học sinh. Khi phát hiện thấy con bắt nạt người khác, cha mẹ phải ngừng ngay những hành động hoặc lời nói gây tâm lý với con cái. Đối với học sinh bị bắt nạt, người thân nên tin lời các em để có cách giải quyết phù hợp", chuyên gia Hằng Phương nói.

Kết quả chương trình đánh giá học sinh quốc tế (PISA) 2025 được Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế (OECD) công bố ngày 8/9 vừa qua, gần 20% học sinh cấp 2 nói bị bắt nạt vài lần mỗi tháng, phổ biến là hình thức trêu chọc, lan truyền tin đồn...

Khảo sát được thực hiện ở hơn 7.350 học sinh từ 194 trường THCS trên cả nước.

Tại Hội thảo quốc tế về sức khỏe tâm thần của phụ nữ và trẻ em, PGS.TS Nguyễn Thị Hằng Phương cảnh báo bạo lực tinh thần là hình thức bắt nạt học đường phổ biến nhất hiện nay. Các hành vi công kích qua biệt danh xấu, lôi tên cha mẹ trêu chọc hay chiếm đoạt đồ dùng cá nhân thường để lại tổn thương sâu sắc. Đáng chú ý, thủ phạm gây hấn đa phần từng là nạn nhân hoặc chịu tổn thương tâm lý tiêu cực từ chính gia đình của mình. Hậu quả của vấn nạn này tác động toàn diện lên bốn khía cạnh gồm cơ thể, suy nghĩ, cảm xúc và hành vi của học sinh. Trẻ bị ức hiếp thường đối mặt với tình trạng mất ngủ, đau dạ dày, kiệt quệ tinh thần và nảy sinh ý định bỏ học. Nhiều em chấp nhận chịu đựng trong cô độc vì nỗi sợ hãi không một ai tin tưởng hoàn cảnh thực tế của mình. Nghiên cứu từ nhóm TS Phạm Thanh Bình và Nguyễn Phương Hiền chỉ ra rào cản lớn khi học sinh tìm kiếm can thiệp tâm lý do sợ định kiến xã hội và nguy cơ rò rỉ dữ liệu cá nhân. Do đó, điểm tựa gia đình đóng vai trò then chốt trong việc hóa giải áp lực, đòi hỏi phụ huynh phải điều chỉnh cách ứng xử và tuyệt đối lắng nghe con em. Số liệu khảo sát PISA từ hơn 7.350 học sinh tại 194 trường THCS trên cả nước cho thấy gần 20% học sinh cấp hai bị bắt nạt nhiều lần mỗi tháng, gióng lên hồi chuông báo động về môi trường giáo dục an toàn.