Trẻ học AI từ tiểu học: Có quá sớm?

Vấn đề "Học sinh tiểu học có nên tiếp cận trí tuệ nhân tạo (AI) từ sớm?", được đặt ra tại tại hội thảo quốc tế “Lãnh đạo và Quản trị giáo dục trong bối cảnh đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số: chính sách, công nghệ và giáo dục con người vì sự phát triển bền vững” diễn ra ngày 2/10, do Học viện Quản lý giáo dục (Bộ GD&ĐT) tổ chức.

Theo PGS.TS Nguyễn Thị Thu Hằng, Giám đốc Học viện, từ góc độ công nghệ, vấn đề không chỉ là đưa thêm các công cụ số vào hoạt động giáo dục mà quan trọng hơn là xác định công nghệ có thể hỗ trợ đội ngũ giáo viên, giảng viên như thế nào. Công nghệ cần giúp giảm những công việc phù hợp để tự động hóa, qua đó tạo thêm thời gian cho hoạt động chuyên môn, nghiên cứu và đồng hành với người học.

Ở phía người học, bà Hằng nhấn mạnh yêu cầu đặt ra là làm thế nào để mỗi người có thể tiếp cận những cơ hội học tập phù hợp hơn với năng lực, nhu cầu và hoàn cảnh của mình. Đây cũng là một trong những thước đo quan trọng để xem xét hiệu quả của đổi mới quản trị giáo dục.

GS.TS Phạm Quang Trung, Chủ tịch Hội đồng Khoa học và Đào tạo, Học viện Quản lý giáo dục, cho rằng sự phát triển nhanh của AI đang đặt ra hàng loạt vấn đề đối với lĩnh vực giáo dục và đào tạo, từ ứng dụng trong học tập đến quản trị trường học.

Đối với giáo dục phổ thông, đặc biệt ở những lứa tuổi nhỏ, vấn đề càng cần được cân nhắc về nội dung, cách thức và mức độ tiếp cận. "Mục tiêu cuối cùng vẫn là phục vụ sự phát triển năng lực của con người, thay vì để công nghệ thay thế quá trình tư duy và học tập của người học", ông Trung nêu quan điểm.

PGS.TS Mike Perkins, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và Đổi mới, Đại học Anh Quốc Việt Nam, cho biết hiện có nhiều cách tiếp cận AI trong trường học, từ cấm, phát hiện việc sử dụng AI đến thiết kế để thích ứng với công nghệ này.

Một số trường lo ngại việc học sinh, sinh viên sử dụng AI quá nhiều có thể ảnh hưởng đến khả năng tư duy, từ đó đặt ra vấn đề cấm sử dụng AI. Trong khi đó, một hướng tiếp cận khác là cho phép sử dụng nhưng tìm cách xác định mức độ sử dụng.

Theo ông Perkins, vấn đề quan trọng là xây dựng cách thức để học sinh, sinh viên sử dụng AI phù hợp, xác định trường hợp nào sử dụng AI mang lại lợi ích và trường hợp nào không nên sử dụng.

“AI là công cụ mạnh, có thể hỗ trợ học sinh, sinh viên, giáo viên, giảng viên trong học tập, soạn bài và lập kế hoạch giảng dạy. Nhưng nếu hoàn toàn tin vào đầu ra của AI thì đáng lo ngại”, ông Perkins nêu.

Tại hội thảo, PGS.TS Đặng Thị Thanh Huyền, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu khoa học Quản lý giáo dục đặt vấn đề liệu có nên hạn chế hoặc cấm học sinh sử dụng AI.

Theo bà, không thể đảo ngược xu thế AI, vì vậy cần cho người học sử dụng và quan trọng hơn là dạy cách sử dụng công nghệ này. Vấn đề cần xem xét là sử dụng AI như thế nào để phát triển trí thông minh, năng lực và khả năng tư duy của con người.

Từ thực tế này, bà Huyền nêu câu hỏi với PGS.TS Mike Perkins: Có những cách tiếp cận khác nhau giữa các quốc gia về độ tuổi học sinh được sử dụng AI. Thành phố New York (Mỹ) sẽ cấm học sinh lớp 8 trở xuống tại các trường công sử dụng AI, trong khi Việt Nam đang đưa AI vào chương trình từ cấp tiểu học, vậy việc tiếp cận AI ở lứa tuổi này nên được nhìn nhận như thế nào?

Trả lời, ông Mike Perkins cho rằng có sự khác biệt nhất định giữa các quốc gia về độ tuổi và cách thức học sinh được giới thiệu, hướng dẫn về AI. Theo ông, việc cho học sinh tiếp cận AI từ tiểu học có thể là sớm, do đó cần cân nhắc thận trọng cách thức giới thiệu công nghệ này đến các em học sinh. 

Điều quan trọng, theo chuyên gia, là học sinh cần hiểu AI là gì và nên sử dụng AI như thế nào, tránh hình thành nhận thức sai lệch về công nghệ. “Các em cần hiểu AI là gì, nên dùng nó như thế nào”, ông Mike Perkins nói, đồng thời cho rằng cần cân nhắc thận trọng khi đưa AI đến với học sinh ở những độ tuổi khác nhau.