Trẻ nhập viện vì bệnh hô hấp tăng vọt, dấu hiệu nào phải cấp cứu ngay?

Nguồn ảnh: Thanh Niên

Bệnh nhi nhập viện tại khoa Hô hấp, Bệnh viện Nhi đồng 1, tăng gấp đôi so với trước mùa cao điểm. Bác sĩ cảnh báo dấu hiệu cần đưa trẻ đi cấp cứu ngay.

Sáng 5.10, tại Khoa Hô hấp, Bệnh viện Nhi đồng 1 (TP.HCM), chị Phan Thị Ng. (37 tuổi, ở TP.HCM) bế con trai 7 tháng tuổi đang quấy khóc, phải thở ô xy vì bị viêm tiểu phế quản nặng.

Theo chị Ng., trước đó, bé được đưa đến khám vì ho, khò khè và được bác sĩ kê thuốc điều trị, hướng dẫn theo dõi tại nhà. Sau đó, khi thấy con ho nhiều, thở mệt, chị đưa bé trở lại bệnh viện ngay. Do bé sinh non, chị rất lo lắng tình trạng của con có thể diễn tiến nặng hơn.

Khoảng 300 bệnh nhi điều trị nội trú

Thạc sĩ, bác sĩ Lê Bình Bảo Tịnh, Phó trưởng khoa Hô hấp, Bệnh viện Nhi đồng 1, cho biết khoa đang điều trị khoảng 300 bệnh nhi, tỷ lệ ca nặng khoảng 10%. Trong 2 tuần qua, mỗi ngày, khoa tiếp nhận hơn 80 bệnh nhi nhập viện, xấp xỉ gấp đôi mức khoảng 40 ca trước mùa cao điểm. Lượng trẻ đến khám ngoại trú cũng tăng gần gấp rưỡi so với trước.

Bác sĩ Tịnh cho biết bệnh hô hấp ở trẻ thường gia tăng vào tháng 10 - 11. So với cùng giai đoạn những năm trước, hiện chưa ghi nhận sự thay đổi bất thường về mô hình bệnh hoặc mức độ nặng. Các bệnh thường gặp là viêm phổi, viêm tiểu phế quản và đợt cấp của bệnh mạn tính như hen phế quản.

Bác sĩ Tịnh nhận định tác nhân gây bệnh hô hấp thường gặp vẫn là các vi rút hô hấp như: vi rút hợp bào hô hấp (RSV), vi rút cúm, adenovirus và một số vi rút hô hấp khác. Qua ghi nhận lâm sàng, hiện chưa thấy biểu hiện gợi ý một tác nhân bất thường hoặc sự thay đổi rõ về mô hình bệnh so với mùa hô hấp hằng năm.

Trẻ càng nhỏ tuổi nguy cơ diễn tiến nặng càng cao, đặc biệt ở trẻ dưới 3 tháng tuổi. Những nhóm có nguy cơ diễn tiến nặng hơn còn bao gồm: trẻ sinh non, trẻ có bệnh tim bẩm sinh, bệnh phổi mạn hoặc suy giảm miễn dịch. Một số trường hợp nặng có thể cần hỗ trợ hô hấp bằng CPAP hoặc thở máy.

Để đáp ứng nhu cầu điều trị, bệnh viện kê thêm giường, giảm bớt giường dịch vụ nhằm hạn chế nằm ghép. Những trường hợp trẻ cần chăm sóc tích cực hơn được chuyển đến các khoa hồi sức.

Thở mệt, lõm ngực phải cấp cứu ngay

Bác sĩ Tịnh lưu ý khi trẻ ho nhưng vẫn bú tốt, tươi tỉnh, phụ huynh có thể tương đối yên tâm và tiếp tục theo dõi. Nếu trẻ mệt hơn, bú kém hoặc bỏ bú, li bì, kém hoạt bát thì gia đình nên đưa trẻ đi khám.

"Đặc biệt, khi trẻ thở nhanh, thở mệt, co lõm lồng ngực, thở gắng sức, tím tái hoặc có cơn ngưng thở thì cần đưa trẻ đến cơ sở cấp cứu ngay", bác sĩ Tịnh nhấn mạnh.

Về việc dùng thuốc, bác sĩ Tịnh cho biết phụ huynh không nên tự ý dùng kháng sinh. Bác sĩ cũng lưu ý, phụ huynh không nên tự sử dụng lại toa thuốc của lần bệnh trước vì nguyên nhân, mức độ bệnh và cân nặng của trẻ có thể đã thay đổi, dẫn đến thuốc hoặc liều dùng không còn phù hợp.

"Phụ huynh cũng không nên tự ý cho trẻ dùng các thuốc giảm ho hoặc thuốc cảm, đặc biệt ở trẻ nhỏ, vì hiệu quả có thể hạn chế trong khi một số thuốc có nguy cơ gây tác dụng không mong muốn, nhất là khi dùng không đúng lứa tuổi hoặc liều lượng", bác sĩ Tịnh cảnh báo.

Với trẻ điều trị ngoại trú, gia đình cần cho trẻ nghỉ ngơi, bảo đảm đủ nước và dinh dưỡng, vệ sinh mũi khi cần, giữ môi trường thông thoáng và đặc biệt theo dõi sát các dấu hiệu trở nặng.

Để phòng bệnh, bác sĩ khuyến cáo trẻ cần được sinh hoạt trong môi trường nhà ở, lớp học thông thoáng, vệ sinh đồ dùng, bàn học, đồ chơi, rửa tay thường xuyên và hạn chế để trẻ tiếp xúc với người đang mắc bệnh hô hấp. Trẻ cũng cần được tiêm chủng đầy đủ theo lứa tuổi.

Khoa Hô hấp thuộc Bệnh viện Nhi đồng 1 (TP.HCM) vừa ghi nhận số ca bệnh nhi nhập viện tăng gấp đôi so với thời điểm trước mùa cao điểm, đạt mức khoảng 300 trẻ điều trị nội trú với tỷ lệ ca nặng chiếm khoảng 10%. Đợt gia tăng bệnh lý đường hô hấp này thường diễn ra vào giai đoạn tháng 10 và tháng 11 hằng năm, tập trung vào các mặt bệnh phổ biến như viêm phổi, viêm tiểu phế quản và đợt cấp của hen phế quản. Các tác nhân gây bệnh chính vẫn là những vi rút hô hấp quen thuộc như vi rút hợp bào hô hấp (RSV), vi rút cúm cùng adenovirus, chưa phát hiện dấu hiệu bất thường về mô hình bệnh hay tác nhân mới. Các bác sĩ cảnh báo trẻ càng nhỏ tuổi thì nguy cơ diễn tiến nặng càng cao, đặc biệt là nhóm trẻ dưới 3 tháng tuổi hoặc trẻ sinh non, có bệnh tim bẩm sinh, bệnh phổi mạn tính và suy giảm miễn dịch. Phụ huynh cần đặc biệt chú ý quan sát các biểu hiện của trẻ để kịp thời xử trí, đưa trẻ đến cơ sở y tế cấp cứu ngay khi xuất hiện tình trạng thở nhanh, thở mệt, co lõm lồng ngực, tím tái hoặc ngưng thở. Trong trường hợp trẻ chỉ ho nhưng vẫn tươi tỉnh và bú tốt, gia đình có thể tiếp tục theo dõi tại nhà; tuy nhiên nếu trẻ mệt hơn, bỏ bú hoặc li bì thì phải đưa đi khám sớm. Để hạn chế nguy cơ rủi ro cho trẻ, các chuyên gia y tế khuyến cáo phụ huynh tuyệt đối không tự ý mua kháng sinh, thuốc giảm ho hay thuốc cảm để điều trị tại nhà khi chưa có chỉ định. Việc tái sử dụng đơn thuốc cũ của các lần bệnh trước cũng là sai lầm nguy hiểm do thể trọng và mức độ bệnh của trẻ đã thay đổi, dễ dẫn đến tác dụng phụ không mong muốn. Nhằm đáp ứng nhu cầu điều trị gia tăng, Bệnh viện Nhi đồng 1 đã chủ động kê thêm giường bệnh, hạn chế tối đa tình trạng nằm ghép và sẵn sàng chuyển tuyến nội viện lên khoa hồi sức đối với các ca bệnh cần chăm sóc tích cực.