Trung gian thúc đẩy thỏa thuận về eo biển Hormuz, Mỹ tiếp tục trừng phạt Iran

Giữa lúc xung đột đã kéo dài hơn 7 tháng, các bên trung gian đang tăng cường nỗ lực để Mỹ và Iran đạt một thỏa thuận tạm thời. Trọng tâm trước mắt là bảo đảm hoạt động hàng hải tự do qua eo biển Hormuz, tuyến đường quan trọng đang nằm trong nội dung thương lượng giữa hai nước. Thỏa thuận này cũng được kỳ vọng tạo điều kiện nối lại các cuộc đàm phán rộng hơn, hướng tới chấm dứt xung đột. Dù hoạt động ngoại giao được đẩy mạnh, Washington và Tehran vẫn chưa thống nhất về thứ tự thực hiện những cam kết dự kiến trong thỏa thuận. Bất đồng về trình tự khiến các cuộc tiếp xúc phải tiếp tục, trong khi một dự thảo sửa đổi mới nhất được cho là sắp chuyển tới phía Iran. Theo phương án đang được thảo luận, Tehran sẽ bảo đảm tự do lưu thông qua Hormuz, đổi lại Washington dỡ bỏ lệnh phong tỏa các cảng của Iran. Hai bên đồng thời xem xét những bước đi khác có thể gắn với thỏa thuận tạm thời, trong đó có khả năng Mỹ khôi phục cơ chế miễn trừ xuất khẩu dầu cho Iran. Cơ chế này nếu được khôi phục sẽ tạo điều kiện để Tehran bán dầu, song bài viết không nêu thời điểm cụ thể hay điều kiện áp dụng. Các cuộc thảo luận cũng bao gồm khả năng Iran tiếp cận một phần tài sản đang bị phong tỏa, cùng những vấn đề liên quan đến chương trình hạt nhân. Một nội dung hạt nhân được đặt lên bàn đàm phán là khả năng cho phép thanh sát viên của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế trở lại Iran. Đây là một phần trong các vấn đề mà hai bên đang trao đổi, bên cạnh tự do hàng hải, phong tỏa cảng và các biện pháp kinh tế. Bài viết không khẳng định các phương án này đã được chấp thuận, mà cho biết chúng đang được thảo luận giữa Mỹ và Iran. Ngày 29/9, Bộ Ngoại giao Qatar xác nhận các cuộc tiếp xúc nhằm thu hẹp bất đồng giữa Washington và Tehran vẫn đang diễn ra. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Qatar, ông Majed Al Ansari, cho biết nước này tiếp tục làm trung gian chuyển thông điệp giữa hai bên. Mục tiêu, theo ông, là hướng tới một giải pháp hòa bình, trong bối cảnh khác biệt về trình tự thực hiện cam kết vẫn chưa được giải quyết. Vai trò trung gian của Qatar diễn ra song song với các nỗ lực tìm kiếm thỏa thuận, trong lúc hai phía vẫn cần thu hẹp khoảng cách lập trường. Những thông điệp được chuyển giữa Washington và Tehran nhằm hỗ trợ tiếp xúc, nhưng chưa đồng nghĩa các bên đã đạt đồng thuận. Thông tin về hoạt động ngoại giao được phóng viên TTXVN tại Washington ghi nhận trong bài do VietnamPlus đăng tải. Cũng trong ngày 29/9, Bộ Tài chính Mỹ áp đặt lệnh trừng phạt đối với 10 cá nhân và thực thể bị cáo buộc tham gia mua sắm vũ khí, linh kiện cho Iran. Theo cáo buộc của Washington, các hoạt động này liên quan tới Bộ Quốc phòng và lực lượng hậu cần quân đội Iran. Những mặt hàng bị nêu gồm các linh kiện phục vụ chương trình tên lửa đạn đạo và thiết bị bay không người lái. Như vậy, các nỗ lực ngoại giao nhằm thúc đẩy thỏa thuận về Hormuz đang diễn ra cùng thời điểm Mỹ tiếp tục sử dụng biện pháp trừng phạt. Một bên là cuộc thương lượng về lưu thông hàng hải, cảng biển, xuất khẩu dầu, tài sản bị phong tỏa và vấn đề hạt nhân; bên kia là các cáo buộc mua vũ khí, linh kiện. Bài viết của VietnamPlus, nguồn VietnamPlus (TTXVN), cho thấy tiếp xúc vẫn được duy trì, nhưng bất đồng Mỹ-Iran về trình tự cam kết còn hiện hữu.