Trung Quốc tăng cường kiểm soát tiền đồn huyết mạch ở Trung Đông - Thanh Niên

Việc Trung Quốc nâng cấp căn cứ quân sự ở Djibouti cho thấy tham vọng tăng cường kiểm soát vùng biển huyết mạch ở Trung Đông giữa bối cảnh chiến sự khu vực này đang khó lường.

Mới đây, Trung tâm nghiên cứu chiến lược và quốc tế (CSIS), có trụ sở tại thủ đô Washington D.C (Mỹ), công bố báo cáo trích dẫn các hình ảnh vệ tinh cho thấy Trung Quốc vừa nâng cấp căn cứ quân sự của nước này ở Djibouti.

Tiền đồn chiến lược

Đi vào hoạt động từ năm 2017, căn cứ quân sự ở Djibouti là căn cứ duy nhất ở nước ngoài mà Bắc Kinh chính thức thừa nhận cho đến nay. Thời gian qua, căn cứ này đóng vai trò hỗ trợ quan trọng cho hoạt động của quân đội Trung Quốc ở vùng Trung Đông - Bắc Phi, nên góp phần đáng kể vào việc Bắc Kinh tăng cường ảnh hưởng ở khu vực.

Qua phân tích hình ảnh vệ tinh, CSIS phát đi báo cáo cho thấy quân đội Trung Quốc đã nâng cấp căn cứ trên nhằm tăng cường khả năng hoạt động và thu thập thông tin tình báo tại khu vực Trung Đông và Bắc Phi. Theo đó, Bắc Kinh vừa lắp đặt thiết bị mới sẽ tăng cường khả năng thông tin liên lạc nội bộ, đồng thời cho phép thu thập tình báo tín hiệu (SIGINT).

Dù diện tích chỉ khoảng 23.000 km2, Djibouti nằm dọc theo vịnh Aden và eo biển Bab al-Mandeb vốn đóng vai trò kết nối vịnh Aden (ở biển Ả Rập thuộc Ấn Độ Dương) với biển Đỏ rồi qua kênh đào Suez để đến Địa Trung Hải. Nên tuyến hàng hải qua eo biển Bab al-Mandeb có vai trò cực kỳ quan trọng trong việc vận chuyển hàng hóa trên biển từ châu Á sang châu Âu. Ước tính, tuyến hàng hải này chiếm khoảng 16% thương mại trên biển toàn cầu. Chính vì thế, Djibouti được xem là quốc gia đóng vai trò tiền đồn ở vị trí chiến lược.

Đặc biệt, trong bối cảnh eo biển Hormuz bị đình trệ do chiến sự Iran, Bab al-Mandeb thay thế phần nào vai trò của Hormuz trong việc xuất khẩu dầu thô của Ả Rập Xê Út. Nhưng gần đây, lực lượng Houthi ở Yemen đang đẩy mạnh kiểm soát tuyến hàng hải qua Bab al-Mandeb nối biển Đỏ. Cuối năm 2023 và đầu 2024, Houthi từng tập kích các tàu qua tuyến hàng hải vừa nêu đã gây ảnh hưởng nghiêm trọng cho vận tải đường biển Á - Âu.

Giải mã ý đồ của Bắc Kinh

Trả lời Thanh Niên hôm qua 21.9, TS Satoru Nagao (Viện Nghiên cứu Hudson, Mỹ) đánh giá việc Trung Quốc nâng cấp hạ tầng tại căn cứ quân sự của nước này ở Djibouti thể hiện chiến lược của Bắc Kinh.

"Thứ nhất, điều đó giúp Bắc Kinh kiểm soát các điểm nghẽn chiến lược. Giữa năm 2024, Trung Quốc đã lắp đặt một hệ thống thu thập thông tin tình báo mới tại căn cứ ở Djibouti. Hệ quả từ cuộc tấn công của Hamas nhằm vào Israel ngày 7.10.2023 và tình hình tại Yemen đang ảnh hưởng eo biển Bab al-Mandab. Lực lượng Houthi ở Yemen vốn thân hữu với Iran hậu thuẫn đã tấn công tàu thuyền cũng như phóng tên lửa và máy bay không người lái (UAV) nhắm vào Israel và các tàu trên biển Đỏ để ủng hộ Hamas. Diễn biến tại eo biển Bab al-Mandab là vấn đề vô cùng quan trọng", TS Nagao phân tích và cho rằng: "Sau những sự vụ đó, không chỉ Israel mà cả Mỹ và Anh cũng tấn công Houthi. Ấn Độ và các quốc gia khác cũng đã điều động tàu hải quân đến khu vực này".

"Trong bối cảnh năm nay, khi Iran phong tỏa eo biển Hormuz, thì eo biển Bab al-Mandab sẽ trở thành tuyến đường thay thế để xuất khẩu dầu từ Ả Rập Xê Út. Do đó, tình hình tại eo biển Bab al-Mandab gắn liền với eo biển Hormuz và trở nên quan trọng hơn. Xét về tình hình thực tế, cơ sở của Trung Quốc tại Djibouti đóng vai trò quan trọng trong việc nắm bắt diễn biến tại khu vực. Cơ sở này cũng có thể được sử dụng để cung cấp thông tin cho phía Iran nếu họ muốn tấn công các tàu của Mỹ. Chính vì vậy, cơ sở này mang ý nghĩa quan trọng đối với Trung Quốc", TS Nagao chỉ ra.

Thứ hai, theo ông, căn cứ của Trung Quốc đóng vai trò quan trọng liên quan việc triển khai hải quân tại vùng biển Ả Rập. Để triển khai tàu hải quân, Bắc Kinh cần có bản đồ, hệ thống thông tin liên lạc... Gần đây, một số thông tin cho thấy Trung Quốc đang triển khai 3 tàu hải quân, trong đó có 1 tàu thu thập thông tin tình báo, ngay bên ngoài eo biển Hormuz nhằm theo dõi các hoạt động quân sự của Mỹ nhắm vào Iran. Đồng thời, có những nghi ngại rằng Trung Quốc đang cung cấp thông tin cho Iran. Để hỗ trợ hoạt động triển khai như vậy, một cơ sở trên đất liền sẽ rất hữu ích cho việc truyền tải bí mật các thông tin nhạy cảm.

"Thứ ba, căn cứ quân sự trên giúp gia tăng ảnh hưởng của Trung Quốc tại châu Phi. Đối với Bắc Kinh, các quốc gia châu Phi là nguồn cung cấp tài nguyên quan trọng. Trung Quốc cũng nỗ lực vận động sự ủng hộ của các nước châu Phi tại Liên Hiệp Quốc và các diễn đàn khác, đồng thời đầu tư mạnh mẽ vào cơ sở hạ tầng tại đây", chuyên gia Nagao phân tích thêm và kết luận: "Đối với Trung Quốc, cơ sở thu thập thông tin tình báo tại Djibouti mang lại nhiều lợi ích: kiểm soát các điểm nghẽn chiến lược, hỗ trợ triển khai hải quân và gia tăng ảnh hưởng đối với các quốc gia châu Phi. Nhìn chung, Trung Quốc đang nuôi dưỡng những tham vọng dài hạn tại khu vực này".

Trẻ em Gaza trở lại trường học trong nỗi buồn mất bạn bè