Các nguồn tin am hiểu tình hình tuần trước cho biết Trung Quốc đã thu được kính buồng lái và một cửa khoang vũ khí của tiêm kích tàng hình F-35, sau khi máy bay vận chuyển chúng từ Australia đáp xuống Hàn Quốc và đổi hướng tới Hong Kong, thay vì đến Mỹ.
Bộ trưởng Quốc phòng Australia Richard Marles khẳng định lô hàng không chứa thiết bị hay bộ phận nhạy cảm. Phát ngôn viên chi nhánh Australia của Lockheed Martin cũng khẳng định những bộ phận trên "không còn khả năng sử dụng, ít có nguy cơ bị khai thác thông tin".
Tuy nhiên, biên tập viên Thomas Newdick và Tyler Rogoway của chuyên trang quân sự Mỹ War Zone nhận định điều này chưa giải đáp được câu hỏi rằng Trung Quốc có thể thu thập được những thông tin gì khi nắm giữ hai bộ phận trên.
Kính buồng lái F-35 được trưng bày tại căn cứ không quân Luke, bang Arizona, Mỹ ngày 21/1. Ảnh: USAF
"Các bộ phận như kính buồng lái và cửa khoang vũ khí đều phải tuân thủ nghiêm ngặt quy định về thiết kế, vật liệu và dung sai để bảo đảm tính tàng hình. Chúng có thể trở nên cực kỳ nhạy cảm xét theo góc độ khai thác công nghệ, nhất là khi vẫn còn vật liệu hấp thụ sóng radar hoặc lớp phủ chuyên dụng", hai chuyên gia Mỹ cảnh báo.
Tình trạng của lô thiết bị cũng là ẩn số. Chưa rõ các lớp vật liệu phủ còn nguyên vẹn hay không, cũng liệu giới chức Trung Quốc đã mổ xẻ chúng để nghiên cứu hay chưa. Newdick và Rogoway cho rằng điều quan trọng hơn cả là hiện có rất ít thông tin công khai về lượng dữ liệu mà tình báo Trung Quốc thu thập được về dự án F-35.
"Bỏ qua những yếu tố chưa xác định, Trung Quốc thu được kính buồng lái và cửa khoang vũ khí F-35 sẽ gây mất kiểm soát đáng kể với các phần cứng nhạy cảm. Đây là thực tế không thể chối cãi và mức độ nghiêm trọng của sự việc có thể rất lớn, tùy thuộc vào tình trạng của lô thiết bị này", hai chuyên gia Mỹ nhận định.
Trung Quốc có thể thu được gì từ linh kiện F-35 đi lạc
Dây chuyền chế tạo tiêm kích F-35 tại Fort Worth, bang Texas, Mỹ trong video công bố tháng 12/2021. Video: Motor Network
Phân tích trực tiếp các bộ phận có thể mang lại những thông tin khó thu được bằng phương thức khác, cũng như mang lại dữ liệu chính xác và chi tiết hơn so với dựa vào bản vẽ kỹ thuật đơn thuần.
Kính buồng lái F-35 được làm bằng nhựa acrylic, phủ vật liệu hấp thụ sóng radar mỏng và trong suốt, được coi là bộ phận quan trọng cấu thành năng lực né tránh radar của máy bay. Đây là công nghệ mà chỉ có Mỹ và một số đồng minh chủ chốt được tiếp cận.
"Vật liệu, kết cấu, các tiếp điểm và những biện pháp xử lý chuyên dụng đối với kính buồng lái đóng vai trò quyết định đối với hiệu suất tàng hình tổng thể, đặc biệt ở góc trực diện", Newdick và Rogoway cho hay.
Quá trình hoàn thiện kính buồng lái của F-35 từng kéo dài trong nhiều năm và đối mặt với những vấn đề dai dẳng về vật liệu, đặc biệt là hiện tượng tách lớp. Các kỹ sư Mỹ đã khắc phục đáng kể tình trạng này nhờ hàng loạt cải tiến công nghệ trong vòng 20 năm qua.
Phi công Mỹ trong buồng lái tiêm kích F-35 tại căn cứ ở bang Massachusetts tháng 12/2025. Ảnh: USAF
"Tổn thất sẽ rất đáng kể nếu kính buồng lái bị thất lạc là loại mới. Nó có thể hỗ trợ Trung Quốc phát triển linh kiện tương tự cho tiêm kích tàng hình nội địa, ngay cả khi họ có thể đã nắm được thông tin về thiết kế nguyên bản của F-35 từ lâu",
Cửa khoang vũ khí của F-35 cũng là bộ phận nhạy cảm, các đặc tính của nó sẽ cho phép giới chuyên gia đưa ra suy đoán về tính chất của bề mặt ngoài tiêm kích.
"Nếu vật liệu hấp thụ sóng radar trên cửa còn nguyên vẹn, Mỹ và đồng minh sẽ đối mặt tổn thất nghiêm trọng, đặc biệt khi xét đến những gì Trung Quốc đã biết về công nghệ xử lý bề mặt của F-35. Công nghệ chế tạo lớp phủ vỏ ngoài máy bay tàng hình là một trong những bí mật khoa học vật liệu được Mỹ bảo vệ nghiêm ngặt nhất", Rogoway lưu ý.
Sự việc diễn ra trong lúc Trung Quốc tiếp tục đẩy mạnh phát triển chiến đấu cơ tàng hình. Số lượng tiêm kích J-20 ngày càng tăng, với ước tính hơn 500 chiếc đã xuất xưởng, trong khi mẫu J-35 cũng bắt đầu được biên chế đại trà. Trung Quốc cũng đang nghiên cứu nhiều mẫu phi cơ được phương Tây đánh giá là tiêm kích thế hệ 6.
Tiêm kích F-35B mở cửa khoang vũ khí trong ảnh công bố tháng 2/2025. Ảnh: War Zone
Newdick và Rogoway thừa nhận Trung Quốc không cần tiếp cận trực tiếp kính buồng lái hay cửa khoang vũ khí F-35 để phát triển máy bay nội địa.
"Tuy nhiên, những thông tin bổ sung về cách hoàn thiện vật liệu, lớp phủ, quy trình chế tạo và kết hợp chúng trên một mẫu tiêm kích phương Tây vẫn mang lại giá trị to lớn cho ngành công nghiệp quốc phòng Trung Quốc, trong đó có nỗ lực xây dựng phương án đối phó chiến đấu cơ tàng hình Mỹ", Newdick nhận định.
Không chỉ Trung Quốc, các cường quốc đều duy trì năng lực chuyên biệt để thu hồi, kiểm tra và phân tích đặc tính vũ khí, máy bay, cảm biến, vật liệu và trang thiết bị quân sự nước ngoài.
"Mục tiêu không nhất thiết là sao chép toàn bộ hệ thống, mà quan trọng hơn là xác định được cách thức chế tạo, vật liệu và kỹ thuật được dùng, hiệu suất của từng bộ phận, cũng như điểm mạnh và hạn chế công nghệ của đối phương", Newdick và Rogoway cho biết.
Nguyễn Tiến (Theo War Zone, Politico, AP)