Từ biến cố xuất huyết chuyển 4 viện, nữ đại úy thành "ngân hàng máu sống"

Từ người được cứu sống, trở thành người hiến máu cứu người

Chia sẻ tại chương trình gặp mặt Người hiến máu nhóm máu hiếm tiêu biểu năm 2026, nữ Đại úy Hà Mi, Phó Giám đốc Trung tâm Huấn luyện và Bồi dưỡng nghiệp vụ thuộc Phòng Tổ chức cán bộ, Công an Hà Nội không giấu nổi xúc động khi nhớ về biến cố sức khỏe đứng trước ranh giới giữa sự sống, cái chết năm 18 tuổi.

Năm 2009, khi 18 tuổi, chị bị sốt xuất huyết nặng, đúng thời điểm Hà Nội bùng phát dịch trên diện rộng. Việc điều trị càng khó khăn khi chị mang nhóm máu hiếm A Rh(D) âm - nhóm máu chỉ chiếm dưới 0,1% dân số Việt Nam.

Kết quả xét nghiệm người thân không có ai tương thích, chị phải chuyển viện 4 lần vì diễn biến nguy kịch. May mắn, nhờ những đơn vị máu quý giá của những người xa lạ, chị đã vượt qua biến cố.

"Tôi đã được sự giúp đỡ từ những người hoàn toàn xa lạ ở thời điểm khó khăn nhất. Tôi nhận ra, rất có thể ngoài kia, cũng có nhiều người mang nhóm máu hiếm như mình cần được truyền máu. Một đơn vị máu nhỏ bé có thể giúp giữ lại một cuộc đời", Đại úy Hà Mi chia sẻ.

Từ đó, chị ghi danh vào Câu lạc bộ Nhóm máu hiếm A Rh(D) âm miền Bắc và Câu lạc bộ Phản ứng nhanh hiến máu tình nguyện của Công an Hà Nội.

Chỉ cần một cuộc gọi từ bệnh viện cần máu, chị sẵn sàng xin phép thủ trưởng rời đơn vị, đi hiến máu. Đến nay, chị đã 18 lần hiến máu.

Không chỉ trực tiếp tham gia hiến máu khi gặp tình huống khẩn cấp, từ năm 2020 đến nay, chị đã tham mưu lãnh đạo Phòng Tổ chức cán bộ phối hợp với các đơn vị tổ chức 6 chương trình hiến máu, tiếp nhận được gần 2.500 đơn vị máu.

Cũng mang trong mình nhóm máu hiếm, hai chị em ruột Đỗ Thị Ngọc và Đỗ Thị Dung không coi đó là điều rủi ro, mà là một cơ duyên hiếm có để có thể giúp đỡ những người mang nhóm máu giống mình.

"Lần đầu biết mình có nhóm máu hiếm B Rh(D) âm khi tham gia hiến máu tình nguyện tại địa phương, mình cũng hoang mang, lo lắng, sợ nhỡ xảy ra tình huống cần truyền máu sẽ rất khó khăn", chị Đỗ Thị Dung (Hà Nội) chia sẻ.

Tiếp đó, người em gái của chị là Đỗ Thị Ngọc cũng phát hiện mang nhóm máu hiếm AB Rh(D) âm đã giới thiệu cho chị về cộng đồng người hiến máu hiếm của Viện Huyết học - Truyền máu Trung ương.

"Tôi tham gia cộng đồng này để có thể hiến máu cho những người có nhóm máu hiếm giống mình. Và tôi biết, nếu tôi cần máu để điều trị, những người trong cộng đồng máu hiếm chắc chắn cũng cho đi những giọt máu của mình để giúp tôi", chị Dung chia sẻ.

Chị Ngọc, em gái chị Dung, cho biết, mỗi khi điện thoại hiện số từ Viện Huyết học - Truyền máu Trung ương, chị rất sốt ruột vì biết người bệnh đang rất cần mình, nên chị thường sắp xếp công việc để đi hiến sớm nhất có thể.

Chị Ngọc đã tham gia hiến máu và hoạt động trong cộng đồng người hiến máu hiếm từ khi còn là sinh viên.

Từ những bỡ ngỡ ban đầu, giờ đây, mỗi khi nhận được cuộc gọi từ bệnh viện, hai chị em lại sắp xếp công việc để đi hiến máu.

"Đặc biệt, chị em tôi luôn dặn mình ăn ngủ khoa học, tập luyện thể dục đều đặn, để khi trong tình huống nước sôi lửa bỏng, người bệnh cần máu gọi mình, đến là đủ điều kiện hiến máu", chị Dung nói.

150 người hiến máu hiếm được vinh danh

Chị Hà Mi, chị Dung, chị Ngọc là 3 trong số 150 người hiến máu nhóm máu hiếm được vinh danh ngày 31/10.

150 người mang nhóm máu hiếm đã hiến máu lên tới 2.400 lần, trung bình mỗi người đã hiến 16 lần.

Riêng 10 tháng đầu năm 2026, các đại biểu đã hiến trên 420 đơn vị máu, trung bình mỗi người hiến 2,8 đơn vị.

Khác với người hiến máu các nhóm máu khác, người nhóm máu hiếm được khuyến cáo không nhất thiết phải duy trì việc hiến máu thường xuyên, mà cần lưu ý giữ gìn sức khỏe để sẵn sàng tham gia hiến máu khi có bệnh nhân máu hiếm thực sự cần, chỉ hiến khi được huy động.

PGS.TS Trần Ngọc Quế, Giám đốc Trung tâm Máu quốc gia, Viện Huyết học – Truyền máu Trung ương, cho biết mỗi năm Trung tâm tiếp nhận khoảng 30% lượng máu toàn quốc.

Trung tâm hiện quản lý trên 4.000 người hiến máu nhóm máu hiếm Rh(D) âm (trong đó có 170 người nước ngoài), chủ yếu tập trung tại Hà Nội và một số tỉnh, thành khu vực phía Bắc.

Năm 2025, Trung tâm Máu quốc gia đã tiếp nhận 1.585 đơn vị máu (gồm 1.332 máu toàn phần và 253 đơn vị tiểu cầu gạn tách) từ 912 người hiến máu nhóm máu hiếm Rh(D) âm.

Trong 10 tháng đầu năm 2026, đã có 805 người máu hiếm Rh(D) âm hiến 1.329 đơn vị máu.

PGS Quế cho biết, nhu cầu sử dụng các chế phẩm máu nhóm hiếm Rh(D) âm tại các cơ sở y tế, đặc biệt tại Hà Nội liên tục tăng so với giai đoạn trước.

Trong nhiều trường hợp, Viện Huyết học - Truyền máu Trung ương đã phải khẩn trương liên hệ, huy động người hiến phù hợp. Trong tổng số máu hiếm đã tiếp nhận, có 498 đơn vị được huy động khẩn cấp vào năm 2025 và 420 đơn vị được huy động trong 10 tháng đầu năm 2026.

“Đằng sau mỗi con số ấn tượng về những đơn vị máu hiếm được hiến tặng là những cuộc gọi, những người đã thu xếp công việc, vượt qua khoảng cách địa lý, sẵn sàng có mặt khi người bệnh cần.

Điều chúng tôi thực sự biết ơn không chỉ là những đơn vị máu được tiếp nhận, mà còn là sự tin tưởng, tinh thần trách nhiệm và tấm lòng nhân ái mà các anh chị đã dành cho người bệnh. Những giọt máu được trao đi có thể giúp một người vượt qua thời khắc sinh tử, giúp một gia đình giữ lại niềm hy vọng”, PGS Quế nói.

Hội Truyền máu Quốc tế quy ước nhóm máu có tần suất xuất hiện dưới 0,1% được gọi là nhóm máu hiếm và dưới 0,01% được gọi là nhóm máu rất hiếm.

Tại Việt Nam, một trong những nhóm máu hiếm hay nhắc đến là Rh(D) âm vì chỉ chiếm dưới 0,1% dân số. Trong khi tỷ lệ nhóm máu Rh(D) âm trong cộng đồng ở châu Âu hay nhiều nước lại không phải là hiếm, vì có thể chiếm tới 15 - 40% dân số.