Từ lời nhắc nhỏ đến những thói quen chung trong khu phố

Hành động tích cực được duy trì và nhiều người cùng thực hiện, có thể dần trở thành thói quen, rồi hình thành chuẩn mực ứng xử trong cộng đồng.

Từ một hành động đến thói quen mỗi ngày

Trong đời sống khu dân cư, nhiều thay đổi không bắt đầu từ những quy định lớn mà từ những việc rất nhỏ: để xe gọn hơn, giữ sạch khu vực trước nhà hay chủ động chú ý đến những người xung quanh khi đi qua một con ngõ hẹp.

Với chị Thu Hà, sống tại TPHCM, việc sắp xếp xe gọn gàng trước nhà ban đầu xuất phát từ nhu cầu đi lại thuận tiện. Chiếc xe để lấn ra lối đi có thể khiến con ngõ vốn nhỏ hẹp càng thêm bất tiện, vì vậy chị dần chủ động đưa xe vào vị trí phù hợp hơn.

“Lúc đầu tôi làm vì thấy để gọn thì đi lại thoải mái hơn nhưng sau này thành quen, về đến nhà là tự xếp như vậy”, chị Hà chia sẻ.

Một thay đổi trong cách sinh hoạt đôi khi không diễn ra ngay sau một lần được nhắc nhở. Nó có thể bắt đầu từ việc người dân nhận thấy một điều có ích cho chính mình, sau đó lặp lại đủ nhiều để trở thành cách làm quen thuộc. Ở trường hợp của chị Hà, việc xếp xe gọn ban đầu nhằm giữ lối đi thông thoáng, nhưng về sau đã trở thành một thói quen gần như tự nhiên mỗi khi về nhà.

Ở Hưng Yên, câu chuyện lại bắt đầu từ một góc nhìn khác về không gian sống. Chị Hoàng Yến cho biết câu nhắc “Sạch từ cửa nhà, đẹp ra đầu ngõ” khiến chị chú ý hơn đến khu vực bên ngoài nhà mình.

“Trước đây tôi cũng quét dọn nhưng chủ yếu nghĩ sạch nhà mình là được. Sau này để ý khu vực trước cửa sạch thì cả ngõ nhìn cũng gọn gàng hơn”, chị Yến nói.

Từ việc chăm chút phần không gian trước cửa, phạm vi quan tâm của chị dần mở rộng sang diện mạo chung của con ngõ. Nếu trước đây, việc giữ gìn vệ sinh chủ yếu được nhìn từ góc độ gia đình, thì sau đó khu vực xung quanh cũng được xem như một phần của không gian sống cần cùng nhau gìn giữ.

Nếp sống đẹp từ cộng đồng lan tỏa qua nhiều thế hệ

Theo chuyên gia truyền thông Dy Khoa, Thạc sĩ Truyền thông khoa học và Thu hút công chúng, việc một thông điệp thu hút được sự chú ý mới chỉ là bước đầu. Để được ghi nhớ, thông điệp cần xuất hiện trong những bối cảnh quen thuộc và có cơ hội được nhắc lại trong đời sống.

“Thông điệp được ghi nhớ trước hết vì người dân gặp lại nó mỗi ngày trên con đường quen thuộc, và mỗi lần nhìn thấy là một lần củng cố”, anh nói.

Bên cạnh việc bắt gặp thông điệp nhiều lần, sự nhắc lại từ những người thân quen cũng có thể giúp nội dung được tiếp nhận gần gũi hơn. Chuyên gia cho rằng: “Thông điệp còn đi xa hơn khi được người khác nhắc lại. Khi em bé đọc thuộc rồi về nhắc bố mẹ, hay khi người dân chia sẻ lên mạng xã hội, lời nhắc lan đi bằng giọng của người thân quen nên đáng tin hơn. Bản thân người nhắc lại cũng gắn bó hơn với điều mình vừa nói”.

Từ góc độ hành vi, khi một người thường xuyên thực hiện những việc như đi chậm trong ngõ, xếp xe gọn hay giữ vệ sinh, hành động đó cũng có thể trở thành điều người xung quanh quan sát và tham khảo.

Thạc sĩ Dy Khoa phân tích: “Quá trình này diễn ra chủ yếu qua cơ chế ‘chuẩn mực xã hội’. Con người thường nhìn xem người xung quanh làm gì để biết mình nên cư xử thế nào. Khi thấy hàng xóm đi chậm, xếp xe gọn, người mới đến cũng tự điều chỉnh theo. Những hành vi này đều dễ nhìn thấy, nên mỗi người làm đúng cũng là một lời nhắc không lời cho người khác. Trẻ em lớn lên trong môi trường ấy học theo người lớn, nhờ vậy nếp ứng xử được truyền sang thế hệ sau”.

Đây cũng là hướng tiếp cận của chiến dịch “Khu phố biết thương” do FPT Telecom triển khai cùng các địa phương, thông qua những biển nhắc nhở được đặt tại khu dân cư, hướng đến các hành vi gần gũi như giữ vệ sinh, đi chậm trong ngõ nhỏ hay chú ý đến trẻ em.

Thạc sĩ Dy Khoa cho rằng, để những hành vi tích cực trở thành nếp sống lâu dài, cộng đồng cần được tham gia và chủ động vun đắp. “Vì vậy, muốn giữ nếp lâu dài, cộng đồng cần được cùng tham gia, chẳng hạn tự đề xuất câu chữ cho khu phố mình. Những thay đổi tích cực cũng nên được ghi nhận kịp thời, và thông điệp cần được làm mới thường xuyên”.

Đó cũng là hướng được FPT Telecom mở rộng trong chiến dịch “Khu phố biết thương”, khi khuyến khích người dân cùng tham gia đề xuất những thông điệp nhắc nhở gắn với đặc điểm và nhu cầu thực tế của khu phố.

Qua đó, mỗi lời nhắc không chỉ đến từ đơn vị triển khai mà còn phản ánh sự quan tâm, mong muốn của chính những người đang sống trong cộng đồng. Khi người dân cùng góp tiếng nói và chủ động thực hiện, những hành động nhỏ có thêm cơ hội được duy trì, lan tỏa từ người này sang người khác và dần trở thành nếp ứng xử chung, được tiếp nối qua nhiều thế hệ.