Bởi khi nền kinh tế không thể mãi tăng trưởng bằng việc có thêm vốn, thêm lao động hay thêm dự án, điều quyết định sẽ là mỗi đồng vốn, mỗi tấc đất, mỗi hạt gạo, mỗi giờ lao động tạo ra được bao nhiêu giá trị.
Một Việt Nam thịnh vượng không bắt đầu từ những con số GDP trên giấy. Nó bắt đầu từ những nhà máy được dựng lên, những con đường được mở ra, những sản phẩm Việt Nam đi ra thế giới và hơn cả là những công nghệ được làm chủ. Ở giữa dòng chảy ấy là doanh nghiệp, là doanh nhân - những người trực tiếp biến cơ hội thành sản phẩm, vốn thành việc làm, ý tưởng thành giá trị.
Trong Hội nghị Thường trực Chính phủ với cộng đồng doanh nghiệp tháng 7/2026, Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh, cộng đồng doanh nghiệp là “lực lượng tiên phong trên mặt trận kinh tế, trực tiếp tạo động lực cho tăng trưởng, việc làm, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia”. Trong mục tiêu tăng trưởng hai con số, vai trò của doanh nghiệp vì thế không chỉ nằm ở quy mô vốn hay số lượng doanh nghiệp, mà ở khả năng tạo ra năng suất mới, giá trị gia tăng mới và sức bật mới cho nền kinh tế.
Tại Techcombank Investment Summit 2026 tổ chức ngày 19/9 tại Hà Nội, câu chuyện hạ tầng được đặt trong một không gian rộng hơn: Đó không chỉ là những công trình được xây dựng, mà là những nền tảng có khả năng mở ra không gian phát triển mới.
Theo ông Nguyễn Xuân Bắc - Phó Vụ trưởng Vụ Tín dụng các ngành kinh tế, Ngân hàng Nhà nước, hạ tầng giao thông cần đi trước một bước để mở ra không gian phát triển mới, kéo theo giao thương và tăng trưởng kinh tế - xã hội. Bên cạnh những hạ tầng thiết yếu như điện, đường, trường, trạm, hạ tầng số ngày càng trở thành một cấu phần quan trọng của nền kinh tế.
Từ góc nhìn của Bộ Xây dựng, ông Nguyễn Anh Dũng - Phó Vụ trưởng Vụ Kế hoạch - Tài chính, Bộ Xây dựng - cho rằng Việt Nam đang bước vào giai đoạn triển khai những dự án hạ tầng phức hợp quy mô đặc biệt lớn như đường sắt tốc độ cao, cảng hàng không quốc tế và phát triển đô thị theo mô hình TOD. Đây không còn là những công trình đơn lẻ mà có thể hình thành cả một hệ sinh thái gồm logistics, bảo dưỡng, thương mại, bất động sản quanh nhà ga và nhiều dịch vụ đi kèm.
Với những dự án hạ tầng chiến lược, có tác động lan tỏa lớn nhưng khả năng hoàn vốn trực tiếp không cao, ông Nguyễn Anh Dũng cho rằng Nhà nước cần giữ vai trò đầu tư công chủ đạo, tạo “vốn mồi”, kết hợp với ODA và các nguồn vốn ưu đãi quốc tế. Ngược lại, với những dự án có khả năng vận hành, khai thác và hoàn vốn tốt, cần có cơ chế thu hút tối đa khu vực tư nhân.
Cùng góc nhìn về sự đa dạng nguồn lực, ông Nguyễn Xuân Bắc nhấn mạnh tín dụng ngân hàng là nguồn vốn quan trọng nhưng không thể là nguồn vốn duy nhất cho các dự án hạ tầng quy mô lớn; cần huy động đồng bộ từ ngân sách Nhà nước, vốn ngân hàng, ODA, vốn vay các tổ chức quốc tế và nhà đầu tư nước ngoài.
Giá trị của một công trình vì thế không chỉ nằm trong chính công trình ấy, mà còn ở những hoạt động kinh tế được đánh thức phía sau: Những tuyến logistics mới, vùng sản xuất mới, dòng vốn mới và những không gian tăng trưởng mới.
Tăng trưởng càng cao, nhu cầu về vốn càng lớn. Cũng tại sự kiện này, ông Jens Lottner - Tổng Giám đốc Techcombank - cho biết theo tính toán của ngân hàng, nếu Việt Nam bước vào quỹ đạo tăng trưởng GDP 10%, nhu cầu hình thành vốn trong 5 năm tới có thể lên tới khoảng 1.100 tỷ USD. Trong đó, riêng phát triển hạ tầng và những khoản đầu tư phục vụ chuyển đổi mô hình kinh tế có thể cần khoảng 500 tỷ USD.
Những con số này cho thấy không thể trông chờ tất cả nhu cầu vốn của nền kinh tế vào ngân hàng. Tiền cho nền kinh tế phải đến từ nhiều nguồn: Ngân sách Nhà nước, tín dụng ngân hàng, thị trường chứng khoán, trái phiếu doanh nghiệp, vốn đầu tư nước ngoài, các quỹ đầu tư và chính nguồn vốn của doanh nghiệp.
Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Nguyễn Ngọc Cảnh nhấn mạnh: Cần phát triển cân bằng hơn giữa thị trường tiền tệ và thị trường vốn, mở rộng các kênh huy động vốn trung và dài hạn, đồng thời bảo đảm kỷ luật thị trường và kiểm soát rủi ro.
Khi một doanh nghiệp đủ lớn, đủ minh bạch để bước ra thị trường, việc huy động vốn không chỉ giúp doanh nghiệp có thêm nguồn lực phát triển mà còn thúc đẩy doanh nghiệp nâng chuẩn quản trị, minh bạch và năng lực cạnh tranh.
Ngày 21/9/2026, thị trường chứng khoán Việt Nam chính thức được FTSE Russell tái phân loại từ Thị trường Cận biên (Frontier Market) lên Thị trường Mới nổi Thứ cấp (Secondary Emerging Market). Dấu mốc này mở ra cơ hội tiếp cận dòng vốn quốc tế, đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn về minh bạch, quản trị và chất lượng doanh nghiệp.
Chỉ trong 8 tháng đầu năm 2026, gần 206.400 doanh nghiệp thành lập mới hoặc quay trở lại hoạt động. Trong đó, gần 138.100 doanh nghiệp thành lập mới, với vốn đăng ký gần 1,71 triệu tỷ đồng; tổng vốn đăng ký bổ sung vào nền kinh tế đạt gần 4,4 triệu tỷ đồng. Ở chiều ngược lại, hơn 40.800 doanh nghiệp hoàn tất thủ tục giải thể, tăng 125,5% so với cùng kỳ.
Những con số ấy cho thấy vấn đề của doanh nghiệp Việt Nam không chỉ là có thêm bao nhiêu doanh nghiệp, mà là làm thế nào để doanh nghiệp đứng vững, lớn lên, nâng năng suất và biến nguồn lực thành giá trị.
Câu chuyện của Tập đoàn Hòa Phát là một ví dụ. Từ nhu cầu của những công trình lớn trong nước, doanh nghiệp đã nhìn thấy cơ hội phát triển năng lực sản xuất thép, tham gia sâu hơn vào các dự án công nghiệp và từng bước nâng vị trí trong chuỗi sản xuất.
Nói về cơ hội từ đường sắt tốc độ cao, ông Trần Đình Long - Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Hòa Phát - từng nhấn mạnh: “Nếu Chính phủ không có những ưu tiên đặc biệt thì cơ hội sẽ bị bỏ lỡ.”
Điều đáng nói không chỉ là bán thêm sản phẩm, mà từ nhu cầu của đất nước, doanh nghiệp hình thành năng lực sản xuất mới, làm chủ công nghệ và tạo thêm sức cạnh tranh cho sản phẩm Việt.
Đó cũng là bài toán của doanh nghiệp Việt Nam hôm nay. Không thể chỉ lớn bằng số lượng. Muốn đi xa, doanh nghiệp phải lớn bằng công nghệ, quản trị, con người và khả năng tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng.
Vì thế, mục tiêu 2 triệu doanh nghiệp hoạt động vào năm 2030 chỉ có ý nghĩa khi phía sau con số ấy là một cộng đồng doanh nghiệp có sức sống và năng lực cạnh tranh cao hơn. Muốn có doanh nghiệp lớn, trước hết phải có một lớp doanh nghiệp nhỏ và vừa không ngừng lớn lên.
Phát biểu tại lễ kỷ niệm 20 năm thành lập Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng khẳng định: Doanh nghiệp nhỏ và vừa phải “trở thành nền tảng vững chắc và nguồn bổ sung liên tục cho lớp doanh nghiệp vừa, doanh nghiệp lớn”.
Nhưng doanh nghiệp muốn lớn không thể chỉ chờ vào vốn. Vốn có thể mua một nhà máy, nhưng không thể mua ngay năng lực quản trị. Tiền có thể mua máy móc, nhưng không thể thay thế con người biết làm chủ công nghệ. Cơ hội có thể mở ra, nhưng doanh nghiệp phải đủ sức biến nó thành kết quả.
Tại Đại hội đồng cổ đông thường niên 2026 của Vingroup, ông Phạm Nhật Vượng - Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Vingroup - nói về định hướng phát triển năng lượng tái tạo: “Thay vì bỏ đi, cần tận dụng để tạo ra giá trị.”
Đó cũng là cách nhìn rộng hơn về nguồn lực. Tài nguyên chỉ có giá trị khi được sử dụng; vốn chỉ thực sự có ý nghĩa khi được đầu tư đúng chỗ; công nghệ chỉ tạo ra sức mạnh khi có người làm chủ. Nguồn lực là điểm xuất phát. Doanh nhân là người biến nguồn lực ấy thành giá trị.
Khi nền kinh tế phát triển, một điều khác cũng diễn ra: Của cải tư nhân ngày càng được tích lũy. Theo The Wealth Report 2026 của Knight Frank, Việt Nam có khoảng 1.233 cá nhân có tài sản ròng từ 30 triệu USD trở lên, và con số này được dự báo có thể tăng lên khoảng 1.960 người vào năm 2031.
Những con số ấy không chỉ kể câu chuyện về những người giàu lên. Nó đặt ra một câu hỏi khác: điều gì sẽ được trao lại cho thế hệ sau?
Một nhà máy có thể được thừa kế. Một khu đất, một danh mục tài sản có thể được chuyển giao. Nhưng khả năng tạo ra tài sản thì không thể sang tên.
Thế hệ sau có thể nhận một doanh nghiệp lớn, nhưng để giữ được và làm nó lớn hơn, họ phải học cách quản trị trong những lúc khó khăn, đổi mới khi thị trường thay đổi, giữ đạo đức kinh doanh và hiểu trách nhiệm của doanh nghiệp với cộng đồng.
Đó cũng là lý do câu chuyện doanh nhân hôm nay không chỉ là câu chuyện làm giàu. Mà là câu chuyện làm ra của cải như thế nào, giữ gìn nó ra sao và trao lại cho thế hệ sau điều gì.
Một thế hệ có thể mở đường, xây cầu, dựng nhà máy và tạo nên những cơ nghiệp lớn. Nhưng một đất nước chỉ thực sự thịnh vượng khi thế hệ sau không chỉ nhận lại những gì cha anh để lại, mà còn đủ năng lực để làm nó tốt hơn, lớn hơn và có ích hơn.
Tài sản có thể trao lại. Nhà máy có thể trao lại. Doanh nghiệp có thể trao lại. Nhưng năng lực tạo ra thịnh vượng thì phải được truyền lại. Đó có lẽ mới là giá trị lớn nhất một thế hệ doanh nhân có thể để lại cho đất nước.