Phạm nhân khét tiếng như Ted Bundy, Gypsy Rose Blanchard, hay cặp "Sát thủ sườn đồi" Kenneth Bianchi và Angelo Buono đều có nhiều người chủ động tìm đến để xây dựng mối quan hệ tình cảm, thậm chí kết hôn khi đang ở trong tù.
Tuy nhiên, với những tù nhân bình thường, không xuất hiện tràn ngập trên các phương tiện truyền thông và không bị công khai mọi chi tiết về vụ án, vẫn có những nền tảng giúp họ kết nối với người ở bên ngoài nhà tù.
Trang web kết bạn qua thư
Cuộc sống trong tù có thể rất cô đơn. Ngay cả trong những nhà tù quá tải, tù nhân vẫn có thể cảm thấy cô độc vì thiếu các mối quan hệ ý nghĩa và phải sống xa nguồn hỗ trợ tinh thần như gia đình, vợ chồng và bạn bè.
Đó là lý do những trang web như WriteAPrisoner, Meet-An-Inmate, LoveAPrisoner và PrisonPenpals ra đời, nhằm kết nối và vun đắp mối quan hệ giữa những người ở bên ngoài, hay "thế giới tự do", với những người ở bên trong song sắt.
Phần lớn các trang web này thu phí khoảng 40-65 USD cho một hồ sơ tiêu chuẩn có thời hạn một năm và được đăng trên trang. Bạn bè hoặc người thân cũng có thể mua hồ sơ để giới thiệu một người đang thụ án.
Người dùng có thể xem miễn phí hồ sơ của các tù nhân. Những hồ sơ này thường bao gồm ảnh, phần giới thiệu ngắn về sở thích và những gì họ mong muốn ở một người bạn qua thư. Một số trang web hoạt động lâu năm hơn, chẳng hạn WriteAPrisoner, ra mắt năm 2000, còn cung cấp thông tin bổ sung như ngày dự kiến được trả tự do, liệu tù nhân có đang chờ thi hành án tử hình hay không và đường dẫn đến thông tin về tội danh của họ. Hầu hết các trang đều khuyến nghị người dùng tìm hiểu lý lịch của tù nhân trước khi bắt đầu trao đổi thư từ.
Những người quan tâm sau đó có thể liên lạc với tù nhân qua đường bưu điện. Các trang web cung cấp địa chỉ nhà tù nơi người đó đang bị giam giữ.
Tình yêu từ những lá thư
Mối quan hệ qua thư có thể dần trở nên thân thiết, dẫn đến những cuộc gọi điện thoại và các buổi thăm gặp. Tuy nhiên, mọi hình thức liên lạc đều có khả năng bị nhà tù giám sát. Vậy điều gì xảy ra khi những người bạn qua thư phải lòng nhau?
WriteAPrisoner cho biết không bao giờ khuyến khích mọi người viết thư cho tù nhân vì mục đích tình cảm. Tuy nhiên, trong hàng triệu người dùng, đôi khi các mối quan hệ tình cảm với tù nhân vẫn hình thành. Khi điều đó xảy ra, họ cảnh báo về những khó khăn trong việc duy trì mối quan hệ khi một bên đang ở trong tù.
WriteAPrisoner khẳng định "không phải tổ chức hẹn hò", nhưng hiểu rõ những lợi ích của việc giúp các cặp đôi duy trì một mối quan hệ hạnh phúc, lành mạnh, ngay cả khi bị ngăn cách bởi những bức tường nhà tù.
Ryan Anderson, giáo viên, viết thư cho Gypsy-Rose Blanchard khi cô đang thụ án vì tội giết người cấp độ hai. Cặp đôi kết hôn tại nhà tù vào năm 2022, nhưng đã ly hôn vào tháng 3/2024, chỉ ba tháng sau khi Gypsy được thả tự do. Ảnh: Instagram
Nhiều nghiên cứu cho thấy việc thường xuyên giữ liên lạc với những người bên ngoài môi trường nhà tù mang lại những kết quả tích cực cho tù nhân. Họ có sức khỏe tinh thần tốt hơn, ít cô đơn hơn và có cơ hội tái hòa nhập cộng đồng cao hơn sau khi được trả tự do, đồng thời giảm nguy cơ tái phạm.
Theo Scholars Strategy Network và nghiên cứu của Đại học Michigan, sự hỗ trợ về mặt cảm xúc có thể giúp người đang bị giam giữ kiểm soát căng thẳng và tránh các hình phạt kỷ luật. Những tù nhân nhận được sự hỗ trợ sẽ tin rằng có người quan tâm đến mình, nhờ đó có thể ứng phó tốt hơn với những khó khăn gắn liền với việc bị giam giữ.
Tiến sĩ Eman Tadros, trợ lý giáo sư tại Khoa Phát triển Con người và Khoa học Gia đình thuộc Đại học Syracuse, nói rằng tù nhân có thể hình thành những mối quan hệ tình cảm sâu sắc khi ở sau song sắt vì họ "có thể có nhiều thời gian hơn để vun đắp mối quan hệ một cách có chủ đích".
Viết thư từng là cách tán tỉnh truyền thống, giúp tạo dựng cảm giác thân mật sâu sắc và thể hiện tiếng nói chân thực của mỗi người. Bà Tadros giải thích, những người đang bị giam giữ "phải dựa vào trí tưởng tượng để hình dung và xây dựng câu chuyện, đồng thời thích nói chuyện về tương lai". Bà cho rằng những cuộc trò chuyện về dự định tương lai, những kế hoạch chung và sự chia sẻ cảm xúc có thể giúp tăng sự gắn kết.
Những rào cản và rủi ro
Sự gắn bó sâu sắc về mặt cảm xúc trong một mối quan hệ tình cảm hình thành khi một người đang ở tù cũng có thể dẫn đến những hệ lụy.
Theo bà Tadros, điều này có thể tạo ra ảo tưởng về sự ổn định và nghiêm túc ngay từ giai đoạn đầu. "Lý do đơn giản là họ tập trung hoàn toàn vào bạn, trong khi ở thế giới tự do, bạn có thể phải đi làm hoặc lo những trách nhiệm khác mà họ không phải đối mặt", bà Tadros nói.
Một mối quan hệ tình cảm với người đang ở sau song sắt cũng thiếu đi yếu tố chia sẻ sinh hoạt thường nhật vốn có thể giúp các cặp đôi tìm được điểm chung và gắn kết với nhau.
Các mối quan hệ này còn hạn chế những tương tác bất chợt, bởi mọi cuộc thăm gặp và gọi điện đều phải được lên kế hoạch trước. Việc liên lạc cũng bị giới hạn và thường xuyên chịu sự giám sát. Sự gần gũi thể xác có thể bị hạn chế tương tự.
Trong thập niên 1990, có 17 bang tại Mỹ áp dụng các hình thức thăm gặp riêng dành cho vợ chồng. Hiện nay, chỉ còn bốn bang gồm California, Connecticut, New York và Washington cho phép các buổi "thăm gặp kéo dài" hoặc "thăm gặp gia đình". Các hình thức này chưa từng được áp dụng tại các nhà tù liên bang hoặc nhà tù có mức độ an ninh tối đa.
Carole Ann Boone sinh con cho gã sát nhân Ted Bundy khi hắn đang bị giam giữ chờ ngày thi hành án tử hình. Ảnh: ATI
Grant, đã làm quen người bạn qua thư và hiện là bạn gái của anh, thông qua WriteAPrisoner. Anh sống tại Massachusetts, còn bạn gái đang thụ án ở Texas.
Hai người chưa từng gặp trực tiếp. Bạn gái Grant chỉ được phép thực hiện một cuộc gọi video mỗi tháng. Tuy nhiên, với Grant, điều quan trọng là duy trì liên lạc đều đặn và xây dựng thói quen sinh hoạt chung.
"Cô ấy có một chiếc máy tính bảng cho phép xem phim. Chúng tôi sắp xếp thời gian để bảo đảm có thể xem cùng nhau. Vì vậy, chúng tôi có những 'cuộc hẹn buổi tối'. Cô ấy viết thư tay cho tôi, và tôi cũng vậy. Chúng tôi cố gắng tham gia những hoạt động 'bình thường', cùng đọc sách rồi chia sẻ suy nghĩ và quan điểm", Grant kể.
Tuy nhiên, họ vẫn phải đối mặt với những trở ngại trong việc liên lạc, chẳng hạn hệ thống nhắn tin hoạt động thiếu ổn định. Grant cũng cho biết cảm thấy e ngại khi phải làm việc với nhân viên quản giáo.
Các mối quan hệ với người đang ở trong tù còn có thể tạo ra gánh nặng tài chính cho người ở bên ngoài. "Chi phí vô cùng lớn, đặc biệt nếu bạn muốn duy trì một mối quan hệ càng 'bình thường' càng tốt. Mọi thứ đều tốn tiền, gửi một tin nhắn cũng mất phí, xem một tập phim truyền hình cũng phải trả tiền", Grant chia sẻ.
Grant còn phải tính toán chi phí đi lại đến Texas, sau khi được bổ sung vào danh sách khách thăm gặp của bạn gái.
Dù vậy, Grant cho rằng những khoản chi phí và trở ngại ấy đều xứng đáng. "Tình cảm và sự tận tâm của chúng tôi không dựa trên bất cứ điều gì liên quan đến tình dục. Chúng tôi mang lại cho nhau niềm vui chân thành và kết nối ở mức độ sâu sắc hơn, từ trái tim đến trái tim, từ tâm trí đến tâm trí", anh nói.
Các nghiên cứu cho thấy nam giới chiếm 93,5% tổng số tù nhân, khiến số phụ nữ tìm kiếm bạn qua thư là nam giới nhiều hơn. Phụ nữ bước vào mối quan hệ tình cảm với nam giới đang thụ án vì mong muốn có sự gắn bó về mặt cảm xúc, đồng thời tin rằng họ có thể giúp những người này cải tạo.
Bà Tadros cho rằng mọi người đều nhận thức được những rủi ro, nhưng có thể họ không lường hết được mức độ hỗ trợ mà mình sẽ phải dành cho đối phương, cả về tinh thần lẫn tiền bạc.
"Thông thường, những mối quan hệ này không thiên về sự gần gũi thể xác. Tôi nghĩ đơn giản là mọi người đang tìm kiếm sự kết nối", bà nói.
Tuệ Anh (theo AETV)