Địa chỉ cụ thể cho tủ sách Đặng Thùy Trâm lần này hướng tới một ngôi trường THCS ở Sơn Mỹ (Quảng Ngãi) - ngôi trường mang tên thiếu tướng Võ Bẩm, người “khai sơn phá thạch” mở đường 559 Trường Sơn.
Vì sao gọi là đường 559? Con đường xuyên Trường Sơn ấy mở ra từ tháng 5.1959. Ông Võ Bẩm nhận mật lệnh của Bác Hồ, tiên phong mở con đường gian khổ này. Sau đó, hàng loạt cán bộ miền Nam tập kết, trong đó có những văn nghệ sĩ, đã lên đường vào miền Nam chiến đấu theo con đường lịch sử này.
Từ năm 1962, hai nhà văn Nguyễn Thi và Nguyên Ngọc đã theo đường 559 về miền Nam. Nhà văn Nguyên Ngọc về Khu Năm (miền Trung), còn nhà văn Nguyễn Thi đi xa hơn, về tận Nam bộ. Đêm nằm mắc võng trong rừng, hai ông đã tâm sự và hứa với nhau rằng mình đi vào Nam theo đường Trường Sơn nhưng sẽ trở ra Hà Nội theo đường số Một (quốc lộ 1).
Nhà văn Nguyên Ngọc thực hiện được lời hứa ấy, còn nhà văn Nguyễn Thi hy sinh ngay trên đường Minh Phụng Sài Sòn trong chiến dịch Mậu Thân 1968. Trước lúc hy sinh, nhà văn Nguyễn Thi đã rút súng ngắn và hô to: “Ai là đảng viên, theo tôi!”, và ông lao vào lửa đạn, hy sinh ngay lúc ấy.
Còn nữ bác sĩ, anh hùng, liệt sĩ Đặng Thùy Trâm thì hy sinh tại Đức Phổ, Quảng Ngãi vào năm 1970.
Các em học sinh Trường THCS Võ Bẩm đọc sách từ tủ sách Đặng Thùy Trâm
ẢNH: T.T
Chúng tôi thành lập tủ sách Đặng Thùy Trâm nhằm mục đích đưa sách hay, sách tốt tới cho các em học sinh, chủ yếu là học sinh THCS trên cả nước. Điều trùng hợp đáng vui mừng là lần này khi đưa tủ sách về Sơn Mỹ, chúng tôi đã chọn Trường THCS Võ Bẩm - một Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, người mở đường Trường Sơn 559.
Hai anh hùng, Đặng Thùy Trâm và Võ Bẩm đã gặp nhau tại ngôi trường này, một địa danh mà cả thế giới đều biết.
Hơn 400 quyển sách của Nhà xuất bản Kim Đồng đã tới Sơn Mỹ, tới Trường THCS Võ Bẩm, và được các em học sinh vô cùng thích thú vì sách hay. Các em đã đọc ngay, và sẽ còn đọc lâu dài vì sách là món ăn tinh thần vô cùng bổ ích.
Chúng tôi cũng rất vui khi trở lại Sơn Mỹ và tới thăm ngôi trường mà vào năm 1998, chúng tôi cùng hai sĩ quan Mỹ là phi công Hugh Thompson Jr. (ông "Horson" trong trí nhớ phổ biến) cùng xạ thủ súng máy Lawrence Colburn (ông "Cauburn") đã từng ghé thăm. Hai ông Horson và Caurbun đã từng dũng cảm can thiệp để cứu dân thường trong vụ thảm sát Sơn Mỹ (Mỹ Lai, Quảng Ngãi).
Hồi đó, trường này mới là trường cấp 1, vị trí đối diện với trường cấp 2 - 3 Sơn Mỹ. Hai ông phi công Mỹ đã cho các em nhỏ ngồi trên vai mình rồi đi khắp trường.
Bây giờ đã là năm 2026, hai ông phi công Mỹ đã qua đời, nhưng ngôi trường các ông tới thăm đã là trường THCS và mang tên một vị anh hùng Việt Nam.
Gia đình nhà thơ Thanh Thảo trao tặng tủ sách Đặng Thùy Trâm, tháng 10.2026
ẢNH: T.T
Chúng tôi - những người chủ trương thành lập tủ sách Đặng Thùy Trâm - rất vui vì cuộc gặp gỡ này với giáo viên và học sinh Trường THCS Võ Bẩm. Chúc thầy cô giáo và các em học sinh mạnh khỏe, đạt nhiều thành tích trong dạy và học. Tôi là tác giả trường ca Trẻ con ở Sơn Mỹ xuất bản năm 1978, nên tôi rất gắn bó với các em học sinh ở đây.