Từ xưởng mài cơ khí đến giải vàng tay nghề của công nhân gen Z

Khi bước chân vào xưởng mài gia công của Công ty TNHH TOTO Việt Nam ở Hà Nội năm 2023, Nguyễn Đức Quyền, 24 tuổi, thuộc nhóm trẻ của lứa thợ mới. Doanh nghiệp FDI Nhật Bản chuyên sản xuất các thiết bị, phụ kiện nhà tắm, vệ sinh, có gần trăm lao động phần đông gắn bó nhiều năm, thạo nghề.

Công việc của Quyền là mài thủ công, hoàn thiện các sản phẩm vòi, chậu, sen tắm sau gia công. Sau những ngày đầu quen thao tác cơ bản, cậu nhờ các công nhân lâu năm chỉ bảo và học thêm từ các video trên mạng bởi quan niệm "muốn thành thạo mỗi kỹ năng cần ít nhất 10.000 giờ rèn luyện". Qua đôi găng bảo hộ, cữ tỳ tay, góc đặt phôi ngày càng hoàn chỉnh.

Sau gần một năm, Quyền nắm vững các kỹ thuật và bắt đầu có những cải tiến riêng khi làm nghề. Trong sản xuất sen vòi, phụ kiện đồng hoặc inox, công nhân thường sử dụng phương pháp mài line - tức theo dây chuyền, mỗi người một trạm máy đảm nhận công đoạn cụ thể để xử lý bề mặt sản phẩm trước khi mạ hoặc đánh bóng. Thời gian thực hiện các công đoạn không đồng đều, người mài sau phụ thuộc vào tiến độ của đồng nghiệp phía trước dẫn đến phải chờ đợi nhau.

Nhận rõ bất cập, Quyền đề xuất chuyển đổi phương pháp mài line sang mài cell để mỗi công nhân thực hiện trọn vẹn 4 thao tác. Quy trình mài cũng được cải tiến rút ngắn một công đoạn, giảm thời gian xử lý sản phẩm từ 1.200 giây xuống còn 900 giây. Năng suất lao động tính toán tăng 20%, làm lợi cho doanh nghiệp 80 triệu đồng mỗi tháng. Ở công đoạn mài đai ốc, Quyền cải tiến dụng cụ cố định cho phép gá bốn sản phẩm cùng lúc, nâng năng suất mỗi người lên 335 sản phẩm mỗi ngày.

Tinh thần rèn luyện, thử nghiệm cái mới đưa gen Z đến những cơ hội lớn hơn ngoài xưởng mài. Một năm vừa làm vừa học hỏi giúp Quyền vào nhóm bốn thợ giỏi trong hội thi tay nghề cấp công ty. Một năm sau, cậu giành giải nhì và sở hữu tấm vé dự Hội thi tay nghề Mài toàn cầu tổ chức tại Nhật Bản tháng 11/2025.

Lần đầu trải nghiệm thi đấu ở nước ngoài, Quyền nhỏ tuổi nhất trong số thí sinh tham dự. Cậu vì không kỳ vọng quá lớn vào huy chương mà coi trọng học hỏi kinh nghiệm từ những người thợ lành nghề của các nước, nhất là Nhật Bản. Đứng trước các đối thủ dày dặn kỹ năng, chàng trai Việt Nam bình tĩnh thao tác từng góc lượn, đường mài phức tạp để hoàn thiện sản phẩm. Bài thi cuối cùng nhận điểm số cao nhất giúp cậu giành giải vàng Hội thi tay nghề mài toàn cầu.

Đến giờ nhắc lại, Quyền vẫn nhận mình "có chút may mắn". Điều quan trọng hơn, anh có thêm góc nhìn nghề nghiệp khi ở mỗi môi trường làm việc người lao động sẽ có thế mạnh riêng. Các công nhân Nhật Bản chú trọng quy trình trong khi người Việt lại linh hoạt, sáng tạo trong thao tác. Sau cùng là việc học hỏi lẫn nhau để hoàn thiện tay nghề và có những sáng tạo mang "chất" riêng của mình.

"Muốn vững nghề thì nên làm tốt từng chi tiết nhỏ trong quá trình làm việc, từ đó người lao động sẽ nhạy bén hơn với lỗi phát sinh trong từng công đoạn và tìm cách khắc phục phù hợp", chàng trai gen Z quan niệm. Tinh thần dám thử nghiệm với những sáng kiến riêng đưa Quyền trở thành gương mặt trẻ nhất trong số lao động được vinh danh Công nhân tiêu biểu toàn quốc năm 2026 ở tuổi 27.

Hồng Chiêu