Phát biểu hôm 13/10 khi đang tham dự hội nghị thường niên của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) diễn ra tại Bangkok (Thái Lan), Giám đốc Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP) Alexander De Croo khẳng định: “Trong vòng 15 năm tới, trên toàn thế giới, sẽ có khoảng 1,2 tỷ thanh niên tốt nghiệp trường học và gia nhập thị trường lao động. Nhưng thật không may, sẽ chỉ có khoảng 400 triệu người trong số này có việc làm. 800 triệu người còn lại sẽ rơi vào tình trạng thất nghiệp”.
Theo ông Alexander De Croo, có hai nguyên nhân chính tạo nên bối cảnh đầy thách thức này. Thứ nhất, yếu tố nhân khẩu học, khi độ tuổi trung bình ở nhiều quốc gia đang phát triển nằm trong khoảng từ 18 đến 25 tuổi. Và thứ hai, như nhiều chuyên gia đã đề cập, các dự báo về việc làm được tính toán dựa trên trình độ phát triển công nghệ hiện đại, khi càng ngày trí tuệ nhân tạo (AI) càng có thể đảm nhiệm thêm nhiều công việc (nhất là lao động phổ thông), với chi phí thấp hơn đáng kể so với chuyện sử dụng lao động truyền thống.
“Vấn đề này sẽ không tự nó biến mất, bởi đây là kết quả của các hệ thống chính sách”, người đứng đầu UNDP nhận định.
Đây cũng chính là lý do để UNDP khởi động hai sáng kiến nhằm thúc đẩy đầu tư và việc làm. Bởi, như ông De Croo nhận xét: “Tạo ra việc làm chính là cách bền vững duy nhất để đẩy lùi nghèo đói”.
Theo đó, Sáng kiến Tăng tốc Đầu tư (Investment Accelerator) được vạch ra nhằm giúp các chính phủ cải thiện chính sách đầu tư và khung pháp lý, xây dựng danh mục các dự án sẵn sàng đầu tư, cũng như chuyển chúng từ giai đoạn chuẩn bị sang giai đoạn thực hiện. Song song, Chương trình Việc làm vì Thịnh vượng (The Jobs for Prosperity Facility) sẽ giúp các quốc gia xác định các lĩnh vực có tiềm năng tạo việc làm mạnh mẽ, điều chỉnh kỹ năng phù hợp với nhu cầu của nhà tuyển dụng, đồng thời góp phần giải quyết các rào cản đối với đầu tư kinh doanh và tuyển dụng.
Cả hai sáng kiến đều được hỗ trợ bởi các quan hệ đối tác mở rộng với Nhóm Ngân hàng Thế giới (World Bank Group), Ngân hàng Đầu tư châu Âu (European Investment Bank), Ngân hàng Tái thiết và Phát triển châu Âu (European Bank for Reconstruction and Development), với một số dự án thí điểm đã được triển khai tại Nepal, Yemen, Haiti, Lebanon và Ghana. Nhìn chung, các sáng kiến này nhằm mục đích củng cố doanh nghiệp, mở rộng năng lực sản xuất và bảo đảm rằng việc đẩy mạnh đầu tư sẽ được chuyển hóa thành tăng trưởng việc làm bền vững.
Đây là hai trong số năm sáng kiến trọng điểm mới của UNDP, nhằm hỗ trợ việc thực hiện Kế hoạch Chiến lược 2026-2029 của tổ chức này.
Bên cạnh đó, UNDP cũng cho rằng: Các dự báo có thể thay đổi thông qua những chính sách lao động tích cực, bởi các lĩnh vực như chăm sóc sức khỏe, nông nghiệp và du lịch vẫn sẽ tạo ra nhiều việc làm, ngay cả khi AI phát triển nhanh chóng. Một dự đoán có vẻ tương đối lạc quan, nhưng không phải là không có cơ sở, khi những yếu tố mang “tính người”, đặc biệt trong yếu tố giao tiếp, vẫn luôn là điều chưa thể dễ dàng mô phỏng và tái tạo bởi công nghệ.
Tuy nhiên, cho dù UNDP đã đề ra các kế hoạch, cho dù các nước phát triển cũng như các định chế tài chính lớn đã sẵn sàng rót vốn đầu tư, thì vẫn còn đó một yếu tố mang tính quyết định: Mỗi quốc gia, nhất là các quốc gia đang phát triển và ở mấp mé sự dư thừa nguồn cung lao động, phải thật sự quyết tâm hành động, nhằm hướng đến phát triển bền vững đúng nghĩa, vì chính những thế hệ tương lai của mình.
Những gì đã từng diễn ra xuyên suốt bốn cuộc cách mạng công nghiệp trong lịch sử nhân loại cho thấy: Mỗi bước nhảy vọt đều luôn có nguy cơ tạo nên những hố ngăn cách. Song, càng văn minh, thế giới càng không thể chấp nhận để mặc bất ổn biến quá nhiều người trở thành nạn nhân của phát triển, và bị bỏ lại phía sau.
Võ Hoàng