Phát biểu được đưa ra sau khi Mỹ lần đầu xác nhận nước này đã triển khai vũ khí trong không gian.
Phát biểu trước các quân nhân và đại diện ngành công nghiệp quốc phòng tại Hội nghị Không quân, Không gian và Không gian mạng ngày 16/9, tướng Dan Caine nói rằng quân đội Mỹ cần thích nghi ngay từ bây giờ để “sẵn sàng chiến đấu, chịu đựng và giành chiến thắng… từ đáy biển cho tới không gian cận Mặt trăng”.
Lực lượng Không gian (Space Force) - quân chủng mới nhất của Mỹ được Tổng thống Donald Trump thành lập năm 2019, đang chuẩn bị cho khả năng chiến đấu trong không gian và quanh Mặt trăng, bởi “nhân loại đang tiến sâu hơn vào không gian - nhiệm vụ của Lực lượng Không gian là giúp chuẩn bị để bảo vệ các lợi ích của Mỹ”, Trung tướng Gregory Gagnon, chỉ huy Bộ Tư lệnh lực lượng chiến đấu của Space Force, nói với các phóng viên.
Vài ngày trước, Bộ trưởng Không quân Troy Meink tiết lộ rằng Mỹ đã triển khai “các vũ khí kiểm soát không gian trên quỹ đạo”.
Hàng loạt tuyên bố của các quan chức quân sự Mỹ về vũ khí không gian trong những ngày gần đây gây nhiều chú ý, bởi các thông lệ và nhận thức quốc tế lâu nay là không gian vũ trụ chỉ được sử dụng cho mục đích hòa bình và không bị quân sự hóa.
Mặc dù nhiều quốc gia, trong đó có Mỹ, đã chứng minh khả năng bắn hạ các vệ tinh trên quỹ đạo Trái đất, nhưng những cuộc thử nghiệm đó được thực hiện từ mặt đất và nhằm vào chính các vệ tinh của họ.
Tuy nhiên, theo ông Gagnon, “cộng đồng tình báo đã nói rõ rằng các đối thủ tiềm tàng đang tìm cách mở rộng chiến tranh vào không gian”, và quân đội Mỹ cần hành động trước tình hình hiện nay.
“Đối thủ tiềm tàng của chúng ta, chẳng hạn như Trung Quốc, đang tích cực theo đuổi các hoạt động trong hệ thống này, ở nhiều khu vực của không gian”, ông Gagnon nói.
Trung Quốc đã thành lập lực lượng quân sự chuyên trách về không gian từ năm 2024, giao nhiệm vụ cho lực lượng này tăng cường năng lực xử lý các cuộc khủng hoảng trong không gian.
Khi được hỏi về tuyên bố của Mỹ liên quan đến việc triển khai vũ khí trong không gian, ngày 15/9, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Quách Gia Côn phát biểu với báo chí: “Trung Quốc luôn ủng hộ việc sử dụng không gian vũ trụ một cách hòa bình, duy trì an ninh trong không gian và phản đối việc vũ khí hóa, quân sự hóa cũng như chạy đua vũ trang trong không gian vũ trụ”.
Ông Quách cũng kêu gọi Mỹ “ngừng mở rộng các hoạt động chuẩn bị quân sự trong không gian vũ trụ”.
Dấu hỏi pháp lý
Chưa rõ việc triển khai vũ khí trong không gian hoặc những kế hoạch nhằm sử dụng vũ khí quanh Mặt trăng có vi phạm các hiệp ước quốc tế ngăn cấm quân sự hóa không gian hay không.
Hiệp ước Không gian vũ trụ năm 1967 mà cả Mỹ và Trung Quốc đều đã ký quy định các thiên thể như Mặt trăng phải được sử dụng “hoàn toàn vì mục đích hòa bình”, cấm đưa vũ khí hạt nhân vào không gian và quy định các quốc gia “chịu trách nhiệm với những thiệt hại do các vật thể không gian của mình gây ra”.
Hai năm trước, Liên Hợp Quốc đã có một nỗ lực mới nhằm tăng cường biện pháp chống quân sự hóa không gian, sau khi Mỹ cáo buộc Nga đang phát triển loại vũ khí không gian.
Nga đã phủ quyết nghị quyết chung của Mỹ và Nhật Bản, trong đó kêu gọi tất cả các quốc gia không phát triển hoặc triển khai vũ khí hạt nhân hay các loại vũ khí hủy diệt hàng loạt khác trong không gian.
Nghị quyết do Nga đề xuất, nhằm cấm tất cả vũ khí trong không gian “mãi mãi”, cuối cùng cũng không được thông qua.
Khi được hỏi về Hiệp ước năm 1967 và các nghĩa vụ quốc tế tương tự, ông Gagnon nói Lực lượng Không gian Mỹ “sẽ tiếp tục thực hiện các hoạt động không gian an toàn và có trách nhiệm trên mọi phạm vi của không gian”.
Tuy nhiên, ông không cho biết chính sách của Space Force hay của toàn bộ quân đội Mỹ về việc sử dụng những loại vũ khí như đạn hoặc vật thể phóng trong không gian.
Ông Gagnon cũng cho biết, Mỹ đặt mục tiêu tăng gấp đôi quy mô của Lực lượng Không gian trong 5 năm tới, lên khoảng 25.000 quân nhân; khoảng 2/3 số nhân sự tăng thêm sẽ tập trung vào Bộ Tư lệnh lực lượng chiến đấu.