' %2F%3E%3C%2Fsvg%3E)
Binh sĩ thuộc Lữ đoàn cơ giới độc lập số 100 của Ukraine bắn pháo về phía quân đội Nga (Ảnh: Reuters).
Chiến thắng của đảng Dân chủ trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ Mỹ vừa qua đang thắp lên hy vọng về một làn sóng viện trợ mới cho Ukraine, quốc gia đang đối mặt với cuộc xung đột kéo dài. Mặc dù cách xa hàng nghìn km, Kiev được xem là một trong những bên hưởng lợi tiềm năng nhất từ sự thay đổi cán cân quyền lực tại Washington.
Cán cân quyền lực thay đổi
Theo Reuters, các trợ lý của đảng Dân chủ tại Thượng viện và Hạ viện Mỹ khẳng định, việc tăng cường viện trợ cho Ukraine sẽ là ưu tiên hàng đầu khi Quốc hội mới, với đa số ghế thuộc về đảng Dân chủ, chính thức đi vào hoạt động vào tháng 1/2027. Tuy nhiên, khả năng hiện thực hóa mục tiêu này vẫn còn bỏ ngỏ trước sự phản đối mạnh mẽ từ Tổng thống Donald Trump, người vẫn nắm quyền phủ quyết.
Kể từ khi ông Trump bắt đầu nhiệm kỳ tổng thống thứ hai vào tháng 1/2025 và đảng Cộng hòa kiểm soát cả hai viện Quốc hội, cơ quan lập pháp Mỹ chưa thông qua bất kỳ đạo luật viện trợ đáng kể nào cho Ukraine. Chính quyền của ông Trump thậm chí còn làm chậm, hoặc đôi khi ngăn chặn, các khoản viện trợ đã được thông qua trước khi ông nhậm chức.
Đảng Dân chủ tuyên bố sẽ thay đổi tình hình này. Thượng nghị sĩ Dick Durbin, đại diện bang Illinois và là một trong những người sáng lập nhóm nghị sĩ ủng hộ Ukraine tại Thượng viện, nhấn mạnh: "Điều đó càng sớm thay đổi càng tốt".
Khi được hỏi về kế hoạch của Tổng thống Trump đối với việc tiếp tục viện trợ Ukraine, một quan chức Nhà Trắng cho biết trong tuyên bố gửi qua email rằng quan chức này muốn cuộc chiến nhanh chóng kết thúc
"Tổng thống và đội ngũ của ông vẫn cam kết tiếp tục đóng vai trò mang tính xây dựng trong việc chấm dứt cuộc xung đột giữa Nga và Ukraine, đồng thời ông vẫn lạc quan rằng cuối cùng chúng ta sẽ đạt được một thỏa thuận hòa bình", quan chức này nói thêm.
Đảng Dân chủ trong vai trò đối lập được cho là sẽ sử dụng thế đa số tại Quốc hội để tạo sức ép. Hạ viện và Thượng viện có thể đưa các điều khoản viện trợ cho Kiev hoặc áp đặt những biện pháp trừng phạt cứng rắn hơn đối với Nga vào các dự luật lớn hơn, chẳng hạn Đạo luật Ủy quyền Quốc phòng quốc gia, văn bản xác định chính sách của Lầu Năm Góc trong năm, hoặc các dự luật ngân sách được xem là những văn bản bắt buộc phải thông qua.
Các nghị sĩ cũng có thể ngăn chặn những đề cử nhân sự của Tổng thống Trump, tổ chức những phiên điều trần và sử dụng quyền kiểm soát chi tiêu được Hiến pháp quy định để gây khó khăn cho các quan chức chính quyền.
Hôm 4/11, Tổng thống Volodymyr Zelensky cho biết ông hy vọng chiến thắng của đảng Dân chủ sẽ giúp Ukraine nhận được thêm hỗ trợ trong cuộc đối đầu với Nga. "Tôi cũng biết ơn các nghị sĩ Cộng hòa, nhưng đảng Dân chủ thể hiện rất rõ ràng quan điểm ủng hộ Ukraine và cung cấp viện trợ cho Ukraine", ông Zelensky nói với đài truyền hình ZDF của Đức.
Tổng thống Trump vẫn có quyền phủ quyết
Tổng thống Trump từng tuyên bố sẽ trở thành "Quý ông Phủ quyết" nếu đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát Quốc hội và thông qua những dự luật mà ông không ủng hộ. "Tôi có quyền lực tối thượng. Nó được gọi là quyền phủ quyết", Tổng thống Trump phát biểu với truyền thông ngay trước khi cuộc bầu cử giữa kỳ khép lại.
Chủ nhân Nhà Trắng tin rằng nửa cuối nhiệm kỳ của ông sẽ không bị ảnh hưởng nhiều khi đảng Dân chủ nắm Quốc hội. Ông cũng tin rằng quyền phủ quyết của mình cuối cùng có thể buộc đảng Dân chủ phải đưa ra các thỏa thuận lưỡng đảng với ông.
"Lịch sử cho thấy, tổng thống phủ quyết trong một vài tháng và sau đó họ sẽ đến và nói chúng ta cần phải đưa ra một thỏa thuận thôi", ông Trump cho biết.
Các cuộc đàm phán 3 bên do Mỹ dẫn dắt giữa Ukraine và Nga dự kiến nối lại vào tuần tới, sau khoảng thời gian gián đoạn kéo dài nhiều tháng.
Chuyên gia Charles Lichfield tại Trung tâm Địa kinh tế thuộc Hội đồng Đại Tây Dương, cho rằng, nếu việc đảng Dân chủ trở lại nắm quyền tại Quốc hội dẫn đến gia tăng viện trợ cho Ukraine, điều này có thể tạo sức ép lên Nga.
Kiev có thể chưa sớm chứng kiến sự thay đổi trong chính sách của Washington. Trong thời gian chờ đợi, ít nhất là đến tháng 1/2027, tình hình tại Ukraine ngày càng nghiêm trọng do hạ tầng năng lượng bị hư hại trong khi một mùa đông khắc nghiệt đang đến gần. "Ukraine sẽ vượt qua mùa đông nhưng tình hình thực sự rất tệ", ông Lichfield nhận định.