Ukraine nhắm vào ‘Google của Nga’, biến internet thành mặt trận mới

Nguồn ảnh: VietnamNet

Các cuộc tấn công của Ukraine nhằm vào trung tâm dữ liệu Yandex, được ví như “Google của Nga” cho thấy cơ sở hạ tầng internet đang trở thành mặt trận mới của cuộc xung đột.

Yandexx , zuma press — Yandex cung cấp cả dịch vụ gọi xe và giao đồ ăn ở Nga. Ảnh: Zuma Press

Yandex là một công ty công nghệ của Nga chuyên cung cấp các dịch vụ liên quan tới internet và sản phẩm kỹ thuật số, bao gồm điện toán đám mây, công cụ tìm kiếm, bản đồ, trí tuệ nhân tạo (AI), dịch vụ gọi xe và giao đồ ăn. Đó là một hệ sinh thái tương tự như sự kết hợp giữa Google, Uber và Amazon.

Theo đài CNN, kể từ ngày 8/10, các đòn tập kích của Ukraine vào Nga đã làm hư hại 3 trong số 5 trung tâm dữ liệu lớn phục vụ hoạt động của Yandex, gây gián đoạn sinh hoạt hằng ngày của hàng triệu người dùng.

Tại Nga và các quốc gia láng giềng như Kazakhstan và Belarus, tình trạng gián đoạn đã ảnh hưởng đến nhiều dịch vụ, từ thanh toán trực tuyến, hoạt động kinh doanh đến tìm kiếm thông tin, định vị, gọi xe và giao đồ ăn.

Một tài xế taxi 33 tuổi tại Moscow chia sẻ với CNN rằng anh cùng các đồng nghiệp đã gặp sự cố với ứng dụng Yandex Pro, công cụ họ dùng để nhận và quản lý các cuốc xe, sau vụ tấn công thứ 3 nhắm vào trung tâm dữ liệu của Yandex tại vùng Vladimir vào ngày 11/10.

“Ban đầu, ứng dụng bắt đầu hoạt động chập chờn, suốt nhiều giờ liền không có cuốc xe nào được gửi đến và nếu có thì thông tin thường bị lỗi. Chẳng hạn, Yandex có thể điều tới 4 chiếc xe và tài xế khác nhau cho cùng một cuốc khách. Ngay cả khi đã đến điểm đón và gọi cho hành khách, các tài xế mới phát hiện ra rằng vị khách đó đã rời đi trên một chiếc taxi khác rồi”, tài xế kể lại.

Các cuộc tấn công của Ukraine vào "Google Nga" đã phơi bày những điểm yếu trong nền kinh tế kỹ thuật số nội địa của xứ sở bạch dương. Moscow đã thúc đẩy phát triển lĩnh vực này nhằm giảm sự phụ thuộc vào công nghệ của phương Tây trong bối cảnh các lệnh trừng phạt ngày càng khắc nghiệt và nhiều doanh nghiệp rút khỏi thị trường Nga sau khi Moscow phát động chiến dịch quân sự toàn diện tại Ukraine. Tuy nhiên, các trung tâm dữ liệu đã trở thành "gót chân Achilles" của Nga.

Kiev mô tả các cuộc tấn công này là hành động đáp trả những đòn tập kích của Nga nhằm vào các trung tâm dữ liệu Ukraine hồi tháng 9. Khi đó, Bộ Quốc phòng Nga gọi các cuộc tấn công đó là một đợt “thải độc kỹ thuật số”. Diễn biến cho thấy cơ sở hạ tầng kỹ thuật số đã trở thành một mặt trận mới, có vai trò ngày càng quan trọng trong cuộc xung đột.

Chiến sự Nga - Ukraine đang ghi nhận bước chuyển dịch đáng chú ý khi các đòn tập kích bắt đầu nhắm trực diện vào hạ tầng công nghệ thiết yếu. Kể từ ngày 8/10, lực lượng Ukraine đã liên tiếp tấn công làm hư hại 3 trong số 5 trung tâm dữ liệu lớn của Yandex, tập đoàn công nghệ hàng đầu được ví như sự kết hợp giữa Google, Uber và Amazon tại Nga. Vụ việc gây xáo trộn sâu rộng đến đời sống dân sinh cùng hoạt động kinh doanh trực tuyến không chỉ ở Nga mà còn lan sang Kazakhstan và Belarus. Sự tê liệt của hệ sinh thái Yandex khiến hàng loạt tiện ích số như tìm kiếm, định vị, thanh toán điện tử, gọi xe và giao đồ ăn đồng loạt chập chờn hoặc gián đoạn. Đơn cử sau đợt tấn công ngày 11/10 tại vùng Vladimir, ứng dụng Yandex Pro quản lý tài xế đã liên tục mất kết nối và điều phối sai lệch chuyến đi trong nhiều giờ. Thực tế này phơi bày điểm yếu chí mạng trong nỗ lực tự chủ công nghệ mà Moscow dày công xây dựng nhằm đối phó với các lệnh trừng phạt từ phương Tây. Phía Kiev khẳng định chiến dịch nhắm vào trung tâm dữ liệu Yandex là động thái đáp trả các đợt không kích tương tự của Moscow nhằm vào cơ sở hạ tầng số Ukraine hồi tháng 9. Việc các bên coi trung tâm dữ liệu như những mục tiêu quân sự trọng yếu phản ánh không gian mạng đang trở thành mặt trận thực chiến khốc liệt. Khi mức độ phụ thuộc vào dịch vụ số ngày càng cao, hạ tầng internet dần trở thành gót chân Achilles có thể làm suy yếu đối phương từ sâu trong hậu phương.