Các tỉnh, thành trong cả nước vừa thực hiện xong việc sáp nhập khối, xóm, thôn, bản. Đây không chỉ là câu chuyện giảm số lượng đơn vị hành chính ở cơ sở mà còn là cơ hội lựa chọn được những người đủ năng lực để dẫn dắt cộng đồng sau khi quy mô địa bàn được mở rộng.
Tại Nghệ An, sau sáp nhập giảm từ 3.797 xuống còn 2.026 khối, thôn, bản, tạo điều kiện tinh gọn và nâng hiệu quả quản lý cơ sở. Tỉnh này cũng vừa ban hành quy chế hoạt động mới của khối, thôn, bản theo hướng nâng cao tiêu chuẩn người đứng đầu để lựa chọn những người có uy tín, năng lực và tâm huyết làm "thủ lĩnh cộng đồng".
Sau sáp nhập, quy mô thôn, bản lớn hơn, công việc phức tạp hơn và nhu cầu kết nối giữa người dân với chính quyền cũng lớn hơn. Vì vậy, vấn đề quan trọng là cần chọn được người xứng đáng để đứng ra gánh vác công việc chung.
Trong thực tế, vai trò của trưởng khối, trưởng thôn rất quan trọng. Họ không đơn thuần là người triệu tập các cuộc họp hay truyền đạt thông báo của chính quyền mà phải là người hiểu dân, gần dân, biết lắng nghe và có khả năng quy tụ cộng đồng. Từ hòa giải những mâu thuẫn trong đời sống đến vận động người dân thực hiện chủ trương, giữ gìn an ninh trật tự, triển khai các công trình cộng đồng…, rất nhiều việc ở cơ sở cần một người có uy tín đứng ra tổ chức và thuyết phục.
Nói cách khác, một trưởng thôn tốt phải thực sự là một "thủ lĩnh cộng đồng". Người được lựa chọn không chỉ cần có đạo đức, uy tín mà còn phải có năng lực tổ chức, vận động, hòa giải, xử lý tình huống, ứng dụng công nghệ thông tin, lập kế hoạch, tổng hợp và báo cáo. Điều này cũng mở rộng hơn cánh cửa để người dân lựa chọn những người thực sự có năng lực, thay vì xem trưởng thôn như một vị trí làm việc làng mang tính phong trào.
Điều đáng mừng là chế độ đãi ngộ dành cho trưởng khối, trưởng thôn đã được nâng lên đáng kể. Tại Nghệ An, mức phụ cấp cho trưởng thôn sau sáp nhập là 6,5 - 7,8 triệu đồng mỗi tháng, cùng các chế độ khác theo quy định. Điều này tạo thêm sự an tâm để những người được cộng đồng tín nhiệm có thể toàn tâm gánh vác việc chung, không còn cảnh "ăn cơm nhà vác tù và hàng tổng" như lâu nay.
Một thôn lớn hơn cần một người đứng đầu có năng lực lớn hơn. Một cộng đồng rộng hơn cần một người có khả năng quy tụ tốt hơn. Đây là yếu tố cần để việc sáp nhập thực sự tạo ra một cơ sở gần dân và giải quyết công việc của dân hiệu quả hơn.