Vào chuỗi “đại bàng" Nhật Bản, Hàn Quốc: Không phải cứ mua máy là xong

Tại các “thủ phủ” công nghiệp như Bắc Ninh, nơi quy tụ những tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới như Samsung hay các tập đoàn FDI Nhật Bản, cánh cửa bước vào chuỗi cung ứng toàn cầu chưa bao giờ dễ dàng mở ra. Đằng sau những hợp đồng cung ứng nghìn tỷ là một bộ lọc sàng lọc khắt khe đến từng chi tiết như tỷ lệ lỗi tiệm cận mức 0, dữ liệu sản xuất minh bạch từng giây, cam kết giảm phát thải xanh và năng lực giải quyết sự cố tức thì.

Nhiều doanh nghiệp nội địa ôm giấc mộng vào chuỗi nhưng sớm dừng bước vì không chịu nổi áp lực kiểm tra. Câu chuyện của những đơn vị trụ vững và thăng hạng trong chuỗi cho thấy bài toán không đơn giản là có bao nhiêu tiền mua máy, mà là đang có gì, muốn đạt tới đâu và đang nghẽn ở mắt xích nào.

26 năm tôi luyện qua “hàng nghìn cuộc audit”

Là doanh nghiệp điện tử đã có 26 năm phát triển, Công ty cổ phần Công nghệ Thế hệ mới Hanel PT hiện tham gia sâu vào chuỗi cung ứng của các doanh nghiệp FDI Nhật Bản và xuất khẩu, sản xuất linh kiện, cụm linh kiện điện tử, PCBA cho các lĩnh vực từ ô tô, điện tử công nghiệp đến thiết bị y tế.

Đăng ký tham dự Diễn đàn Go Global 2026  tại đây 

Để có được chỗ đứng này, doanh nghiệp đã mạnh dạn rót vốn lớn đầu tư dây chuyền dán bề mặt (SMT) tự động hóa cao, đồng thời thiết lập các bộ phận chuyên sâu như kỹ thuật sản xuất (ME), kỹ thuật kiểm thử (Test Engineering), giới thiệu sản phẩm mới (NPI) và R&D. Năng lực làm chủ dữ liệu và truy xuất nguồn gốc giúp nhà máy đáp ứng các đơn hàng đòi hỏi kỹ thuật cao.

Ông Trần Đức Tùng, Phó tổng Giám đốc Hanel PT, chia sẻ: “Trong 26 năm, chúng tôi đã trải qua hàng nghìn cuộc đánh giá, kiểm tra của khách hàng và đối tác. Mỗi lần audit là một lần doanh nghiệp nhìn lại mình đang ở đâu, còn thiếu gì và phải cải tiến điều gì. Năng lực hôm nay là kết quả của quá trình tích lũy liên tục chứ không phải hình thành trong một thời điểm”.

Theo ông Tùng, điều kiện cần là công nghệ, kỹ thuật và tiến độ giao hàng, nhưng điều kiện đủ để giữ chân khách hàng lớn nằm ở văn hóa doanh nghiệp và tính minh bạch. Khi phát sinh sự cố, thái độ trung thực nhìn vào nguyên nhân và cùng đối tác giải quyết mới là chìa khóa giữ niềm tin.

Đặc biệt, tiêu chuẩn cuộc chơi hiện nay đã đổi khác khi các tập đoàn siết mạnh tiêu chí xanh. Sản xuất xanh, giảm phát thải, sử dụng năng lượng hiệu quả và đáp ứng chuẩn mực ESG không còn là hoạt động xây dựng hình ảnh, mà đã trở thành điều kiện sống còn để duy trì hợp đồng.

Rào cản vốn R&D và bài toán tự lực

Dù đã có chân trong chuỗi cung ứng, khoảng cách giữa vị thế hiện tại và những nấc thang cao hơn vẫn là một thách thức lớn. Nút thắt lớn nhất của doanh nghiệp nội địa hiện nay là bài toán nguồn lực cho nghiên cứu và phát triển (R&D).

Trong chuỗi cung ứng công nghệ cao, các quy chuẩn thay đổi với tốc độ chóng mặt: một năng lực kỹ thuật hôm nay là lợi thế cạnh tranh thì ngày mai đã trở thành điều kiện mặc định. Để làm chủ những sản phẩm phức tạp hơn, doanh nghiệp buộc phải đầu tư vốn rất lớn trước hàng năm trời cho con người, trang thiết bị nghiên cứu và phòng thử nghiệm, trong khi hiệu quả tài chính không thể đến ngay lập tức.

“Hanel PT hiện vẫn đang từng bước tích lũy bằng chính nguồn lực nội tại của mình. Chúng tôi vừa phải nuôi sống bộ máy sản xuất kinh doanh hiện tại, vừa phải chắt chiu nguồn lực đầu tư cho công nghệ mới. Vì tự lực cánh sinh nên doanh nghiệp không thể đi quá nhanh, mà buộc phải thận trọng đi từng bước, đảm bảo mỗi bước phải tạo ra một năng lực thực tế”, ông Tùng chia sẻ.

Bên cạnh áp lực tài chính, doanh nghiệp Việt còn gặp rào cản lớn về cơ hội thử nghiệm thực tế. Nhiều tập đoàn quốc tế chỉ mở cửa khi nhà cung cấp đã có sẵn năng lực hoàn chỉnh. Nếu thiếu những đơn hàng thử nghiệm, thiếu cơ hội được đồng hành phát triển sản phẩm mới ngay từ giai đoạn R&D của khách hàng, doanh nghiệp nội địa sẽ mất rất nhiều năm để tự tích lũy kinh nghiệm.

Về phía vĩ mô, ông Tùng cũng cho biết rằng Nhà nước hiện có nhiều chính sách hỗ trợ công nghệ và R&D, nhưng nút thắt là làm sao để chính sách thực sự “chạm” đến nền xưởng sản xuất, giảm bớt thủ tục hành chính để nguồn lực hỗ trợ đi thẳng vào bài toán đổi mới công nghệ của doanh nghiệp.

Vượt bẫy gia công, đón đầu xu thế

Không bằng lòng với việc chỉ nhận đơn hàng gia công đơn thuần, tham vọng của các doanh nghiệp hỗ trợ là nâng cao hàm lượng tri thức và giá trị thặng dư trên mỗi sản phẩm, tạo ra những việc làm chất lượng cao cho kỹ sư Việt Nam.

Tâm thế của Hanel PT là liên tục tự nâng “level” (trình độ), từ chỗ chỉ đáp ứng tốt yêu cầu hiện tại tiến tới việc đón đầu những gì khách hàng toàn cầu sẽ cần trong tương lai. Doanh nghiệp đang mở rộng nghiên cứu sâu vào các mảng công nghệ phức tạp như vi mạch, bo mạch điện tử cho công nghiệp ô tô, thiết bị y tế chính xác và hàng không - vũ trụ.

“Nếu chỉ dựa vào lợi thế chi phí hay gia công sẵn có, lợi thế đó sẽ nhanh chóng mất đi. Doanh nghiệp Việt Nam phải làm những việc trước đây chưa từng làm, giải quyết bài toán phức tạp để tạo ra giá trị mới”, ông Tùng khẳng định.

Dưới góc nhìn bao quát của cơ quan kết nối, bà Trần Thị Thu Trang, Chủ tịch Hiệp hội Sản xuất Công nghiệp Thành phố Bắc Ninh (BACLINK), cho rằng Bắc Ninh có hệ sinh thái công nghiệp hiếm có khi hội tụ cả tập đoàn FDI khổng lồ, logistics đồng bộ và làn sóng bán dẫn, công nghệ cao đang đổ bộ.

Bà Trang nhấn mạnh: “Bắc Ninh cần chuyển mình, không chỉ là nơi FDI đặt nhà máy mà phải là cái nôi sản sinh ra các nhà cung ứng Việt Nam đạt chuẩn toàn cầu. Mô hình lý tưởng phải là: FDI đến đâu, supplier Việt Nam trưởng thành đến đó. Công nghệ đến đâu, năng lực doanh nghiệp Việt được nâng lên đến đó”.

Chủ tịch BACLINK cũng đưa ra lời khuyên cho các doanh nghiệp muốn bước chân vào chuỗi cung ứng rằng họ không nên bắt đầu từ việc vội vã mua máy móc, mà bắt đầu từ tư duy quản trị chuẩn hóa.

Doanh nghiệp cần lấy chính thước đo khắt khe của các “đại bàng” làm đích ngắm, thực hiện phân tích khoảng cách (gap analysis) chi tiết về hệ thống quản lý, năng lực cải tiến, dữ liệu và ESG. Biết chính xác mình thiếu gì thì mọi đồng vốn đổ vào máy móc, công nghệ hay nhân lực mới đem lại kết quả thực chất.

Khi các tập đoàn mở cơ chế thử nghiệm cho nhà cung cấp nội địa, các hiệp hội làm tốt vai trò kết nối nguồn lực và chính sách hỗ trợ phát huy hiệu lực thực tế, doanh nghiệp Việt sẽ có bệ phóng vững chắc để không chỉ “đứng ké” trong chuỗi, mà tự tin định vị giá trị của mình trên bản đồ sản xuất toàn cầu.

Nhằm trực tiếp tháo gỡ bài toán kết nối chuỗi và trợ lực cho doanh nghiệp vươn tầm, Diễn đàn Go Global Bắc Ninh 2026 với chủ đề "Nâng cao năng lực - Kết nối chuỗi - Phát triển thị trường" sẽ chính thức diễn ra vào sáng 10/10/2026. Đây là điểm hẹn quy tụ các nhà hoạch định chính sách, tập đoàn FDI, chuyên gia bán dẫn và các nhà cung cấp tiêu biểu để cùng tìm lời giải cho bài toán vào chuỗi toàn cầu.

Diễn đàn ESG Việt Nam là sự kiện thường niên do báo Dân trí khởi xướng và tổ chức từ năm 2024. Điểm nhấn của Diễn đàn là chuỗi hoạt động hội thảo, tọa đàm, company tour và lễ vinh danh Vietnam ESG Awards tôn vinh các đơn vị thực thi tốt ESG. 

Diễn đàn ESG Việt Nam 2026 diễn ra vào tháng 12/2026 có chủ đề “Nắm bắt cơ hội - Dẫn dắt tăng trưởng”. Chủ đề của Diễn đàn được lựa chọn trong bối cảnh các tiêu chuẩn về môi trường, xã hội và quản trị (ESG) ngày càng trở thành yếu tố then chốt quyết định năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

Diễn đàn năm nay không chỉ tập trung vào tính cấp thiết của việc hành động sớm mà còn đặt trọng tâm vào vai trò tiên phong của doanh nghiệp và tổ chức trong việc chuyển hóa thách thức thành động lực dẫn dắt tăng trưởng bền vững.