Tháp tổ Liễu Quán có tọa vị Thành hoàng
Tháp tổ Liễu Quán nằm ở ấp Ngũ Tây xưa, nay thuộc P.An Cựu, TP.Huế, là một quần thể cảnh quan thâm nghiêm thanh tịnh. Tháp tổ được xây dựng vào tháng 4 năm Cảnh Hưng thứ 9 (1748), sau đó được tái thiết vào năm Gia Long thứ 14 (1815) và được trùng tu, xây dựng thêm la thành cùng các hạng mục khác qua các thời kỳ về sau.
Lễ tảo tháp tổ sư Liễu Quán
ẢNH: QUẢNG ĐIỀN
Ngôi tháp tựa lưng vào núi, được bao bọc bởi tường thành cổ kính, phía trước là cổng tam quan với trụ biểu, câu đối. Bên trong khuôn viên của cụm công trình bảo tháp, cạnh minh đường là một hồ bán nguyệt trồng sen, súng. Đường đi lên bảo tháp có nhiều bậc tam cấp rêu phong. Ngay chân tháp cổ là tấm bia đá, dòng lạc khoản ghi "Sắc tứ Chánh Giác Viên Ngộ Liễu công lão hòa thượng chi tháp" (nghĩa là: Tháp của lão hòa thượng Liễu công, thụy hiệu là Chánh Giác Viên Ngộ).
Toàn cảnh khu tháp tổ Liễu Quán nhìn từ trên cao
ẢNH: LÊ HOÀI NHÂN
Điểm đặc biệt của ngôi tháp tổ là ngay bên trong bảo thành (vòng thành cuối bao quanh tháp) có 2 nhà bia áp tường bên phải và bên trái đối xứng nhau. Trong đó, nhà bia bên trái là nơi đặt văn bia Vô lượng, ghi chép hành trạng và tiểu sử của tổ Liễu Quán; bên phải là nhà bia ghi "Khai hoàng, Hậu thổ, Nguyên quân từ tọa chi vị" (bài vị thờ các vị Thành hoàng, thổ địa và và các vị khai canh, khai khẩn). Chi tiết này nhắc nhớ đến giai thoại thiền sư Liễu Quán vào tịnh tu trong miếu Thành hoàng, và đêm đó dân làng được vị Thần hoàng báo mộng rằng miếu đã nhường cho một vị bồ tát đắc đạo tu hành.
Cách tôn trí bảo tháp cùng các hạng mục quan trọng này đã khiến quần thể công trình mang một nét riêng vừa cổ kính vừa bao hàm giá trị tâm linh, văn hóa và lịch sử.
Cần nâng tầm lễ tảo tháp thành lễ hội hành hương
Hằng năm, vào dịp kỷ niệm ngày húy nhật của tổ thiền Liễu Quán (từ ngày 18 - 20.11 âm lịch, trước ngày húy nhật 22.11), đông đảo tăng ni phật tử xứ Huế quy tụ về nơi tổ sư Liễu Quán an nghỉ để quét dọn, phát quang, dâng hương, tưởng niệm. Nghi lễ truyền thống này có tên là "Lễ tảo tháp", được chư tôn đức giáo phẩm và cộng đồng phật tử xứ Huế duy trì đều đặn hằng năm.
Nhà bia với văn bia tọa vị Thành hoàng bổn thổ nguyên quân tại tháp tổ Liễu Quán
ẢNH: LÊ HOÀI NHÂN
Lễ tảo tháp tổ Liễu Quán được khởi xướng và tổ chức đầu tiên vào ngày 16 tháng giêng năm Kỷ Hợi (1899) theo lời kêu gọi của hòa thượng Tâm Truyền.
Hòa thượng Tâm Truyền (1832 - 1911), pháp danh Thanh Minh, thuộc đời thứ 7 của dòng thiền Liễu Quán (và là đời 41 dòng thiền Lâm Tế). Hòa thượng là vị chân sư uyên thâm đạo pháp, từng trụ trì tổ đình Báo Quốc (TP.Huế). Lời kêu gọi của hòa thượng đã được đại chúng đồng thanh vui lòng hưởng ứng. Từ đó trở đi, lễ tảo tháp đã thành nghi lễ truyền thống của Phật giáo xứ Huế.
Thâm nghiêm tháp tổ Liễu Quán
ẢNH: LÊ HOÀI NHÂN
Trong cuộc trò chuyện mới đây về lịch sử thiền phái Liễu Quán, thượng tọa Thích Không Nhiên (Phó viện trưởng Học viện Phật giáo VN tại Huế) cho rằng nghi lễ tảo tháp tổ sư Liễu Quán đã trở thành nghi lễ truyền thống đặc thù của Phật giáo tại cố đô. Với chủ trương đưa du lịch xứ Huế phát triển hơn nữa để đóng góp vào sự phát triển của thành phố mà các cấp chính quyền đang quan tâm, thượng tọa Thích Không Nhiên cho rằng chính quyền và Ban trị sự Giáo hội Phật giáo VN TP.Huế cần phối hợp nghiên cứu để nâng tầm nghi lễ tảo tháp Liễu Quán hằng năm thành lễ hội hành hương về chốn tổ. Nếu được nâng tầm, lễ hội này sẽ quy tụ hàng triệu tăng, ni, phật tử thuộc hệ phái thiền Liễu Quán trong và ngoài nước.
"Đây là một lễ hội vô cùng tiềm năng, có cả căn cứ lịch sử và thực tiễn, để phát triển cho Huế có thêm sản phẩm du lịch", thượng tọa Thích Không Nhiên khẳng định.
Ngày 22.10, ông Lê Minh Nhân, Giám đốc Sở VH-TT-DL TP.Huế, thăm và làm việc với thượng tọa Thích Không Nhiên về việc nghiên cứu phát huy những giá trị văn hóa Phật giáo Huế, trong đó có giá trị văn hóa, lịch sử của dòng thiền Việt - Liễu Quán. Tại buổi làm việc, thượng tọa Thích Không Nhiên đề nghị ngành văn hóa phối hợp với Ban trị sự Giáo hội Phật giáo VN TP.Huế lập hồ sơ đề nghị công nhận di tích lịch sử văn hóa cho hệ thống di tích thiền phái Liễu Quán và khu bảo tháp của Tổ sư Liễu Quán tại Huế để làm cơ sở quản lý, khoanh vùng bảo vệ và bảo tồn phát huy giá trị.
Ông Lê Minh Nhân ghi nhận đề xuất và cũng đề nghị Ban trị sự Giáo hội Phật giáo VN tại TP.Huế phối hợp ngành VH-TT-DL TP nghiên cứu phát triển các loại hình du lịch tâm linh, ẩm thực chay, thiền…, và nghiên cứu để nâng cấp lễ tảo tháp tổ sư Liễu Quán thành lễ hội hành hương hằng năm phục vụ phật tử và du khách.