Vệ tinh Starlink rơi trở lại khí quyển Trái đất với nhiều hiểm họa

Nguồn ảnh: Thanh Niên

Hàng trăm vệ tinh Starlink bốc cháy trong khí quyển mỗi năm cùng nguy cơ mảnh vỡ rơi xuống đất liền.

Kể từ khi bắt đầu phóng vào năm 2019, SpaceX đã đưa hơn 10.000 vệ tinh internet Starlink lên quỹ đạo tầm thấp của Trái Đất để phục vụ hơn 1 triệu khách hàng toàn cầu. Tuy nhiên, sau vòng đời hoạt động thiết kế khoảng 5 năm, toàn bộ các thiết bị này đều sẽ rơi trở lại Trái Đất theo kế hoạch chủ động đưa ra khỏi quỹ đạo của nhà vận hành hoặc do các sự cố kỹ thuật.

Vệ tinh Starlink rơi trở lại mang theo nhiều hiểm họa

Theo số liệu từ Orbital Radar và Spaceweather, năm 2026 ghi nhận từ 435 đến 445 đợt vệ tinh Starlink tái thâm nhập khí quyển tính đến cuối tháng 10, tương đương trung bình một đến hai chiếc mỗi ngày. Phần lớn các mẫu vệ tinh phổ biến như V2 Mini sẽ vỡ vụn và bốc cháy hoàn toàn do nhiệt lượng cực lớn ở vận tốc cao, song một số mảnh kim loại vẫn có khả năng sống sót và chạm tới bề mặt Trái Đất.

Trên thực tế, một mảnh nhôm nặng 2,5 kg từ nắp che ăng-ten vệ tinh Starlink từng rơi trúng cánh đồng tại Saskatchewan (Canada) vào năm 2024 sau sự cố phóng của tên lửa Falcon 9 khiến vệ tinh không thể phân rã đúng cách. Vụ việc buộc SpaceX phải nhận thiếu sót, cập nhật lại các mô hình tính toán nhiệt lượng và áp dụng bài học kinh nghiệm vào thiết kế của dòng vệ tinh V2 Mini Optimized.

Mật độ vệ tinh tái thâm nhập khí quyển dự kiến sẽ tiếp tục tăng mạnh khi các dự án như Amazon Leo, Spacesail và Honghu-3 của Trung Quốc bổ sung hàng chục nghìn vệ tinh vào quỹ đạo. Một nghiên cứu năm 2025 ước tính khoảng 20% vệ tinh trong các mạng lưới quy mô lớn cần được thay mới hằng năm, đồng nghĩa với việc sẽ có hàng nghìn lượt vệ tinh rơi trở lại bầu khí quyển mỗi năm.

Bên cạnh nguy cơ đối với người và tài sản trên mặt đất khi số lượng vệ tinh rơi ngày một nhiều, quá trình bốc cháy còn giải phóng các hạt vật chất vào tầng trên khí quyển. Trong đó, chất nhôm oxit có thể tồn tại nhiều năm hoặc nhiều thập kỷ và tiềm ẩn nguy cơ làm suy giảm tầng ozone bảo vệ Trái Đất, dù giới khoa học vẫn cần tiếp tục nghiên cứu sâu hơn để xác định chính xác các hệ quả này.

Kể từ năm 2019, SpaceX đã đưa hơn 10.000 vệ tinh Starlink lên quỹ đạo tầm thấp nhằm cung cấp internet cho hơn 1 triệu khách hàng toàn cầu. Do vòng đời hoạt động chỉ kéo dài khoảng 5 năm, toàn bộ các thiết bị này bắt buộc phải rơi trở lại Trái Đất theo kế hoạch chủ động hoặc do sự cố kỹ thuật. Số liệu từ Orbital Radar và Spaceweather ghi nhận từ 435 đến 445 đợt vệ tinh tái thâm nhập khí quyển tính đến cuối tháng 10 năm 2026, tương đương tần suất từ một đến hai chiếc mỗi ngày. Mặc dù phần lớn các mẫu vệ tinh như V2 Mini sẽ bốc cháy hoàn toàn do nhiệt lượng cực lớn, nguy cơ mảnh kim loại chạm tới bề mặt đất liền vẫn hiện hữu. Năm 2024, một mảnh nhôm nặng 2,5 kg từ nắp che ăng-ten Starlink từng rơi trúng cánh đồng tại Saskatchewan thuộc Canada sau sự cố phóng của tên lửa Falcon 9. Vụ việc buộc SpaceX phải cập nhật mô hình tính toán nhiệt lượng nhằm cải tiến thiết kế cho dòng vệ tinh V2 Mini Optimized. Mật độ vệ tinh tái thâm nhập bầu khí quyển được dự báo sẽ tăng vọt khi các dự án đối thủ như Amazon Leo, Spacesail và Honghu-3 đồng loạt triển khai. Một nghiên cứu vào năm 2025 ước tính khoảng 20% vệ tinh trong các mạng lưới quy mô lớn cần được thay mới hằng năm, dẫn đến hàng nghìn lượt rơi tự do mỗi chu kỳ. Ngoài rủi ro va chạm trực tiếp với người và tài sản, quá trình bốc cháy còn phát tán hạt nhôm oxit vào tầng trên khí quyển, tiềm ẩn nguy cơ làm suy giảm tầng ozone bảo vệ Trái Đất trong nhiều thập kỷ.