Vệt đen lạ trên bản đồ và chuyện người tìm thấy hố sụt sâu 120m ở Việt Nam

Sau khi bão Lowell quét qua Hawaii (Mỹ), khu đất rộng khoảng gần 2ha của ông Kevin Ditamore ngập tràn cây cối gãy đổ. 

Giữa khung cảnh ngổn ngang, người đàn ông U70 nhanh nhẹn thu dọn từng cành cây, di chuyển những khúc gỗ nặng. Đôi tay ông thoăn thoắt không kém các nam thanh niên. 

Với Kevin, làm vườn chính là cách ông rèn luyện sức bền và tập thể lực cho những chuyến thám hiểm hang động mà bản thân theo đuổi từ tuổi thiếu niên. 

Những ngày qua, hình ảnh của ông Kevin xuất hiện nhiều trên các tờ báo ở Việt Nam, sau khi thông tin về hố sụt sâu 120m nằm ở khu vực Chà Nòi - Khe Gát thuộc rừng Phong Nha - Kẻ Bàng (tỉnh Quảng Trị) được công bố.

Ông là người đầu tiên nhìn thấy hố sụt này nhờ quan sát vệt đen trên hình ảnh vệ tinh. Sau nhiều năm chờ đợi, bí ẩn được giải mã, Kevin cảm thấy hạnh phúc. 

Lần tình cờ quan sát hình ảnh vệ tinh

Chia sẻ với phóng viên Dân trí, ông Kevin cho biết, câu chuyện bắt đầu từ tháng 4/2018. Sau chuyến đi lần thứ tư đến Phong Nha - Kẻ Bàng, ông xem hình ảnh vệ tinh của vườn quốc gia này trên Google Earth. 

"Tôi tình cờ phát hiện một vệt đen trên hình ảnh vệ tinh. Phóng to hơn, đó có thể là dấu vết của một hố sụt. Đo bằng công cụ trên máy tính, đường kính hố sụt khoảng 165m, lớn hơn so với 2 hố sụt đã được tìm thấy ở hang Sơn Đoòng", ông nhớ lại. 

Nhiều ngày sau đó, người đàn ông ngồi hàng giờ trước màn hình, quan sát nhiều lần vệt đen và ấp ủ kế hoạch đến Việt Nam càng sớm càng tốt. 

Năm 2020, ông dự định đến Quảng Bình (nay là Quảng Trị) tìm hố sụt nhưng dịch Covid-19 bùng phát khiến chuyến đi bị hủy. Trong lòng nam du khách luôn thấp thỏm, mong chờ ngày được đặt chân vào khu rừng, khám phá điều bí ẩn đằng sau chấm đen trên bản đồ. 

Thời điểm đường hàng không mở cửa sau đại dịch, Kevin quyết định quay lại Việt Nam. Trong chuyến đi tới Phong Nha, ông chia sẻ về địa điểm nghi ngờ là hố sụt với chủ công ty thám hiểm Jungle Boss.

Câu chuyện về hố sụt tiếp tục được trao đổi khi đại diện Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng và công ty Jungle Boss sang Mỹ, tham dự hội nghị thường niên của Hiệp hội Hang động học Quốc gia Mỹ. 

Mùa xuân năm 2025, Jungle Boss tổ chức chuyến thám hiểm quy mô nhỏ, xác định được vị trí hố sụt, tiếp cận miệng hố và sử dụng thiết bị bay không người lái (drone) ghi hình toàn bộ khu vực này.

"Đợt thám hiểm quy mô lớn hơn được tổ chức vào tháng 7/2025. Tôi được mời tham gia hành trình này. Đó là cung đường đáng nhớ trong suốt hàng chục năm khám phá hang động khắp thế giới", ông bày tỏ. 

Hành trình khám phá hố sụt

Đáp chuyến bay từ Hawaii đến Hà Nội, ông cùng 3 người bạn tiếp tục di chuyển đến Quảng Trị, bắt đầu hành trình băng rừng hứa hẹn nhiều thử thách. 

Ngoài nhóm của ông Kevin, còn có hướng dẫn viên của công ty Jungle Boss, đội ngũ hỗ trợ khuân vác, tổng cộng hơn 20 người.

Khu vực nghi ngờ có hố sụt nằm ở địa bàn hẻo lánh, rất khó tiếp cận. Xung quanh vẫn là thiên nhiên hoang sơ, hầu như con người chưa đặt chân đến.

Hành trình kéo dài 6 ngày 5 đêm, đòi hỏi các thành viên phải có sức bền và thể lực tốt. Quãng đường 25km từ bên ngoài vào khu vực rừng sâu mang đến nhiều thử thách, đúng như ông Kevin Ditamore đã hình dung trước chuyến đi. Kinh nghiệm khám phá các hang động ở Phong Nha - Kẻ Bàng và Tú Làn ở Quảng Trị giúp nhà thám hiểm người Mỹ không chùn bước. 

Phần lớn cung đường là lối đi gồ ghề, xuyên qua thảm thực vật rậm rạp và phủ đầy đá vôi lởm chởm như tai mèo.

"Theo thời gian, nước bào mòn bề mặt đá, tạo thành những cạnh sắc nhọn như lưỡi dao. Chúng tôi phải rất thận trọng. Biết chặng đường phía trước không dễ dàng, tôi vẫn háo hức, mong chờ được tận mắt chiêm ngưỡng khung cảnh bên trong hố sụt", ông tâm sự. 

Để tiết kiệm pin điện thoại và các thiết bị điện tử, các thành viên thường đi ngủ sau bữa tối, thức dậy khi tiếng chim hót báo hiệu bình minh. Mỗi ngày, cả đoàn đi bộ khoảng 6-7 giờ, băng qua những cánh rừng dày đặc cây mọc lâu năm.

Trên hành trình đến hố sụt, đoàn cắm trại tại 3 địa điểm. Hai điểm cắm trại đầu tiên nằm gần những nguồn nước nhỏ. Điểm thứ ba gần mép hố sụt, cả đoàn lưu lại 2 đêm nhằm có thêm thời gian tìm hiểu hệ động, thực vật tại khu vực này.

Bên cạnh cảnh quan kỳ thú, ông Kevin  đặc biệt ấn tượng với sức bền và sự tháo vát của đội ngũ khuân vác.

"Giữa địa hình rừng núi hiểm trở, đội ngũ hỗ trợ phải làm việc vất vả, phối hợp nhịp nhàng, dựng trại cho cả đoàn trong điều kiện thiếu thốn.

Khu vực trại 3 không có nguồn nước, họ phải vận chuyển nước từ điểm cắm trại thứ hai lên. Trong điều kiện khó khăn, cả nhóm vẫn hoàn thành nhiệm vụ xuất sắc", ông Kevin nhận xét.

Dưới những tán cây rừng cao vút, ánh nắng len qua kẽ lá, in thành từng vệt sáng trên lối đi phủ đầy lá mục. Không gian rừng già thoáng đãng, không khí mát lành phần nào giúp hành trình băng rừng bớt nhọc nhằn.

Thời tiết ở Quảng Trị vào tháng 7 dễ chịu hơn so với những gì ông Kevin Ditamore hình dung trước chuyến đi.

Rừng mưa nhiệt đới hoang sơ, kết hợp với địa hình ở độ cao nhất định, tạo nên khung cảnh thiên nhiên tuyệt đẹp, giúp không khí mát mẻ hơn. Sau những chặng đường vất vả, cảm giác mệt mỏi của cả đoàn nhanh chóng tan biến.

Trải qua hơn 4 ngày ròng rã băng rừng, ông Kevin Ditamore cùng các thành viên trong đoàn đặt chân đến khu vực gần mép hố sụt vào cuối buổi chiều. Ánh nắng cuối ngày xuyên qua những tán cây rừng già, phủ lên cảnh vật một sắc vàng nhạt trước khi bóng tối ập đến.

Khi tia sáng cuối ngày dần tắt, cả đoàn quây quần ăn tối giữa không gian yên ắng rồi trở về lều, chuẩn bị cho hành trình khám phá lòng hố sụt vào sáng hôm sau. 

"Tôi háo hức đến mức khó chợp mắt. Khoảnh khắc chờ đợi bấy lâu cuối cùng cũng ở ngay trước mặt mình", ông nhớ lại.

Theo ông, quá trình đu dây xuống dưới và leo lên hố sụt không quá khó khăn. Đội ngũ hỗ trợ dưới sự chỉ huy của một đội trưởng đã thiết lập hệ thống dây rất chắc chắn.

Quá trình xuống hố sụt mất vài phút nhưng thời gian leo lên mất nhiều thời gian hơn. Ông Kevin muốn di chuyển chậm, ngắm trọn vẹn khung cảnh và các cây trồng mọc cheo leo trên vách đá. 

Bước đi dưới nền của hố sụt, trước mặt ông là một khung cảnh thiên nhiên kỳ vĩ, hoang sơ đã tồn tại qua hàng nghìn năm. Độ sâu tính từ đỉnh mép hố xuống điểm thấp nhất là 120m, tương đương tòa nhà 35 tầng. 

Vách hố dựng đứng, cao khoảng 50m. Bên dưới là sườn dốc phủ đầy đá. Đáy hố được bao phủ bởi một nhóm thực vật rậm rạp với các loại cây cối và dây leo. Cả nhóm dành vài giờ đi vòng quanh các vách hố, cố gắng tìm các cửa hang động.

Có 3 vị trí mà các hang động ăn sâu vào phía dưới vách hố nhưng lối đi đều bị đất đá đổ sập chặn kín.

Nhóm thám hiểm đánh giá, nơi này có thể từng là hang khổng lồ. Tuy nhiên, trần hang đã sụp đổ khiến đất đá chặn kín tất cả các lối dẫn vào.

Ngoài thảm thực vật dày đặc, dưới đáy hố sụt còn có những đống vỏ ốc lớn. Ông dự đoán, đàn khỉ thường nhặt ốc, mang về tập trung một chỗ rồi cùng nhau ăn tại đây. 

"Tuy không phải là nhà thực vật học nhưng tôi nhìn thấy một số loài cây trong hố sụt rất khác biệt với các giống thực vật mà cả đoàn gặp trên đường đi", ông bày tỏ.

Qua quá trình khám phá, cả nhóm cho rằng, bên dưới hố sụt có thể tồn tại một hệ thống hang động nhưng lối dẫn vào bên trong vẫn là một ẩn số.

"Sau 7 năm dài miệt mài tìm hiểu, được tận mắt chứng kiến kỳ quan đó, tôi cảm thấy vô cùng mãn nguyện và ấn tượng trước tạo hóa thiên nhiên", ông nói.

Ông Kevin tiết lộ, đội ngũ công ty Jungle Boss vừa phát hiện một hang động tuyệt đẹp với cấu trúc thạch nhũ rất kỳ thú ở khu vực dễ tiếp cận hơn trong Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng.

Theo kế hoạch, vào mùa xuân năm tới, ông sẽ thực hiện khảo sát chi tiết và lập bản đồ hang động bằng công nghệ quét laser trong 1 tuần. Ngoài ra, nhóm sẽ thảo luận kế hoạch khám phá một số vị trí có thể là cửa hang nằm cách hố sụt mới phát hiện vài ki-lô-mét. 

Đam mê từ tuổi thiếu niên

Sinh ra ở bang Pennsylvania (Mỹ), ông Kevin Ditamore bắt đầu niềm đam mê khám phá hang động từ tuổi thiếu niên.

Khi còn học trung học, ông thích trườn bò qua các lối chật hẹp, lấm lem bùn đất tìm hang trong khu rừng gần nhà. Nhìn thấy một nhũ đá được kiến tạo qua hàng nghìn năm, chàng trai cảm thấy vô cùng thích thú.

Đến nay, Kevin ước tính đã khám phá khoảng 300-400 hang động trên khắp thế giới. Trải qua những cung đường gập ghềnh, điều ông tiếc nuối nhất là không ghi chép chi tiết về những địa điểm mình đã đặt chân đến. 

"Thế giới trong lòng đất có sức hút đặc biệt. Tôi thích thú ngắm nhìn những cấu trúc độc đáo được hình thành khi đá vôi hòa tan, dòng nước cuốn trôi, nhỏ giọt rồi lắng đọng thành những khối thạch nhũ ấn tượng", ông chia sẻ. 

Hiện, Kevin là chủ một doanh nghiệp du lịch ở Hawaii. Vài năm qua, ông không còn điều hành công ty, tập trung thời gian cho những chuyến khám phá tự nhiên tại nhiều quốc gia.

Ở tuổi gần 70, ông bước đi nhanh nhẹn, chinh phục những cung đường hiểm trở giữa rừng. Hàng ngày, Kevin duy trì lối sống lành mạnh. 

"Tôi không ăn đồ ăn nhanh kiểu Mỹ, thường xuyên mua thực phẩm tươi và nguyên chất, tránh những thực phẩm chế biến sẵn", ông tiết lộ. 

Mỗi năm, ông ở lại Việt Nam khoảng 3-4 tháng kết hợp du lịch với khám phá hang động. Kevin còn là đại diện của Hiệp hội Hang động học Quốc gia Mỹ (National Speleological Society - NSS) tại Việt Nam.

Tổ chức này tập hợp những người có niềm đam mê khám phá hang động tại Mỹ, có khoảng 8.000 thành viên và hơn 200 nhóm thám hiểm hang động địa phương hoạt động trên khắp cả nước.

Chia sẻ với phóng viên Dân trí, ông Lê Lưu Dũng, chuyên gia thuộc Hiệp hội Hang động Hoa Kỳ, Giám đốc công ty thám hiểm Jungle Boss cho biết, ông Kevin Ditamore đóng vai trò rất quan trọng trong việc phát hiện hố sụt mới tại Phong Nha - Kẻ Bàng.

Là chuyên gia thám hiểm hang động người Mỹ với nhiều năm kinh nghiệm, Kevin có khả năng quan sát, phân tích địa hình và nhận diện những dấu hiệu bất thường trong các khu vực núi đá vôi.

"Từ một vệt đen trên hình ảnh địa hình, Kevin đã đặt ra nghi vấn về sự tồn tại của một hố sụt lớn. Phát hiện ban đầu này chính là tiền đề quan trọng để đội thám hiểm cùng nghiên cứu, phân tích các dữ liệu địa hình, xây dựng phương án tiếp cận và tiến hành khảo sát thực địa nhằm kiểm chứng những nhận định ban đầu", ông Dũng nói.

Qua những lần tiếp xúc và đồng hành, điều khiến ông Dũng ấn tượng nhất chính là niềm đam mê mà Kevin dành cho khám phá hang động. Mỗi chuyến thám hiểm là cơ hội cho Kevin tìm hiểu sâu hơn về những giá trị địa chất, địa mạo và sự kỳ vĩ của thiên nhiên.

Sau khi hố sụt sâu 120m được tìm thấy, ông Dũng và các cộng sự nhận thấy còn nhiều bí ẩn, khả năng tồn tại hệ thống hang động bên dưới.

Trong thời gian tới, Jungle Boss dự kiến tiếp tục phối hợp với Ban Quản lý Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng và các chuyên gia thuộc Hiệp hội Hang động Hoa Kỳ để triển khai những đợt khảo sát chuyên sâu khi có đủ điều kiện thuận lợi.

 Hố sụt trong Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng, tỉnh Quảng Trị có diện tích khoảng 2ha, tương đương 3 sân bóng đá tiêu chuẩn, toàn bộ lòng hố sụt được phủ kín bởi hệ sinh thái rừng nguyên sinh.

Miệng hố sụt có dạng hình bầu dục, kích thước khoảng 190x140m; không gian bên trong có chiều dài hơn 250m, chiều ngang 200m và độ sâu 120m.