Nhiều người chỉ phát hiện vết bầm ở tay, chân khi thay quần áo hoặc tắm rửa mà không nhớ đã va vào đâu. Dưới da có nhiều mao mạch nhỏ, dễ tổn thương khi va chạm. Lực tác động có thể làm vỡ mạch máu, khiến máu rò rỉ vào mô xung quanh và tạo thành vết bầm dù da không bị rách. Vết bầm thường chuyển từ đỏ, tím xanh sang xanh lục, vàng rồi nhạt dần khi cơ thể hấp thu lượng máu này. Mức độ bầm phụ thuộc vào lực va chạm, vị trí tổn thương và khả năng bảo vệ, cầm máu của cơ thể.
Mạch máu dưới da dễ tổn thương theo tuổi tác
Theo Mayo Clinic, người lớn tuổi thường dễ bị bầm tím hơn do da mỏng dần và mất một phần lớp mỡ có tác dụng đệm, bảo vệ mạch máu khỏi va chạm. Các mô nâng đỡ mạch máu cũng thay đổi theo tuổi tác, khiến những tác động nhỏ dễ gây tổn thương hơn.
Vết bầm thường xuất hiện ở cẳng tay, bàn tay và cẳng chân, những vùng ít được lớp mỡ bảo vệ hoặc thường xuyên va chạm với đồ vật. Ở người lớn tuổi, vết bầm có thể lớn hơn so với mức độ va chạm và mất nhiều thời gian hơn để mờ đi.
Vết bầm tím ở đầu gối có thể hình thành khi các mạch máu nhỏ dưới da bị tổn thương do va chạm. Ảnh minh họa: AI
Một số loại thuốc
Thuốc chống đông và thuốc chống kết tập tiểu cầu có thể làm máu khó đông hơn, khiến tình trạng chảy máu từ những mạch máu nhỏ kéo dài và hình thành vết bầm rõ hơn.
Một số thuốc giảm đau chống viêm không steroid cũng có thể ảnh hưởng đến chức năng tiểu cầu. Ngoài ra, một số thuốc chống trầm cảm có thể làm thay đổi hoạt động của tiểu cầu, trong khi corticosteroid dùng kéo dài có thể khiến da mỏng và dễ tổn thương hơn.
Nếu nhận thấy mình dễ bầm tím hơn sau khi bắt đầu dùng thuốc hoặc thực phẩm bổ sung, người bệnh nên trao đổi với bác sĩ để đánh giá nguy cơ và tương tác thuốc. Không tự ý ngừng thuốc chống đông, thuốc tim mạch hoặc thuốc điều trị bệnh mạn tính vì có thể làm tăng nguy cơ biến chứng.
Thiếu hụt dinh dưỡng
Vitamin C tham gia tổng hợp collagen, thành phần quan trọng giúp duy trì cấu trúc và độ bền của da, thành mạch. Thiếu vitamin C nghiêm trọng có thể khiến mạch máu dễ tổn thương, gây bầm tím, chảy máu chân răng và chậm lành vết thương.
Vitamin K đóng vai trò trong quá trình đông máu. Khi cơ thể thiếu vitamin này, khả năng cầm máu có thể bị ảnh hưởng. Tuy nhiên, tình trạng thiếu vitamin C hoặc K đủ nghiêm trọng để gây bầm tím không phổ biến ở người có chế độ ăn cân bằng.
Thiếu sắt cũng cần được lưu ý khi vết bầm đi kèm da xanh xao, mệt mỏi hoặc khó thở. Dù vậy, thiếu sắt không phải nguyên nhân thường gặp trực tiếp gây bầm tím ở tất cả mọi người. Tình trạng này có thể liên quan đến giảm tiểu cầu trong một số trường hợp.
Người thường xuyên bị bầm tím không nên tự uống vitamin hoặc sắt với suy đoán cơ thể đang thiếu chất. Khám và xét nghiệm khi cần thiết giúp xác định nguyên nhân, tránh bổ sung không phù hợp.
Rối loạn tiểu cầu và đông máu
Tiểu cầu là thành phần của máu giúp hình thành nút cầm máu khi mạch máu bị tổn thương. Nếu số lượng tiểu cầu giảm hoặc chức năng tiểu cầu bất thường, cơ thể có thể khó kiểm soát chảy máu, khiến vết bầm xuất hiện dễ dàng hơn.
Một số bệnh lý di truyền như bệnh von Willebrand và bệnh máu khó đông cũng ảnh hưởng đến khả năng đông máu. Người mắc các bệnh này có thể bị bầm tím nhiều, chảy máu cam kéo dài, chảy máu lâu sau vết cắt nhỏ hoặc có kinh nguyệt nhiều bất thường.
Ngoài ra, một số bệnh về gan, bệnh tự miễn và bệnh lý ảnh hưởng đến tủy xương có thể tác động đến số lượng tiểu cầu hoặc các yếu tố đông máu.
Với vết bầm do va chạm nhẹ, có thể chườm lạnh qua một lớp khăn trong khoảng 15-20 phút mỗi lần, nhất là trong ngày đầu hoặc hai ngày đầu, để giảm sưng và hạn chế máu rò rỉ thêm. Phần lớn vết bầm sẽ tự mờ trong khoảng một đến hai tuần, tùy kích thước và mức độ tổn thương. Nếu vết bầm ngày càng lớn, đau dữ dội, sưng căng hoặc hạn chế vận động, người bệnh nên được kiểm tra thay vì chờ tự khỏi.
Bảo Bảo (Tổng hợp)