Kỷ nguyên 'yên bình' nhất thời hậu Ferguson
Khi Mourinho đặt chân đến Old Trafford vào mùa hè 2016, ông mang theo bản CV của một nhà vô địch bẩm sinh. "Người đặc biệt" đã không mất nhiều thời gian để chứng minh DNA chiến thắng của mình vẫn còn nguyên vẹn và hoàn toàn phù hợp với tầm vóc của CLB.
Ngay trong mùa đầu tiên, ông đã giúp Man United hoàn tất cú "ăn ba" mang đậm dấu ấn thực dụng nhưng đạt hiệu quả tối đa: FA Community Shield, Cúp Liên đoàn và đặc biệt là chiếc cúp UEFA Europa League. Chức vô địch châu Âu năm 2017 không chỉ là danh hiệu Europa League đầu tiên trong lịch sử CLB, mà còn là tấm vé vàng đưa đội bóng trở lại đấu trường danh giá Champions League trong bối cảnh họ đang thi đấu chật vật tại giải quốc nội. Kể từ sau đêm vinh quang đó, phòng truyền thống của MU đã phải chờ thêm 6 năm ròng rã mới lại được đón thêm một danh hiệu lớn.
Sự xuất sắc của Mourinho không gói gọn ở những chiếc cúp hiện hữu, nó được minh chứng qua sự ổn định đáng kinh ngạc trong một giải đấu khắc nghiệt như Premier League. Mùa giải 2017/18, Man United cán đích ở vị trí Á quân với 81 điểm. Đây là số điểm cao nhất mà Quỷ đỏ giành được kể từ năm 2013 cho đến tận sau này.
Thậm chí, chính Mourinho từng tự hào khẳng định rằng việc đưa tập thể MU năm đó giành ngôi Á quân là "một trong những thành tựu vĩ đại nhất" sự nghiệp cầm quân của ông. Nhìn lại đội hình xuất phát của MU lúc bấy giờ, với những cái tên liên tục phải xoay tua và chắp vá ở hàng phòng ngự, giới chuyên môn mới thấy hết tài năng sắp xếp chiến thuật của ông.
Tỷ lệ chiến thắng 58,3% của Mourinho sau 144 trận dẫn dắt là cao nhất trong số các HLV chính thức suốt 13 năm qua (David Moyes, Louis van Gaal, Ole Gunnar Solskjaer, Erik ten Hag, Rúben Amorim và Michael Carrick) dù về tổng thời gian cầm quân, ông không phải là số 1.
Hàng phòng ngự dưới sự chỉ đạo của Mourinho đã trở thành một pháo đài thực sự. Đỉnh cao là việc thủ thành David de Gea giành Găng tay vàng Premier League mùa 2017/2018 với 18 trận giữ sạch lưới. MU của Mourinho có thể không cống hiến thứ bóng đá tấn công rực lửa, nhưng họ mang hình dáng của một cỗ máy lỳ lợm, khó bị đánh bại và luôn biết cách kết liễu đối phương thay vì mong manh như hiện tại.
‘Bàn tay sắt’ trong phòng thay đồ
Tài năng của Mourinho còn nằm ở cách ông quản trị những "cái tôi" khổng lồ trong phòng thay đồ. Tại Old Trafford, ông đã xây dựng một nghệ thuật quản trị rất đặc trưng: kết hợp giữa tình yêu thương dành cho những chiến binh trung thành và "bàn tay sắt" đối với dạng cầu thủ thiếu khát khao cống hiến.
Mourinho luôn biết cách thu hút những thủ lĩnh thực thụ, những người sẵn sàng chiến đấu vì ông đến giọt mồ hôi cuối cùng. Sự xuất hiện của Zlatan Ibrahimovic là minh chứng rõ nét nhất. Chân sút người Thụy Điển đã đến MU ở tuổi 35 nhưng vẫn rực sáng với 28 bàn trong mùa giải đầu tiên, trở thành nguồn cảm hứng bất tận cả trên sân cỏ lẫn trong phòng thay đồ.
Tương tự, những cái tên như Nemanja Matic hay Ander Herrera đã hóa thân thành "võ sĩ giác đấu" tuyến giữa, thi đấu với thứ tinh thần không khoan nhượng mà Mourinho luôn khao khát.
Mặt khác, cách Mourinho áp dụng "liệu pháp sốc" với cầu thủ trẻ và ngôi sao đang chệch hướng cũng là một phần không thể thiếu trong triết lý của ông. Mối quan hệ căng thẳng giữa ông và Luke Shaw, Paul Pogba hay Anthony Martial từng tiêu tốn vô số giấy mực của báo giới.
Mourinho chỉ trích công khai, dồn ép cầu thủ vào chân tường không phải để hủy hoại họ, mà để thử thách bản lĩnh và vắt kiệt tiềm năng ẩn sâu bên trong. Với cá nhân Luke Shaw, lời chê bai năm xưa đã góp phần gọt giũa tư duy của anh, biến anh trở thành một trong những hậu vệ trái hay nhất nước Anh nhiều năm sau đó.
Đó là một canh bạc tâm lý mạo hiểm, nhưng phản ánh rõ sự đòi hỏi khắt khe về tính kỷ luật và tinh thần màu cờ sắc áo - những giá trị cốt lõi từng làm nên kỷ nguyên vàng son của Sir Alex Ferguson.
Hơn thế nữa, Mourinho là bậc thầy trong việc đóng vai phản diện, biến mình thành tấm bia đỡ đạn trước truyền thông để giảm tải áp lực cho học trò. Khi đội bóng nhận chỉ trích, Mourinho lập tức hướng mọi mũi dùi dư luận về phía mình thông qua những bài phỏng vấn sắc lẹm hoặc những hành động ngạo nghễ ngoài đường pitch.
Trong tâm lý chiến của ông, thế giới bên ngoài là đối thủ, và MU là một tập thể anh em cần được bảo vệ bằng mọi giá. Tinh thần ấy đã giúp Quỷ đỏ duy trì được sự gắn kết đáng kinh ngạc trong những giai đoạn giông bão, điều mà nhiều người tiền nhiệm lẫn kế nhiệm của ông hiếm khi làm được trọn vẹn.
Nhìn lại toàn bộ hành trình tại Old Trafford, dẫu cho những tranh cãi của mùa giải thứ ba vẫn thường được nhắc đến thì di sản của Mourinho vẫn là đồ sộ. Trong bối cảnh MU mất phương hướng suốt 13 năm qua, ông vẫn chứng minh mình là nhà quản trị vĩ đại nhất mà Quỷ đỏ từng có kể từ ngày Sir Alex giải nghệ.