Theo Healthline, misophonia là tình trạng một số âm thanh cụ thể gây phản ứng cảm xúc mạnh như tức giận, lo âu hoặc ghê sợ. Những âm thanh kích hoạt thường gặp gồm tiếng nhai, thở mạnh, hắng giọng, bấm bút hoặc gõ ngón tay liên tục. Phản ứng không nhất thiết phụ thuộc vào âm lượng mà có thể liên quan đến loại âm thanh và cách nó lặp lại.
Times of India cũng đề cập những tình huống quen thuộc như đồng nghiệp liên tục bấm bút trong cuộc họp. Với một số người, những tiếng động này có thể gây khó chịu tức thì, thậm chí dẫn đến tức giận hoặc thôi thúc rời khỏi nơi phát ra âm thanh.
Âm thanh quen thuộc có thể gây phản ứng mạnh
Nghiên cứu của nhóm nhà khoa học thuộc Đại học Mississippi và các cơ sở y tế, đại học tại Mỹ, công bố năm 2024 trên tạp chí Journal of Psychopathology and Clinical Science, khảo sát khoảng 4.000 người trưởng thành Mỹ. Kết quả cho thấy 78,5% người tham gia nhạy cảm với các âm thanh liên quan đến misophonia, song chỉ 4,6% có biểu hiện nghiêm trọng đến mức ảnh hưởng đáng kể đến cuộc sống.
Trong nhóm 4,6%, nhiều người cho biết tình trạng bắt đầu từ thời thơ ấu hoặc tuổi thiếu niên, kéo dài theo thời gian và gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến ít nhất một lĩnh vực trong cuộc sống.
Không phải ai cũng khó chịu khi nghe tiếng nhai hoặc tiếng gõ bàn cũng mắc misophonia. Mức độ phản ứng, tần suất xuất hiện và ảnh hưởng đến sinh hoạt là những yếu tố quan trọng cần xem xét.
Tiếng ngón tay gõ xuống mặt bàn có thể tạo ra âm thanh gây khó chịu dữ dội ở người mắc chứng sợ âm thanh chọn lọc (misophonia). Ảnh được tạo bởi AI
Não bộ có thể xử lý âm thanh theo cách khác biệt
Trung tâm Y tế Đại học Amsterdam (Hà Lan) đã tiến hành khảo sát 21 người mắc misophonia và 23 người thuộc nhóm đối chứng. Người tham gia được xem các đoạn video có âm thanh kích hoạt như nhóp nhép môi, thở mạnh, bên cạnh những video gây khó chịu nói chung và video trung tính. Các nhà nghiên cứu sử dụng chụp cộng hưởng từ chức năng (fMRI) để ghi nhận hoạt động não, đồng thời theo dõi nhịp tim và phản ứng cảm xúc.
Kết quả cho thấy các video có âm thanh kích hoạt làm nhóm mắc misophonia tức giận, ghê sợ và buồn bã nhiều hơn nhóm đối chứng. Nhịp tim của họ cũng tăng khi phản ứng cảm xúc xuất hiện. Ảnh chụp não ghi nhận hoạt động tăng ở một số vùng, gồm thùy đảo phải, vỏ não vành trước và vùng thái dương trên phải.
Theo nhóm tác giả, những phát hiện này có thể cho thấy misophonia có liên quan đến cách não xử lý âm thanh và nhận diện các kích thích nổi bật. Mạng lưới xử lý mức độ nổi bật giúp não nhận ra thông tin đáng chú ý và điều phối phản ứng. Ở người mắc misophonia, một âm thanh bình thường với người khác có thể đi kèm phản ứng cảm xúc và sinh lý mạnh hơn.
Vì sao mỗi người phản ứng khác nhau?
Một đặc điểm của misophonia là phản ứng thường gắn với những âm thanh cụ thể, không đơn thuần phụ thuộc vào âm lượng. Chẳng hạn, tiếng nhai của người ngồi cạnh có thể khiến một người khó chịu dữ dội, trong khi tiếng ồn lớn ở nơi công cộng lại không gây phản ứng tương tự.
Nguyên nhân chính xác của tình trạng này vẫn đang được nghiên cứu. Misophonia đôi khi được ghi nhận cùng các vấn đề sức khỏe tâm thần khác, nhưng mối liên hệ đó không chứng minh những vấn đề này trực tiếp gây nhạy cảm âm thanh.
Cách giảm khó chịu khi gặp âm thanh kích hoạt
Khi tiếng động gây căng thẳng, người nghe có thể chuyển sang vị trí yên tĩnh hơn, sử dụng âm thanh nền nhẹ để giảm chú ý vào tiếng kích hoạt hoặc trao đổi lịch sự với người xung quanh nếu phù hợp. Nhận diện những âm thanh thường gây phản ứng và chuẩn bị cách ứng phó cũng có thể giúp hạn chế tình huống khó xử.
Nếu phản ứng xảy ra thường xuyên, gây tức giận hoặc lo âu dữ dội, bạn có thể dần né tránh bữa ăn cùng gia đình, môi trường làm việc hoặc các hoạt động xã hội. Người gặp tình trạng này nên tìm đến bác sĩ hoặc chuyên gia sức khỏe tâm thần để được đánh giá và tư vấn cách ứng phó.
Bảo Bảo (Tổng hợp)