Vị thế nào cho Nhà hát cải lương Trần Hữu Trang trong phát triển công nghiệp văn hóa ở TP.HCM?

Tham gia tọa đàm có các cơ quan ban ngành, các nhà nghiên cứu, tác giả, đạo diễn, nghệ sĩ và đội ngũ cán bộ công nhân viên Nhà hát Trần Hữu Trang.

Nhà hát Trần Hữu Trang, phát huy văn hóa truyền thống, đóng góp cho kinh tế

Trong tọa đàm, có nhiều vấn đề đã được đề cập như quá trình hình thành và phát triển Nhà hát cải lương Trần Hữu Trang trong 50 năm. Sự đóng góp của nhà hát đối với văn hóa nghệ thuật TP.HCM bằng nhiều vở diễn giá trị đã trở thành vở kinh điển.

Sự nối tiếp các thế hệ nghệ sĩ, trao truyền nghề hát để có những nghệ sĩ tài năng ở từng giai đoạn, tiếp tục duy trì bộ môn nghệ thuật cải lương.

• 

  Nghệ sĩ Lê Thiện rưng rưng nhớ lần viếng mộ gió soạn giả Trần Hữu Trang cách đây 50 năm

Bên cạnh đó còn có nhiều trăn trở với sự tiếp bước của nhà hát trong tương lai khi đối diện với nhiều loại hình giải trí thời thượng. Nhà hát sẽ chuyển đổi mô hình như thế nào để có thể tồn tại, phát triển trong thời kỳ mới?

Trong những suy tư và hoạch định hướng đi mới, vị trí của Nhà hát cải lương Trần Hữu Trang trong việc đóng góp phát triển công nghiệp hóa TP, tham gia vào du lịch và phát huy khả năng trong kinh tế đêm được nhiều chuyên gia bàn luận sôi nổi.

Tiến sĩ Bùi Thị Hoa đến từ Phân viện Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao và Du lịch miền Nam cho rằng Nhà hát Trần Hữu Trang có vốn văn hóa tích lũy 50 năm qua rất quý giá. Nhà hát chứa đựng di sản lịch sử khi là nơi hội tụ các nguồn lực nghệ sĩ từ Đoàn cải lương Giải Phóng, Đoàn cải lương Nam Bộ và lực lượng nghệ sĩ tại chỗ;

Nghệ sĩ trẻ Nhà hát Trần Hữu Trang biểu diễn trong buổi tọa đàm - Video: LINH ĐOAN

Có di sản biểu tượng và ký ức khi được xem là "thánh đường" cải lương, là nơi lưu trữ những tư liệu, hiện vật quý của cải lương; Có di sản truyền nối các thế hệ nghệ sĩ tiếp nối.

Với bề dày và tinh hoa đó, Nhà hát Trần Hữu Trang lại tọa lạc ở trung tâm thành phố nên càng thuận tiện để góp phần vào hệ sinh thái phát triển công nghiệp văn hóa - du lịch. Đặc biệt khi thành phố chú trọng phát triển kinh tế đêm thì rất cần những sản phẩm văn hóa chất lượng để níu chân du khách.

Thiết chế văn hóa đa chức năng

Trong xu hướng phát triển mới, bà Hoa nghĩ rằng nhà hát nên trở thành thiết chế văn hóa đa chức năng chứ không chỉ là đơn vị biểu diễn thuần túy. Đa chức năng là nhà hát có các hợp phần trải nghiệm tích hợp gồm biểu diễn nghệ thuật (có chuyên đề phân theo thời lượng);

Phòng truyền thống gồm không gian ký ức, hiện vật, tư liệu…; Cà phê văn hóa cải lương là không gian thưởng thức, hoài niệm Sài Gòn xưa, gắn dịch vụ ẩm thực; Lưu niệm và giao lưu: bán sản phẩm lưu niệm, khu chụp ảnh phục trang, giao lưu…

Trao đổi với Tuổi Trẻ, soạn giả Hoàng Song Việt cho biết trước đây nhà hát cũng đổ bao công sức để thực hiện chương trình phục vụ du lịch, đã từng diễn ở nhà hát và Nhà hát TP. Tuy nhiên công tác kết nối, kết hợp với các đơn vị du lịch gặp rất nhiều khó khăn.

Ông Trần Tường Huy đến từ Viện nghiên cứu Du lịch Xã hội có kinh nghiệm 29 năm công tác lĩnh vực du lịch nói ông nhìn nhà hát dưới góc độ tài nguyên văn hóa và cần được khai thác.

Ông khẳng định khách nước ngoài rất thích cải lương vì chỉ Việt Nam mới có. Vấn đề là chúng ta phải xây dựng kịch bản chương trình sao cho phù hợp, thể hiện đúng chất cải lương, hấp dẫn du khách chỉ trong chừng khoảng 45 phút.

Bên cạnh đó còn là những trải nghiệm kèm theo gói dịch vụ chẳng hạn xem nghệ sĩ hóa trang, thử mặc trang phục cải lương, thử sử dụng nhạc cụ dân tộc, giao lưu, ẩm thực, đồ lưu niệm…

Ông Huy nhấn mạnh bảo công ty du lịch đưa khách đến họ không làm đâu, chúng ta phải thực hiện một sản phẩm cụ thể, chất lượng, đáp ứng nhiều điều kiện kèm theo như lịch diễn cố định, tiếp cận mua vé dễ dàng, đáp ứng những tiêu chuẩn tốt của một sản phẩm văn hóa - du lịch thì mới bán được sản phẩm của mình.

Và như thế với tiềm năng văn hóa có sẵn, nhà hát Trần Hữu Trang cần nỗ lực rất nhiều để hòa nhập vào dòng chảy chung trong thời kỳ mới, vừa gìn giữ được nghệ thuật truyền thống vừa đóng góp vào sự phát triển chung của nền kinh tế thành phố.

Tổng kết lại tọa đàm, NSND Nguyễn Thị Thanh Thúy - Phó giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM - cho biết ban tổ chức ghi nhận hết những đóng góp từ các tham luận, ý kiến và sẽ có những kế hoạch cụ thể phát huy những giá trị của Nhà hát Trần Hữu Trang.

Bà chia sẻ một số nhiệm vụ, giải pháp đề nghị nhà hát nghiên cứu, thực hiện trong thời gian tới. Đó là việc bảo tồn gắn với sáng tạo, đổi mới vì thị hiếu khán giả đã có sự thay đổi nên cần có cách phù hợp để xây dựng lớp khán giả mới.

Đặc biệt, sản phẩm phục vụ du lịch thì phải đáp ứng những tiêu chuẩn cụ thể. Bà cho biết Nhà hát Trần Hữu Trang đã trình đề án về sân khấu du lịch dự kiến mang tên Sắc Việt với chất liệu là nghệ thuật sân khấu cải lương, dự kiến hợp tác với một doanh nghiệp. Bà nghĩ thời gian rất gần thôi sẽ có đề án phát triển sân khấu du lịch tại nhà hát này.

Bên cạnh đó bà Thúy còn lưu ý công tác phát triển nguồn nhân lực, đẩy mạnh đào tạo nhiều thành phần sáng tạo. Kế hoạch phát triển nghệ thuật học đường triển khai trong 10 năm, ngay năm học 2026-2027 sẽ giới thiệu các loại hình nghệ thuật truyền thống vào học đường có sự tham gia của Nhà hát Trần Hữu Trang.

Trong thời kỳ mới vấn đề chuyển đổi số và hiện đại hóa quản trị cũng hết sức cần thiết, bà Thúy cho rằng nhà hát cần tăng cường hơn nữa sự tự chủ, năng động trong các quy định đã được giao, kết nối các nguồn lực trong đó có nguồn lực xã hội hóa.

Trong thời gian tới, bà đề nghị nhà hát mở rộng hơn nữa sự liên kết, dàn dựng, đồng biểu diễn giữa nhà hát và các sân khấu xã hội hóa. Mở rộng thị trường, quảng bá quốc tế để đưa cải lương đến với kiều bào và bạn bè quốc tế.

Sở, nhà hát cũng đang xây dựng hệ thống dữ liệu lớn về nghệ thuật truyền thống. "Chúng ta có thể hình dung nó như một thư viện số và khai thác dữ liệu dùng chung gồm kho tác phẩm, tác giả, nghệ sĩ… dần hình thành một bảo tàng số về nghệ thuật sân khấu cải lương, dễ dàng cho công chúng tiếp cận với các tài nguyên quý giá này" - bà Thúy chia sẻ.

Trong chuyến về nguồn tại Khu di tích Căn cứ Trung ương Cục miền Nam tại Tây Ninh do Nhà hát Trần Hữu Trang tổ chức, những người tham dự xúc động khi hai người mẹ Ngọc Cẩm, Thoại Miêu nhắn gởi đến Giám đốc Phan Quốc Kiệt.