Ngày 22/9 tại Hà Nội, đã diễn ra cuộc họp báo về việc Việt Nam sẽ trở thành nước chủ nhà của Đối thoại châu Á-Thái Bình Dương về di sản và tính xác thực. Sự kiện sẽ quy tụ khoảng 250 đại biểu quốc tế và khu vực, được kỳ vọng mở ra những trao đổi chuyên sâu về bảo tồn di sản trong bối cảnh các giá trị di sản đang đứng trước nhiều thách thức mới từ biến đổi khí hậu, đô thị hóa, thiên tai và phát triển bền vững.
Bà Lê Thị Hồng Vân, Cục trưởng Cục Ngoại vụ và ngoại giao văn hóa, Bộ Ngoại giao, kiêm Tổng Thư ký Ủy ban quốc gia UNESCO Việt Nam cho biết, Đối thoại được tổ chức theo đề xuất của Trung tâm di sản thế giới UNESCO, với sự tin tưởng và ủng hộ của các quốc gia thành viên UNESCO.
Việt Nam đăng cai sự kiện với sự phối hợp của Ủy ban quốc gia UNESCO Việt Nam, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội, Ủy ban nhân dân tỉnh Ninh Bình, Trung tâm Di sản thế giới UNESCO, Văn phòng UNESCO tại Hà Nội cùng các cơ quan liên quan.
Đối thoại dự kiến có sự tham dự của lãnh đạo Trung tâm Di sản thế giới UNESCO, Chủ tịch Kỳ họp lần thứ 49 của Ủy ban di sản thế giới, đại sứ các quốc gia thành viên Ủy ban di sản thế giới, cơ quan quản lý di sản của các nước châu Á-Thái Bình Dương, các chuyên gia UNESCO và quốc tế, cùng đại diện các cơ quan Trung ương, địa phương, viện nghiên cứu, ban quản lý di sản và cộng đồng tại Việt Nam.
Chương trình tại Hà Nội gồm phiên khai mạc, bế mạc, các phiên toàn thể, thảo luận chuyên đề, triển lãm và lễ khởi công Dự án bảo tồn, tu bổ, phục hồi Điện Kính Thiên tại Khu Trung tâm Hoàng thành Thăng Long.
Tại Ninh Bình, các đại biểu sẽ tham quan, khảo sát thực địa Quần thể danh thắng Tràng An và khu vực Tam Chúc. Sự kiện này được kỳ vọng tạo cầu nối giữa tìm ra các giải pháp hài hòa giữa chính sách với thực tiễn bảo tồn di sản tại Việt Nam và khu vực.
Một trong những nội dung trọng tâm của Đối thoại là vấn đề tính xác thực của di sản trong quá trình đề cử, đánh giá, bảo tồn, tu bổ, phục hồi, tái thiết, diễn giải và quản lý di sản. Các đại biểu cũng sẽ trao đổi về mối quan hệ giữa tính xác thực và giá trị nổi bật toàn cầu của di sản, vai trò của cộng đồng, cũng như những thách thức do đô thị hóa, biến đổi khí hậu, thiên tai và yêu cầu phát triển đặt ra.
Việc đăng cai Đối thoại được đặt trong tổng thể các hoạt động kỷ niệm 50 năm quan hệ Việt Nam-UNESCO (1976-2026) và hướng tới dấu mốc 40 năm Việt Nam tham gia Công ước Di sản Thế giới (1987-2027).
Thông qua Đối thoại, Việt Nam có cơ hội chia sẻ kinh nghiệm trong bảo tồn, phục hồi và phát huy giá trị di sản; tăng cường quan hệ hợp tác với UNESCO và các đối tác quốc tế; đồng thời xây dựng hồ sơ đề cử di sản thế giới.
Chia sẻ với Báo Nhân Dân, bà Lê Thị Hồng Vân, Cục trưởng Cục ngoại vụ và ngoại giao văn hóa, Bộ Ngoại giao, kiêm Tổng Thư ký Ủy ban quốc gia UNESCO Việt Nam khẳng định: Việc Việt Nam đăng cai tổ chức sự kiện quy mô quốc tế như thế này thể hiện tinh thần triển khai sinh động các định hướng lớn của Đảng và Nhà nước, đặc biệt là Nghị quyết số 06-NQ/TW và Nghị quyết số 80-NQ/TW trong thời kỳ mới.
Cùng với đó, Việt Nam có cơ hội đưa tiếng nói, tri thức và kinh nghiệm thực tiễn từ khu vực châu Á-Thái Bình Dương ra thế giới, đồng thời thiết thực hưởng ứng Thập kỷ quốc tế về văn hóa vì phát triển bền vững (2027-2036) do Việt Nam khởi xướng tại Liên hợp quốc. Thông qua diễn đàn, Việt Nam tiếp tục khẳng định vị thế đối tác tin cậy, điểm đến hàng đầu của các sáng kiến văn hóa và đối thoại đa phương trong khu vực.
Đối thoại châu Á-Thái Bình Dương về di sản và tính xác thực cũng là dịp quan trọng để Việt Nam tranh thủ sự ủng hộ và tư vấn chuyên môn của các chuyên gia quốc tế cho các hồ sơ đề cử di sản thế giới như Óc Eo-Ba Thê, Cổ Loa, Củ Chi, Vân Long-Kim Bảng-Tam Chúc.
Theo Trưởng Đại diện UNESCO tại Việt Nam Jonathan Wallace Baker, mối quan hệ hợp tác Việt Nam-UNESCO có nhiều thành tựu lớn: Việt Nam hiện sở hữu 9 di sản thế giới, 17 di sản văn hóa phi vật thể, cùng nhiều khu dự trữ sinh quyển, công viên địa chất toàn cầu, thành phố sáng tạo, thành phố học tập và di sản tư liệu được công nhận.
Ông Jonathan Wallace Baker đánh giá cao việc Việt Nam ngày càng chủ động mang kinh nghiệm, góc nhìn và các sáng kiến riêng đóng góp vào công việc chung của UNESCO ở cấp độ khu vực lẫn toàn cầu, biến quan hệ hai bên thành đối tác bình đẳng cùng học hỏi và chia sẻ tri thức.
Phát biểu tại buổi họp báo, ông Nguyễn Thanh Quang, Giám đốc Trung tâm bảo tồn di sản Thăng Long-Hà Nội, nhấn mạnh bước tiến quan trọng trong giai đoạn 2022-2026: Tại Kỳ họp 46 năm 2024 tại Ấn Độ, UNESCO đã chính thức cho phép Hà Nội hạ giải có kiểm soát 6 tòa nhà cũ nằm trong vùng lõi di sản sau khi hoàn tất số hóa.
Đây là tiền lệ chưa từng có trong lịch sử 50 năm của Công ước di sản thế giới, được Giám đốc Trung tâm Di sản thế giới đánh giá là mô hình điển hình trong công tác di dời tài sản vùng lõi mà không làm suy giảm giá trị nổi bật toàn cầu.
Thành công của việc đăng cai sự kiện không chỉ thu hút nguồn lực, thúc đẩy du lịch và phục vụ mục tiêu phát triển kinh tế-xã hội hai con số, mà còn cho thấy tầm nhìn đưa văn hóa trở thành nguồn lực nội sinh quan trọng.
Việc bảo tồn và phát huy giá trị di sản gắn liền với đời sống cộng đồng chính là minh chứng thuyết phục nhất cho sức mạnh mềm và vị thế quốc tế ngày càng cao của Việt Nam trên con đường hội nhập và phát triển bền vững.
Cùng ngày, Văn phòng UNESCO tại Việt Nam và Ủy ban quốc gia UNESCO Việt Nam chính thức ra mắt đồ họa kỷ niệm 50 năm Việt Nam gia nhập UNESCO (1976-2026). Hoạt động nằm trong chuỗi sự kiện kỷ niệm dấu mốc nửa thế kỷ hợp tác giữa Việt Nam và UNESCO trong các lĩnh vực giáo dục, văn hóa, khoa học, thông tin và truyền thông.
Đồ họa được lựa chọn từ cuộc thi thiết kế toàn quốc do Văn phòng UNESCO tại Việt Nam và Ủy ban quốc gia UNESCO Việt Nam phát động vào tháng 4/2026. Sau gần ba tuần, cuộc thi đã thu hút 108 tác phẩm dự thi trên cả nước. Nhóm Manifesco đến từ Thành phố Hồ Chí Minh giành Giải Nhất, với thiết kế được lựa chọn làm đồ họa chính thức cho dịp kỷ niệm 50 năm.
MINH DUY