Tại chương trình công bố sự kiện Diễn đàn lãnh đạo doanh nghiệp "NExT Forum 2026" chủ đề “Tăng tốc giữa biến động: Khát vọng hay thực lực” diễn ra tại TPHCM, chiều 7/9, các chuyên gia dẫn số liệu từ báo cáo của công ty tư vấn chiến lược toàn cầu Roland Berger, cho hay Việt Nam hiện dẫn đầu ASEAN về tăng trưởng GDP ngành sản xuất với 6,6% trong giai đoạn 2019-2023, cao hơn Singapore và Malaysia.
Trong khi đó, ngành sản xuất hiện đóng góp khoảng 24% GDP. Điều này củng cố vai trò của Việt Nam như một trung tâm công nghiệp hướng mạnh vào xuất khẩu, với thế mạnh ở điện tử, dệt may và lắp ráp máy móc. Việt Nam cũng đang mở rộng vai trò trong ngành bán dẫn, dù năng lực sản xuất quy mô lớn vẫn còn ở giai đoạn đầu.
Dù vậy, việc thu hút thêm dòng vốn và nhà máy chưa đồng nghĩa Việt Nam đã tiến lên những mắt xích có giá trị cao hơn. Nhiều ngành vẫn phụ thuộc lớn vào nguyên vật liệu nhập khẩu…
Ở cấp độ doanh nghiệp, công nghệ, số hóa hay trí tuệ nhân tạo (AI) cũng chỉ là một phần của bài toán. Doanh nghiệp cần năng cao được năng lực quản trị và chất lượng đội ngũ.
' %2F%3E%3C%2Fsvg%3E)
Việt Nam hiện đứng đầu chỉ số sản xuất châu Á năm 2025 (Ảnh: Báo cáo Dezan Shira & Associates - Chỉ số AMI 2025).
Trong diễn biến khác, chuyên gia nêu nêu lợi thế về chi phí đã không còn nhiều, và cơ cấu "dân số vàng" sẽ sớm chấm dứt. Nếu không kịp nâng cấp, lợi thế này sẽ giảm dần. Ông Trường Bùi - chuyên gia kinh tế, đối tác của Roland Berge - nêu 3 vấn đề nâng cao năng lực cạnh tranh của Việt Nam. Đầu tiên là cạnh tranh bằng độ tin cậy và năng lực tuân thủ, không chỉ bằng chi phí.
Thứ hai, tăng cường đầu tư vào năng lượng, logistics và nhân lực để mở ra làn sóng tăng trưởng tiếp theo.
Cuối cùng, về phía doanh nghiệp cần đi trước về số hóa và giảm phát thải, từ đó mới có thể nắm được phần giá trị cao hơn.
Bổ sung, bà Nguyễn Thị Minh Giang, Founder & CEO Newing, cho rằng khi đứng trước nhiều cơ hội, doanh nghiệp không nên cố làm tất cả. Theo bà, trước hết cần trả lời ba câu hỏi: mình muốn làm gì, thị trường đang cần gì và doanh nghiệp có đủ năng lực, nguồn lực để thực hiện hay không. Từ đó mới xác định điều thực sự “nên làm”.
Doanh nghiệp Việt Nam cũng nên cân nhắc cần bỏ bớt điều gì và tập trung làm gì, bởi nhiều doanh nghiệp có xu hướng nhìn thấy cơ hội nào cũng muốn tham gia.
Mạng lưới sản xuất và cung ứng đang được thiết kế lại
Theo ông Trường Bùi, mô hình chuỗi cung ứng toàn cầu truyền thống được đặc trưng bởi sự dẫn đầu của Hoa Kỳ, EU cùng với Nhật Bản, Hàn Quốc... Các cường quốc kinh tế này tập trung ở các khâu có giá trị cao như nghiên cứu phát triển (R&D), thiết kế, sản xuất công nghệ cao và dịch vụ chuỗi cung ứng.
Tiếp đến là Trung Quốc được mệnh danh là "công xưởng của thế giới", với lợi thế lớn ở sản xuất phân khúc trung bình và thấp. Quốc gia này những năm gần đây đã và đang tiến lên các khâu công nghệ cao hơn.
Còn Đông Nam Á, bao gồm Việt Nam, chủ yếu vẫn đảm nhận các công đoạn sản xuất, gia công, lắp ráp và cung ứng nguyên liệu có giá trị gia tăng thấp. Dù vậy, những biến động vĩ mô gần đây đang thúc đẩy chuỗi cung ứng theo hướng khu vực hóa và giảm phụ thuộc vào mạng lưới toàn cầu duy nhất.
Với kinh nghiệm làm việc tại nhiều khu vực, dưới quan sát của mình, chuyên gia này chỉ ra trong khi Bắc Mỹ hay châu Âu tập trung tái công nghiệp hóa và đưa một phần sản xuất trở lại gần thị trường nội địa, thì châu Á tập trung tăng liên kết trong khu vực, phân vai lại giữa các nền kinh tế và khai thác tốt hơn năng lực sản xuất xuyên biên giới.
Giữa bối cảnh này, các tập đoàn tiêu dùng toàn cầu không còn có thể áp dụng một mô hình cho mọi thị trường, mà mạng lưới sản xuất và cung ứng đang được thiết kế lại cho một thế đa cực. Thực tế, Apple, Nike, Coca-Cola… cũng đã đồng loạt triển khai chiến lược "Trung Quốc +1", tức mở rộng một phần sản xuất từ Trung Quốc sang các thị trường như Ấn Độ, Việt Nam, Malaysia...
Châu Á, theo ông Trường Bùi, đang chuyển từ "công xưởng thế giới" sang một hệ sinh thái có đầy đủ hơn trong chuỗi giá trị. Điều này đang mở ra cơ hội chuyển mình cực lớn cho Việt Nam. Khi, Việt Nam hiện đứng đầu chỉ số sản xuất châu Á năm 2025 và được đánh giá là một trong những điểm đến hưởng lợi lớn nhất từ xu hướng tái bố trí chuỗi cung ứng khỏi Trung Quốc.
“Mô hình chuỗi cung ứng toàn cầu truyền thống không còn đáp ứng đầy đủ yêu cầu về khả năng chống chịu và an toàn nguồn cung. Châu Âu, Bắc Mỹ và châu Á theo đó đang xây dựng các mạng lưới cung ứng mang tính khu vực rõ nét hơn”, ông Trường Bùi nói.