'Chào bác sĩ, vợ chồng em cưới hơn 1 năm nhưng chưa có con. Công việc áp lực khiến em thức khuya, ngồi máy tính, ít vận động, có ảnh hưởng sinh sản không? Vô sinh nam có điều trị được không ạ?'. (M.Q, 32 tuổi, ở TP.HCM).
Bác sĩ Nguyễn Tấn Minh, IVF Phương Châu Sài Gòn - Bệnh viện Phương Nam (TP.HCM), giải đáp: Chào anh Q., trước hết bác sĩ rất đánh giá cao sự chủ động và thẳng thắn của anh khi đối diện với vấn đề này. Việc 2 vợ chồng quan hệ đều đặn, không dùng biện pháp tránh thai trong hơn 1 năm mà chưa có tin vui được định nghĩa là hiếm muộn. Thống kê y học cho thấy có đến 50% nguyên nhân xuất phát từ phía nam giới, vì vậy việc anh quan tâm và muốn kiểm tra sớm là hoàn toàn chính xác.
Về các thói quen sinh hoạt và đặc thù công việc văn phòng của anh, câu trả lời là chúng đang âm thầm tác động tiêu cực đến chất lượng "tinh binh":
Áp lực tâm lý (stress) và thức khuya kéo dài
Căng thẳng thần kinh và áp lực công việc kéo dài chính là kẻ thù âm thầm làm gián đoạn trục nội tiết hạ đồi - tuyến yên - tinh hoàn, dẫn đến suy giảm nồng độ testosterone - hormone quan trọng đối với khả năng sinh sản của phái mạnh.
Song song với đó, thói quen thức khuya thường xuyên khiến cơ thể mất đi khoảng thời gian vàng để phục hồi năng lượng, làm gia tăng các gốc oxy hóa tự do gây tổn thương cấu trúc ADN bên trong tinh trùng.
Căng thẳng thần kinh và áp lực công việc kéo dài dẫn đến suy giảm nồng độ testosterone ở nam giới
ẢNH MINH HỌA: N.C TẠO BỞI AI
Thói quen ngồi nhiều, ít vận động và nhiệt độ vùng bìu tăng
Đặc thù công việc văn phòng với thói quen ngồi liên tục hàng giờ liền cũng là một thủ phạm đáng lưu ý. Việc này khiến tuần hoàn máu vùng chậu bị cản trở, làm nhiệt độ vùng bìu tăng cao. Trong khi đó, tinh hoàn vốn cần một mức nhiệt thấp hơn thân nhiệt thông thường để có thể sản xuất "tinh binh" khỏe mạnh. Khi nhiệt độ khu vực này tăng lên, cả số lượng lẫn khả năng di động của tinh trùng đều sẽ bị ảnh hưởng tiêu cực. Chưa kể, việc lười vận động thể chất còn làm suy giảm thể lực tổng thể, gián tiếp tác động xấu đến kết quả tinh dịch đồ.
Vô sinh nam có chữa được không?
Tin vui cho anh và rất nhiều nam giới gặp tình trạng tương tự là y học hiện đại ngày nay chúng ta có thể điều trị được vô sinh nam cũng như cải thiện chất lượng cuộc sống của nam giới. Tùy thuộc vào kết quả xét nghiệm tinh dịch đồ, xét nghiệm sinh hóa, di truyền và thăm khám lâm sàng, bác sĩ sẽ xây dựng phác đồ cá thể hóa riêng:
Thay đổi lối sống - vận động: Sắp xếp lại quỹ thời gian làm việc để ngủ đủ giấc, giải tỏa căng thẳng, tăng cường tập thể dục thể thao (đi bộ, bơi lội, gym...) để kích thích lưu thông máu và cải thiện nội tiết tố tự nhiên.
Bác sĩ Nguyễn Tấn Minh - IVF Phương Châu Sài Gòn - Bệnh viện Phương Nam (TP.HCM)
ẢNH: BVCC
Điều trị y tế: Sử dụng các loại thuốc bổ trợ, cân bằng nội tiết tố hoặc can thiệp ngoại khoa nếu phát hiện các bệnh lý thực thể (như giãn tĩnh mạch tinh hoàn, tắc nghẽn đường dẫn tinh).
Thụ tinh trong ống nghiệm (IVF) với sự hỗ trợ của phòng lab chuẩn ISO 5, công nghệ nuôi cấy phôi Timelapse và ứng dụng AI đang giúp tối ưu hóa tỷ lệ thành công cho các cặp đôi hiếm muộn với nguyên nhân hiếm muộn từ người chồng.
Việc tìm hiểu và đối diện sớm chính là chìa khóa rút ngắn hành trình tìm con. Anh hãy gác lại tâm lý e ngại, rủ bà xã cùng đến cơ sở y tế chuyên khoa để được bác sĩ thăm khám, làm xét nghiệm cơ bản và có hướng điều trị kịp thời nhé.
Hiếm muộn được định nghĩa là tình trạng hai vợ chồng quan hệ đều đặn, không sử dụng biện pháp tránh thai trong hơn một năm nhưng chưa có thai. Theo thông tin do bác sĩ Nguyễn Tấn Minh, IVF Phương Châu Sài Gòn thuộc Bệnh viện Phương Nam tại TP.HCM, cung cấp, khoảng 50% nguyên nhân hiếm muộn có thể xuất phát từ nam giới. Vì vậy, việc người chồng chủ động quan tâm đến sức khỏe sinh sản và đi kiểm tra sớm được xem là cần thiết.
Một số thói quen sinh hoạt có thể ảnh hưởng bất lợi đến chất lượng tinh trùng ở nam giới. Tình trạng căng thẳng thần kinh và áp lực công việc kéo dài có thể làm gián đoạn hoạt động của trục nội tiết hạ đồi, tuyến yên và tinh hoàn. Điều này được cho là có liên quan đến sự suy giảm nồng độ testosterone, loại hormone giữ vai trò quan trọng đối với khả năng sinh sản nam.
Thức khuya thường xuyên cũng được đề cập như một yếu tố cần lưu ý trong lối sống của người đang gặp vấn đề sinh sản. Khi cơ thể không có đủ thời gian nghỉ ngơi và phục hồi, các gốc oxy hóa tự do có thể gia tăng, từ đó gây tổn thương cấu trúc ADN bên trong tinh trùng. Những tác động này có khả năng ảnh hưởng đến chất lượng tinh trùng, dù mức độ cụ thể cần được đánh giá qua thăm khám và xét nghiệm.
Công việc văn phòng thường gắn với việc ngồi liên tục trong nhiều giờ và ít vận động thể chất. Thói quen này có thể cản trở tuần hoàn máu ở vùng chậu và làm tăng nhiệt độ vùng bìu. Trong khi đó, tinh hoàn cần mức nhiệt thấp hơn thân nhiệt thông thường để sản xuất tinh trùng, nên sự gia tăng nhiệt độ tại khu vực này có thể ảnh hưởng đến số lượng và khả năng di động của tinh trùng.
Lười vận động còn có thể làm giảm thể lực tổng thể và tác động gián tiếp đến kết quả tinh dịch đồ. Tuy nhiên, không thể xác định nguyên nhân hiếm muộn chỉ dựa trên thói quen sinh hoạt hoặc đặc thù công việc. Người bệnh cần được bác sĩ thăm khám, kết hợp đánh giá tiền sử, tình trạng lâm sàng và các xét nghiệm phù hợp.
Vô sinh nam có thể được điều trị hoặc cải thiện tùy thuộc vào nguyên nhân cụ thể và mức độ ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản. Các đánh giá thường được đề cập gồm xét nghiệm tinh dịch đồ, xét nghiệm sinh hóa, xét nghiệm di truyền và thăm khám lâm sàng. Dựa trên kết quả, bác sĩ có thể xây dựng hướng điều trị phù hợp với từng trường hợp thay vì áp dụng một phương pháp chung cho tất cả người bệnh.
Với những trường hợp liên quan đến lối sống, bác sĩ có thể khuyến nghị sắp xếp thời gian làm việc hợp lý, ngủ đủ giấc, giảm căng thẳng và tăng cường vận động. Một số hoạt động được nêu gồm đi bộ, bơi lội và tập gym, với mục tiêu hỗ trợ tuần hoàn máu và sức khỏe nội tiết. Nếu phát hiện bệnh lý thực thể như giãn tĩnh mạch tinh hoàn hoặc tắc nghẽn đường dẫn tinh, người bệnh có thể được cân nhắc dùng thuốc bổ trợ, điều chỉnh nội tiết hoặc can thiệp ngoại khoa theo chỉ định.
Trong trường hợp cần hỗ trợ sinh sản, thụ tinh trong ống nghiệm có thể là một lựa chọn đối với các cặp đôi hiếm muộn do nguyên nhân từ người chồng. Nguồn thông tin cho biết một số cơ sở đang sử dụng phòng lab đạt chuẩn ISO 5, công nghệ nuôi cấy phôi Timelapse và ứng dụng trí tuệ nhân tạo để hỗ trợ quá trình điều trị. Nam giới gặp khó khăn trong việc có con nên trao đổi thẳng thắn với bạn đời và đến cơ sở y tế chuyên khoa để được kiểm tra, từ đó xác định nguyên nhân và lựa chọn hướng can thiệp phù hợp.
