Ngày 6.10, TAND TP.Đồng Nai xét xử sơ thẩm và đã tuyên án đối với bị cáo trong vụ thảm án ở Đồng Nai. Theo đó, tòa tuyên phạt Nguyễn Đức Anh (21 tuổi) 6 năm tù về tội "sử dụng trái phép vũ khí quân dụng", tử hình về tội "giết người". Tổng hợp hình phạt bị cáo phải chấp hành là tử hình.
Bị cáo là người ra tay sát hại gia đình anh N.V.Q, khiến vợ cùng 2 con nhỏ của anh tử vong. Anh Q. cũng bị thương với tỷ lệ tổn thương cơ thể lên đến 85%.
Bị cáo Nguyễn Đức Anh tại phiên tòa
ẢNH: LÊ LÂM
Về trách nhiệm dân sự, gia đình nạn nhân yêu cầu bị cáo bồi thường hơn 4,5 tỉ đồng, gồm tiền cấp dưỡng cho cha mẹ vợ anh N.V.Q; các chi phí thực tế đã phát sinh; bù đắp tổn thất tinh thần; thiệt hại dự kiến trong quá trình điều trị tiếp theo của anh N.V.Q...
Tuy nhiên, sau khi xem xét các yêu cầu và chứng cứ, tòa chỉ chấp nhận buộc bị cáo bồi thường hơn 1,1 tỉ đồng.
Từ vụ án này đặt ra vấn đề, trong trường hợp bị cáo không có tài sản hoặc không đủ khả năng bồi thường, cha mẹ và người thân có phải thay bị cáo thực hiện nghĩa vụ này?
Chỉ bồi thường những khoản có căn cứ
Trao đổi với PV Báo Thanh Niên, luật sư Nguyễn Văn Hậu, Chủ tịch Trung tâm Trọng tài thương mại Luật gia Việt Nam, cho biết theo điều 584 bộ luật Dân sự 2015, người có hành vi xâm phạm tính mạng, sức khỏe của người khác mà gây thiệt hại thì phải bồi thường.
Đối với trường hợp tính mạng bị xâm phạm, điều 591 bộ luật Dân sự quy định các khoản thiệt hại gồm chi phí hợp lý cho việc mai táng, tiền cấp dưỡng cho những người mà người chết có nghĩa vụ cấp dưỡng và khoản tiền bù đắp tổn thất về tinh thần.
Đối với người bị thương, trách nhiệm bồi thường được xác định theo điều 590 bộ luật Dân sự, gồm chi phí điều trị, phục hồi sức khỏe, thu nhập thực tế bị mất hoặc giảm sút và các khoản thiệt hại hợp lý khác.
Theo luật sư Hậu, việc gia đình bị hại đưa ra mức yêu cầu bồi thường không đồng nghĩa toàn bộ số tiền này sẽ được tòa án chấp nhận. Tòa chỉ có thể buộc bị cáo bồi thường đối với những khoản thiệt hại có căn cứ pháp luật, hợp lý và có cơ sở chứng minh trong quá trình giải quyết vụ án.
Trường hợp không đồng ý với mức bồi thường được tòa sơ thẩm chấp nhận, gia đình bị hại có thể tiếp tục bổ sung tài liệu, hồ sơ chứng minh thiệt hại thực tế và những tổn thất phải chịu. Khi có đầy đủ căn cứ, gia đình bị hại có thể đề nghị tòa án cấp phúc thẩm xem xét lại mức bồi thường.
Lời sau cùng, bị cáo Nguyễn Đức Anh nói gì?
Cha mẹ, chị em có phải bồi thường thay ?
Về trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ bồi thường, luật sư Nguyễn Văn Hậu cho rằng cần căn cứ vào độ tuổi và năng lực chịu trách nhiệm của người gây thiệt hại.
Trong vụ thảm án ở Đồng Nai bị cáo Nguyễn Đức Anh đã trên 18 tuổi nên phải tự chịu trách nhiệm đối với thiệt hại do hành vi của mình gây ra theo đúng nguyên tắc tại khoản 1 điều 586 bộ luật Dân sự 2015. Vì vậy, nghĩa vụ bồi thường theo bản án trước hết thuộc về chính bị cáo.
Điều này cũng có nghĩa, nếu bị cáo không có hoặc không đủ tài sản để thực hiện nghĩa vụ bồi thường thì cha mẹ, anh chị em hoặc những người thân khác không mặc nhiên phải lấy tài sản của mình để bồi thường thay cho bị cáo.
Cũng theo luật sư Hậu: "Nếu bị cáo không có khả năng bồi thường thì có thể nhờ gia đình, người thân như cha mẹ, anh chị em hỗ trợ. Đây cũng là cách giúp cho gia đình nạn nhân có tiền chữa trị bệnh và vượt qua mất mát to lớn mà không gì có thể bù đắp được".
Việc cha mẹ hoặc người thân hỗ trợ tiền bồi thường trong trường hợp này là sự tự nguyện, không phải nghĩa vụ đương nhiên phát sinh chỉ vì có quan hệ cha mẹ, anh chị em với bị cáo. Pháp luật cũng không ràng buộc nghĩa vụ này đối với những người thân của người thực hiện hành vi phạm tội.