Xác định rõ những lĩnh vực văn hóa có khả năng trở thành động lực tăng trưởng mới

Chiều 17.9, tại buổi làm việc với các cơ quan về phát huy vai trò của văn hóa đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng kinh tế theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, Trưởng ban Tuyên giáo T.Ư Trịnh Văn Quyết yêu cầu phải lượng hóa được đóng góp của văn hóa vào tăng trưởng kinh tế. 

Ông Trịnh Văn Quyết thông tin, tại Phiên họp thứ hai Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hóa Việt Nam, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã đặt yêu cầu xác lập văn hóa là một trụ cột phát triển, tạo động lực tăng trưởng mới; phát triển công nghiệp văn hóa thành một động lực tăng trưởng và làm cho văn hóa đóng góp vào từng ngành, từng địa phương.

Theo ông Quyết, mục tiêu tăng trưởng 2 con số theo Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng đòi hỏi phải khơi thông mọi nguồn lực, trước hết là nguồn lực nội sinh.

Ban Tuyên giáo T.Ư đang xây dựng báo cáo về đóng góp của các lĩnh vực văn hóa đối với tăng trưởng kinh tế - xã hội để báo cáo Bộ Chính trị, Ban Bí thư.

Tháo gỡ các điểm nghẽn đang cản trở việc chuyển hóa nguồn lực văn hóa thành giá trị

Ông Trịnh Văn Quyết cho rằng, trong thời gian dài, văn hóa được xác định là nền tảng tinh thần của xã hội, là mục tiêu và động lực phát triển. Điều đó hoàn toàn đúng và phải tiếp tục khẳng định, nhưng trong giai đoạn mới dừng ở đó là chưa đủ.

Nghị quyết 80 của Bộ Chính trị đặt mục tiêu đến năm 2030, các ngành công nghiệp văn hóa đóng góp khoảng 7% GDP, hình thành 5 - 10 thương hiệu quốc gia; đến năm 2045, công nghiệp văn hóa và kinh tế sáng tạo đóng góp khoảng 9% GDP.

"Cần thay đổi cách tiếp cận, không chỉ đặt câu hỏi Nhà nước đầu tư bao nhiêu cho văn hóa mà chúng ta phải nghiên cứu văn hóa tạo ra bao nhiêu giá trị cho nền kinh tế và xã hội. Không chỉ đo đếm bao nhiêu thiết chế, bao nhiêu hoạt động mà phải tính chất lượng, bao nhiêu giá trị gia tăng của các hoạt động văn hóa đóng góp cho tăng trưởng 2 con số", Trưởng ban Tuyên giáo T.Ư nêu rõ.

Theo ông, cần xác định rõ những lĩnh vực văn hóa có khả năng trở thành động lực tăng trưởng mới, không thể đầu tư dàn trải, bình quân.

Hiện các lĩnh vực như nghệ thuật biểu diễn, trò chơi điện tử, du lịch văn hóa, quảng cáo, thủ công mỹ nghệ đang chiếm tỷ trọng lớn trong doanh thu công nghiệp văn hóa. Bên cạnh đó là âm nhạc, thiết kế thời trang, xuất bản và nội dung số.

Vấn đề cần làm rõ là lĩnh vực nào Việt Nam có lợi thế cạnh tranh, có thị trường, khả năng ứng dụng công nghệ và mở rộng quy mô ra thế giới; lĩnh vực nào cần cơ chế đột phá và sản phẩm chủ lực nào có thể trở thành thương hiệu quốc gia.

Ông Quyết cũng yêu cầu nhận diện và tháo gỡ các điểm nghẽn đang cản trở việc chuyển hóa nguồn lực văn hóa thành giá trị.

"Không dừng lại ở liệt kê mà phải phân loại đâu là nguyên nhân, đâu là biểu hiện, điểm nghẽn nào tháo gỡ được ngay bằng cơ chế hiện hành, điểm nghẽn nào phải sửa quy định, điểm nghẽn nào cần thí điểm", ông Quyết nêu rõ.

Đưa sản phẩm văn hóa Việt Nam ra thế giới

Một nội dung được Trưởng ban Tuyên giáo T.Ư nhấn mạnh là vai trò của chuyển đổi số, dữ liệu, tài sản trí tuệ và đổi mới sáng tạo.

Theo ông Trịnh Văn Quyết, nếu văn hóa vẫn phát triển chủ yếu bằng phương thức truyền thống thì khó tạo đột phá về năng suất và quy mô thị trường. Vì vậy, cần ưu tiên số hóa di sản, kết nối dữ liệu văn hóa, phát triển nền tảng số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, sản xuất và phân phối nội dung số, xây dựng các mô hình kinh doanh dựa trên bản quyền và tài sản trí tuệ.

Đồng thời, cần tìm được con đường đưa sản phẩm văn hóa Việt Nam ra thị trường toàn cầu.

Dẫn kinh nghiệm Hàn Quốc khi các đoàn nghệ sĩ được đưa đi biểu diễn cùng các chuyến thăm cấp cao, ông Quyết cho hay, những chương trình này không chỉ tạo sức hút về văn hóa mà còn góp phần quảng bá hình ảnh đất nước, thu hút sự quan tâm của quốc tế đối với văn hóa và du lịch.

Ông gợi ý, Việt Nam cũng cần hướng tới việc lan tỏa các giá trị văn hóa ra thế giới, qua đó tạo sự quan tâm, thúc đẩy du lịch và mở rộng thị trường cho các sản phẩm văn hóa.

Dẫn chứng sự phát triển của điện ảnh Việt Nam trong những năm gần đây, ông Quyết chỉ ra từ năm 2024, ngành điện ảnh không ngừng phát triển; năm 2025 doanh thu tăng gấp đôi và phim Việt có thời điểm chiếm tỷ lệ áp đảo so với phim nước ngoài.

Từ thực tế này, lãnh đạo Ban Tuyên giáo T.Ư cho rằng, nếu nhận diện đúng tiềm năng và đầu tư đúng tầm, một lĩnh vực văn hóa có thể tạo ra giá trị kinh tế đáng kể.

Lượng hóa để nhìn rõ hơn giá trị văn hóa

Vẫn theo Trưởng ban Tuyên giáo T.Ư, lượng hóa đóng góp của văn hóa không đồng nghĩa với thương mại hóa văn hóa bằng mọi giá, càng không phải quy đổi mọi giá trị văn hóa thành tiền.

"Mục tiêu là để nhìn rõ hơn giá trị của văn hóa, sử dụng nguồn lực hiệu quả hơn, chứ chúng ta không thu hẹp văn hóa bằng vài con số", ông Quyết nói.

Từ đó, ông đề nghị cần tập trung trả lời 5 vấn đề: văn hóa hiện nay đóng góp bao nhiêu cho tăng trưởng và đến năm 2030 có thể đóng góp bao nhiêu? Lĩnh vực, sản phẩm nào có thể tạo động lực tăng trưởng mới và trở thành thương hiệu quốc gia? Điểm nghẽn lớn nhất là gì và cần tháo gỡ bằng cơ chế nào? Huy động nguồn lực Nhà nước, doanh nghiệp, xã hội ra sao? Tổ chức hệ thống dữ liệu, đo lường thế nào để đóng góp của văn hóa được thể hiện bằng chỉ tiêu, lộ trình, kế hoạch và sản phẩm cụ thể.

"Tăng trưởng 2 con số không thể chỉ dựa vào lao động giá rẻ, phát triển kinh tế truyền thống, bằng tài nguyên khoáng sản mà trước hết phải dựa vào trí tuệ, sự sáng tạo và sự làm tốt của con người. Con người dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm, đấy chính là văn hóa", ông Quyết nhấn mạnh.