Một công dân phản ánh trường hợp nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất bằng giấy viết tay từ năm 2000. Thửa đất này có nguồn gốc từ giấy chứng nhận quyền sử dụng đất do UBND quận cấp ngày 15/10/1998 cho ông P.V.T. Trên giấy chứng nhận, mục đích sử dụng đất được xác định là đất nông nghiệp, ký hiệu DRM.
Đến tháng 12/2004, người nhận chuyển nhượng xây dựng nhà ở trên thửa đất và sử dụng ổn định từ đó. Theo phản ánh, việc sử dụng đất phù hợp với quy hoạch sử dụng đất của địa phương.
Tuy nhiên, ngày 30/3/2016, UBND quận ban hành quyết định hủy bỏ sổ đỏ đã cấp cho ông P.V.T với lý do cấp sai.
Sau khi nộp hồ sơ đề nghị cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, người đang sử dụng đất bị cơ quan có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính theo Nghị định 123/2024 của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai. Đồng thời, người này bị yêu cầu nộp lại số lợi bất hợp pháp.
Từ tình huống trên, công dân đặt vấn đề: Việc xây dựng nhà ở diễn ra từ tháng 12/2004, thời điểm giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ban đầu vẫn còn hiệu lực và đến năm 2016 mới bị hủy do cấp sai, vậy đây có phải là căn cứ để xử phạt người đang sử dụng đất hay không?
Bên cạnh đó, nếu giấy chứng nhận đã bị hủy từ năm 2016, thời gian xác định số lợi bất hợp pháp có được tính kéo dài sau thời điểm này không? Căn cứ pháp lý nào quy định việc xác định khoảng thời gian tính số lợi bất hợp pháp?
Trả lời vấn đề này, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết, đối với hành vi xây dựng nhà ở trên đất nông nghiệp khi chưa được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép chuyển mục đích sử dụng đất, Bộ cho biết hành vi này vi phạm quy định tại điểm b khoản 1 Điều 121 Luật Đất đai.
Việc xử lý vi phạm hành chính phải được xem xét theo quy định tại Điều 8 đến Điều 10 Nghị định 123/2024/NĐ-CP của Chính phủ, tùy theo hành vi vi phạm cụ thể.
Ngoài hình thức xử phạt, người vi phạm còn có thể bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả là buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu của đất trước khi vi phạm, trừ trường hợp thuộc diện được xem xét theo khoản 3 Điều 139 Luật Đất đai.
Bộ cũng viện dẫn khoản 3 Điều 139 Luật Đất đai về việc xem xét cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất đối với hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất có vi phạm pháp luật đất đai trước ngày 1/7/2014.
Các trường hợp được đề cập bao gồm lấn đất, chiếm đất hoặc sử dụng đất không đúng mục đích đã được Nhà nước giao đất, cho thuê đất, công nhận quyền sử dụng đất.
Theo Bộ, hành vi sử dụng đất không đúng mục đích được quy định tại Điều 8 đến Điều 10 Nghị định 123. Vì vậy, đối với trường hợp hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất không đúng mục đích đã được Nhà nước giao, cho thuê hoặc công nhận quyền sử dụng đất từ ngày 1/7/2014 trở về sau, biện pháp khắc phục hậu quả phải áp dụng là khôi phục lại tình trạng ban đầu của đất trước khi vi phạm.
Đối với câu hỏi về thời gian tính số lợi bất hợp pháp, Bộ Nông nghiệp và Môi trường dẫn chiếu Điều 6 Nghị định 123 quy định về việc xác định số lợi bất hợp pháp có được do thực hiện hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai.
Trong khi đó, việc xử phạt hành vi tự ý chuyển mục đích sử dụng đất khi chưa được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép được quy định tại Điều 10 Nghị định 123.