Từ ngày 7-26/9, UBND phường Hoàn Kiếm phối hợp UBND phường Cửa Nam tổ chức lấy ý kiến cộng đồng về điều chỉnh cục bộ Quy hoạch phân khu đô thị H1-1B, H1-1C và quy hoạch chi tiết khu vực hồ Hoàn Kiếm.
Phối cảnh Tháp tài chính quốc tế tại khu đất Bảo tàng Cách mạng cũ.
Phạm vi nghiên cứu rộng gần 66 ha, thuộc phường Hoàn Kiếm và Cửa Nam. Các phương án hiện mới là nội dung nghiên cứu, chưa phải phương án được cấp có thẩm quyền phê duyệt.
Hình khối mang tính "cơ học - hiện đại hóa" hoàn toàn xa lạ
Theo ý tưởng tổng thể, hồ Hoàn Kiếm được tổ chức như một quảng trường lớn - biểu tượng của Thủ đô, kết nối với Quảng trường Cách mạng Tháng Tám và Nhà hát Lớn, hình thành không gian lịch sử - văn hóa - nghệ thuật.
Đáng chú ý, phương án quy hoạch bố trí công trình xây dựng mới là Tháp tài chính quốc tế tại khu đất Bảo tàng Cách mạng cũ. Quy hoạch đặt ra yêu cầu kiểm soát chặt chẽ vị trí, tầng cao, hình khối và hình thức kiến trúc của công trình này, bảo đảm không che chắn các trục nhìn quan trọng, không phá vỡ không gian phía trước Bảo tàng Lịch sử Quốc gia và không làm suy giảm giá trị của các công trình lịch sử, văn hóa trong khu vực.
Tuy nhiên, việc xây dựng tòa Tháp tài chính quốc tế khiến nhiều người dân đặt câu hỏi: Liệu có cần thiết xây dựng một cao ốc giữa không gian kiến trúc Pháp như vậy không?
Kiến trúc sư (KTS) Nguyễn Anh Tuấn cho rằng, nếu quan sát phối cảnh tổng thể khu vực Nhà hát Lớn thì công trình tháp tài chính xuất hiện với hình khối vát chéo, góc cạnh sắc nhọn và diện tích bề mặt kính rất lớn. Hình khối mang tính "cơ học - hiện đại hóa" này hoàn toàn xa lạ và triệt tiêu tính mềm mại, nhịp điệu kiến trúc cổ điển của Nhà hát Lớn hay Bảo tàng Lịch sử Quốc gia xung quanh.
Khu vực Nhà hát lớn hiện tại.
Trao đổi với PV Tiền Phong, TS, KTS. Lê Phước Anh - Trưởng Khoa Kiến trúc, Đô thị và Khoa học bền vững, Trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật, Đại học Quốc gia Hà Nội - cho biết, Hồ Gươm là sự tích tụ phản ánh nhiều thời kỳ lịch sử khác nhau: Thời phong kiến, thời Pháp thuộc, thời kỳ xây dựng chủ nghĩa xã hội và thời kỳ mở cửa.
"Chúng ta cần bảo tồn sự hiện diện đa dạng này thay vì biến nơi đây thành cảnh quan chỉ đại diện cho một hoặc hai thời kỳ. Thực hiện điều này không chỉ thể hiện sự tôn trọng với lịch sử mà còn nhờ vậy, nhiều cộng đồng và thế hệ khác nhau mới tiếp tục được thấy ký ức của họ ở đó", ông Anh nói.
Gìn giữ không gian văn hóa, ký ức cho cộng đồng
Theo TS, KTS. Lê Phước Anh, đồ án quy hoạch hiện tại với các bản phối cảnh chỉ nên xem là một phương tiện để tất cả cùng nhau trao đổi, thảo luận hơn là một phương án cố định để thực thi ngay. Bên cạnh đó, cần dung hòa giữa việc lưu giữ giá trị lịch sử với việc kiến tạo không gian phát triển mới, đồng thời tính đến đời sống của cư dân lân cận vốn là những đối tượng chịu ảnh hưởng trực tiếp.
“Mọi người quay lại một không gian công cộng không chỉ vì nơi đó đủ rộng, tiện nghi hay an toàn, mà thường còn vì mong muốn tìm lại những ký ức. Đối với Hồ Gươm, nó có thể là những hình ảnh tuổi thơ hay kỷ niệm một thời thanh niên được sống lại qua những buổi đi dạo hay ăn kem cùng gia đình, người thân… Sức hấp dẫn ở đây đến từ cảm giác thư thái khi trải nghiệm sự phong phú, đa dạng của rất nhiều thời kỳ. Nếu nó chỉ phản ánh bức tranh một màu về lịch sử hay phong cách sẽ rất khó quyến rũ được nhiều người”, KTS Lê Phước Anh chia sẻ.
Phối cảnh các công trình tại khu vực quảng trường Cách mạng Tháng Tám, Nhà hát Lớn, Bảo tàng Lịch sử Quốc gia và phụ cận, trong đó ký hiệu số 15 là vị trí Tháp tài chính quốc tế.
Đối với tòa Tháp tài chính quốc tế tại khu đất Bảo tàng Cách mạng cũ, ông Lê Phước Anh cho rằng bản phối cảnh thể hiện sự xung đột về tỷ lệ và hình thái của dự án mới với cảnh quan lịch sử hiện có. Hơn nữa, việc ưu tiên một khối tích lớn cho mục đích thương mại và tài chính thay vì dành cho văn hóa sẽ làm thay đổi tinh thần vùng lõi di sản.
Trong khi đó tại các trục đường như Hàng Vôi, Hàng Tre hay Trần Quang Khải bên cạnh đã tương đối dày đặc các cao ốc tài chính là trụ sở ngân hàng. Việc nhồi thêm vào đây một công trình thương mại quy mô như vậy, nhất là trên nền đất vốn từng là Bảo tàng Cách mạng, sẽ khó thuyết phục được người dân và có thể mang đến những thông điệp không hay. Ngay việc đề xuất một sân khấu ngoài trời rầm rộ phía sau Nhà Hát Lớn cũng sẽ làm mất đi những đặc trưng của không gian khu vực và vẻ hài hòa tự nhiên mà phải trải qua nhiều thế hệ mới hình thành.
Vị chuyên gia khẳng định: Các công trình như Bảo tàng Cách mạng (do người Pháp xây dựng), Bảo tàng Địa chất và đặc biệt là Cung Thiếu nhi Hà Nội - một tuyệt tác của phong cách kiến trúc hiện đại, cần được bảo tồn để duy trì ký ức tập thể cũng như sự ổn định về cấu trúc của một đô thị lịch sử.
Về lâu dài, vị chuyên gia đề xuất cần có thêm những lắng nghe và đánh giá khách quan từ nhiều phía để thực hiện những điều chỉnh cả về tổng thể và chi tiết nếu không muốn những giá trị không thể thay thế bị xóa sổ.
“Chúng ta có trách nhiệm trả lại đúng không gian văn hóa và ký ức tập thể cho cộng đồng, bởi Hà Nội không thể phát triển bền vững nếu tự tay xóa bỏ linh hồn của chính mình”, KTS Lê Phước Anh chia sẻ.
Định hướng quy hoạch phân khu đô thị H1-1B, H1-1C và quy hoạch chi tiết khu vực hồ Hoàn Kiếm đối với khu vực Quảng trường Cách mạng Tháng Tám, Nhà hát Lớn, Bảo tàng Lịch sử Quốc gia và phụ cận: Nghiên cứu gắn kết hệ thống quảng trường, vườn hoa, bảo tàng và không gian kiến trúc cảnh quan phía Đông hồ Hoàn Kiếm; kết nối trục Tràng Tiền và Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng; phát triển không gian văn hóa, nghệ thuật mở phía sau Nhà hát Lớn, hình thành không gian biểu diễn ngoài trời kết hợp với công trình hiện hữu.
Phương án đồng thời nghiên cứu tổ chức lại không gian, hợp nhất Bảo tàng Lịch sử Quốc gia và Bảo tàng Cách mạng cũ để hình thành quần thể văn hóa liên thông trên mặt đất và không gian ngầm; nghiên cứu bố trí công trình xây dựng mới (Tháp Tài chính Quốc tế) tại khu đất Bảo tàng Cách mạng cũ sau khi hợp nhất hai bảo tàng.