Xét nghiệm máu giúp phát hiện dấu hiệu ung thư tuyến tiền liệt trước 15 năm

Nguồn ảnh: Thanh Niên

Các nhà khoa học tại Đại học Oxford (Anh) vừa phát hiện những điểm đặc biệt trong máu có thể giúp dự báo nguy cơ mắc ung thư tuyến tiền liệt ở nam giới trước khi triệu chứng xuất hiện tới 15 năm.

Theo The Telegraph ngày 21.10, việc phân tích hệ protein trong máu mang lại hy vọng về một phương pháp tầm soát mới, giúp các bác sĩ xác định chính xác nhóm nam giới có nguy cơ cao, đồng thời tránh được việc điều trị hay kiểm tra không cần thiết cho những người khác.

Hiện nay, xét nghiệm máu PSA (kháng nguyên đặc hiệu tuyến tiền liệt) có thể giúp phát hiện bệnh nhưng lại không thể phân biệt rõ ràng giữa các khối u phát triển chậm vô hại và những khối u xâm lấn đe dọa tính mạng. Điều này thường dẫn đến các ca sinh thiết và điều trị thừa.

Để giải bài toán trên, các nhà khoa học đã phân tích hơn 6.000 loại protein trong mẫu máu của 982 bệnh nhân ung thư tuyến tiền liệt và 1.573 người khỏe mạnh ngẫu nhiên. Sau khoảng 16 năm theo dõi, họ đã xác định được 12 loại protein có liên quan đến việc chẩn đoán mắc ung thư sau hơn 15 năm. Đáng chú ý, nhóm nghiên cứu còn phát hiện 7 protein có liên hệ mật thiết với các dạng ung thư xâm lấn mạnh, dễ di căn hoặc gây tử vong sớm.

Bác sĩ Zhe Huang, tác giả chính của nghiên cứu trên (được đăng trên tạp chí European Urology ngày 21.10), giải thích rằng ung thư tuyến tiền liệt không chỉ là một bệnh lý đơn lẻ. Nhiều khối u phát triển rất chậm và không bao giờ gây hại, trong khi số khác lại cực kỳ nguy hiểm. Việc đo lường hàng ngàn protein trong máu từ nhiều năm trước khi chẩn đoán bệnh sẽ giúp giới chuyên môn hiểu rõ hơn về mặt sinh học của các khối u ác tính và cải thiện cách đánh giá rủi ro trong tương lai.

Tuy nhiên, các chuyên gia cũng thận trọng nhấn mạnh rằng sự hiện diện của các protein này không đồng nghĩa với việc khối u đã hình thành ngay tại thời điểm lấy máu. Thay vào đó, nghiên cứu tiết lộ những thay đổi sinh học làm tăng khả năng phát bệnh sau này. Giáo sư Prabhakar Rajan, từ Đại học Queen Mary ở London (Anh), nhận định phát hiện trên rất hứa hẹn, song vẫn đang ở giai đoạn đầu và cần nghiên cứu sâu hơn trước khi có thể biến thành một xét nghiệm lâm sàng.

Các loại ung thư gây tử vong cao nào liên quan đến bia rượu?

Nghiên cứu mới từ Đại học Oxford (Anh) vừa mở ra triển vọng mang tính bước ngoặt trong việc dự báo ung thư tuyến tiền liệt trước khi triệu chứng xuất hiện tới 15 năm. Dựa trên phân tích hệ protein trong máu, phương pháp tầm soát này hứa hẹn hỗ trợ bác sĩ xác định chính xác nhóm đối tượng nguy cơ cao. Đồng thời, bước tiến khoa học này giúp giảm thiểu tình trạng sinh thiết và can thiệp y tế không cần thiết vốn là hạn chế lớn của xét nghiệm PSA hiện hành. Để giải quyết bài toán phân biệt giữa khối u lành tính phát triển chậm và dạng ác tính nguy hiểm, nhóm chuyên gia đã theo dõi hơn 6.000 protein từ 982 bệnh nhân và 1.573 người khỏe mạnh suốt 16 năm. Kết quả công bố trên tạp chí European Urology đã xác định được 12 loại protein báo hiệu nguy cơ mắc bệnh sau hơn một thập kỷ. Đáng chú ý, 7 dấu ấn protein trong số đó có mối liên hệ mật thiết với các biến thể ung thư xâm lấn mạnh, dễ di căn và đe dọa tính mạng. Bác sĩ Zhe Huang, trưởng nhóm nghiên cứu, nhấn mạnh việc đo lường các dấu ấn sinh học từ sớm giúp giới y khoa hiểu rõ cơ chế phức tạp của từng loại khối u. Dù vậy, sự xuất hiện của các phân tử này phản ánh biến đổi sinh học gia tăng rủi ro phát bệnh chứ chưa đồng nghĩa khối u đã hình thành tại thời điểm xét nghiệm. Đánh giá về kết quả trên, Giáo sư Prabhakar Rajan từ Đại học Queen Mary nhận định công trình rất tiềm năng nhưng vẫn cần thêm thử nghiệm trước khi ứng dụng vào lâm sàng.